Các nhà khoa học muốn đặt 'túi khí' khổng lồ ngoài không gian, chặn siêu bão Mặt trời

Hình minh họa sáu vệ tinh trong dự án StormWall trên quỹ đạo địa tĩnh của Trái đất - Ảnh: MARTIN ARCHER/EMMANUEL MASONGSONG/NASA

Ý tưởng, có tên StormWall, sẽ triển khai một "bức tường plasma" ngoài không gian hoạt động như một túi khí khổng lồ, giúp làm suy yếu các dòng hạt mang năng lượng cao trước khi chúng va vào từ quyển của hành tinh.

Giảm 50% cường độ siêu bão Mặt trời

Theo nhóm nghiên cứu, hệ thống này gồm sáu vệ tinh cỡ xe buýt hoạt động trên quỹ đạo địa tĩnh, ở độ cao khoảng 36.000 km. Các vệ tinh sẽ luôn trong trạng thái chờ và chỉ kích hoạt khi phát hiện một vụ phun trào nhật hoa (CME) cực mạnh hướng về Trái đất.

Khi đó, các vệ tinh sẽ giải phóng một lượng lớn khí phản ứng như bari, liti, natri hoặc canxi vào rìa từ quyển ở phía hướng về Mặt trời.

Dưới tác động của bức xạ Mặt trời, lớp khí này nhanh chóng bị ion hóa, tạo thành một bức tường plasma có khả năng chắn và chuyển hướng một phần dòng hạt từ siêu bão, tương tự như túi khí giúp giảm lực va chạm trong các vụ tai nạn ô tô.

Theo các mô phỏng, StormWall có thể làm giảm hơn 50% cường độ của một siêu bão Mặt trời. Nếu áp dụng cho cơn bão địa từ xảy ra vào tháng 5-2024, mạnh nhất trong hơn 20 năm qua, hệ thống này có thể giảm tới 84% cường độ nhiễu loạn địa từ.

StormWall là một trong những đề xuất đầu tiên nhằm chủ động can thiệp để giảm sức mạnh của bão trước khi chúng đến Trái đất.

LiveScience dẫn thông tin từ nhóm nghiên cứu cho biết lượng khí cần sử dụng chỉ tương đương khoảng một phần triệu khối lượng của một vụ phun trào nhật hoa, nhưng vẫn đủ tạo ra hiệu quả bảo vệ đáng kể.

Theo họ, công nghệ và năng lực phóng hiện nay đã đủ để hiện thực hóa dự án, dù các vệ tinh sẽ cần những tên lửa hạng nặng như Starship để đưa lên quỹ đạo.

Siêu bão Mặt trời gây hậu quả nghiêm trọng

Dự án chắc chắn sẽ tiêu tốn hàng tỉ USD và còn cần đánh giá kỹ về tác động môi trường cũng như tính an toàn. Tuy nhiên, nhóm nghiên cứu cho rằng khoản đầu tư này hoàn toàn xứng đáng nếu so với thiệt hại kinh tế mà một siêu bão Mặt trời có thể gây ra.

Các siêu bão Mặt trời là hiện tượng hiếm gặp, trung bình khoảng một lần mỗi thế kỷ. Tuy nhiên, hậu quả của chúng có thể rất nghiêm trọng.

Sự kiện Carrington năm 1859 từng làm tê liệt hệ thống điện báo trên toàn thế giới. Nếu một cơn bão tương tự xảy ra ngày nay, các nhà khoa học cảnh báo nó có thể phá hủy nhiều vệ tinh, gây nguy hiểm cho phi hành gia, làm sập lưới điện, gián đoạn hệ thống GPS và thậm chí khiến Internet toàn cầu bị ảnh hưởng.

Theo ước tính, một sự kiện có quy mô tương đương Carrington có thể khiến thế giới thiệt hại tới 3,4 nghìn tỉ USD, trong khi cơn bão địa từ tháng 5-2024 đã gây thiệt hại khoảng 500 triệu USD chỉ riêng đối với ngành nông nghiệp Mỹ do làm gián đoạn hệ thống định vị GPS.

Nghiên cứu công bố trên tạp chí Space Weather.