Nhật ký của rác thải

Bao nhiêu mảnh giấy gói, vỏ hộp, vé xe… được dán vào cuốn nhật ký là bấy nhiêu ký ức vui buồn được kể tỉ mỉ, chân thật. Và từ đó, ý thức hạn chế rác thải, bảo vệ môi trường sống lại càng được thấm sâu.

Anh Diệp Hùng Vương lan tỏa sở thích ghi chép kỷ niệm bằng rác - Ảnh: BÉ HIẾU

Không quẳng ào ra môi trường để giảm thiểu rác thải

Ngồi một góc bàn tại quán cà phê quen thuộc, tỉ mẩn lựa chọn từng vỏ bao bì cũ đã được rửa sạch, anh Diệp Hùng Vương (28 tuổi, phường Phú Định, TP.HCM) chăm chú lên ý tưởng cho trang nhật ký rác với chủ đề những quán cà phê ruột đã ghé trong tuần.

Vương kể, mỗi cái tem ly cà phê giấy anh chọn cắt dán vào cuốn nhật ký đều kèm theo một câu chuyện nhỏ rất dễ thương, có khi thì buổi hẹn cà phê bất chợt với đám bạn, có bữa lại là chiều lang thang rồi vô tình bắt gặp quán mới khai trương hay là một ngày trốn nắng Sài Gòn ngồi la cà phê vỉa hè cho mát.

"Mỗi lần làm thêm một trang nhật ký mới, mình lại có cảm giác như được ngồi với chính mình, lật rồi xâu chuỗi từng khoảnh khắc vụn vặt mà bản thân chỉ muốn giữ riêng cho mình"- anh bộc bạch.

Trước đây, anh từng làm editor cho công ty xây dựng. Công việc ngày nào cũng na ná nhau lặp đi lặp lại cứng nhắc, anh tự nhủ phải tìm cho mình một thú vui nho nhỏ pha chút màu sắc nghệ thuật để đầu óc được thở, lòng cũng nhẹ đi cho đỡ bí bách.

Tình cờ lướt mạng, anh coi trúng clip làm "junk journal" ở nước ngoài. Xem càng lâu càng thấy mê, tại vừa đẹp mắt, vừa kích thích sự sáng tạo, mà mỗi nhãn bao bì được cắt dán trong cuốn nhật ký đều là một kỷ niệm rất riêng, không đụng hàng với ai hết. "Thấy một cái là ghiền luôn"- anh cười nói.

Tới bữa vào công ty, anh gọi món hamburger ăn trưa, nhìn cái bao bì in hình đĩa bay mà thấy đẹp xuất sắc. Ngay lúc đó anh nghĩ: "Chắc tới lúc mình làm thiệt rồi".

Vậy là anh Vương bắt tay làm luôn trang nhật ký rác đầu tiên, gom đủ ba "món duyên" từ bao bì hamburger in hình đĩa bay, chiếc sticker của quán cà phê và mảnh cầu vồng nhỏ xíu do người bạn mới quen tặng. "Duyên lành nho nhỏ vậy đó, góp lại thành cú hích đầu tiên luôn"- anh cười nói.

Khi bắt tay hành trình ghi chép cảm xúc bằng rác, anh tự đặt cho mình nguyên tắc rõ ràng: tất cả bao bì rác phải đi ra từ chính trải nghiệm của mình. Mỗi món được giữ lại để dán vào sổ như cách làm đầy kỷ niệm trong hành trình sống, và cũng từ đó mình thấy rõ được đã sử dụng bao nhiêu rác để tự ý thức giảm thiểu bớt.

Nhãn bao bì, rác giấy, nhựa… được anh Vương làm sạch, phân loại cho quá trình sáng tạo và giảm thải ra môi trường- Ảnh: BÉ HIẾU

Lan tỏa cắt cắt, dán dán rác vụn 

"Lúc đầu em thấy lạ lạ mà nội dung coi hay hay nên dừng lại coi tiếp, rồi tiện tay bấm xem thêm mấy clip khác luôn. Coi riết thấy gần gũi ghê, tại em cũng thuộc kiểu thấy bao bì đẹp là hổng nỡ bỏ" - Lê Hoàng Thảo Ngân (sinh viên Trường Đại học Cần Thơ) vừa cười vừa kể lại lần tình cờ lướt trúng video anh Vương giới thiệu và hướng dẫn làm nhật ký rác.

Từ cuốn sổ được bạn tặng mà ban đầu cũng chưa biết xài việc gì. Ngân bắt đầu lôi ra cắt cắt, dán dán, trang trí lại mấy cái bao bì bánh, hộp trà, vỏ mỹ phẩm… Tất cả được sắp xếp rất kỹ, có bữa thì làm theo cảm xúc lúc đó, có bữa lại gom theo màu sắc cho nhìn đã mắt, cũng có khi gắn liền với một kỷ niệm đi chơi nào đó.

Ngân chia sẻ: "Có trang mình làm theo kiểu thực đơn, ghi lại mấy món mình từng ăn. Có trang thì là kỷ niệm bữa đi coi phim, hay có bữa đó em được nhận gói quà đầu tiên, mà cái bao bì nhìn cưng quá, tiếc gì đâu sao mà nỡ bỏ được".

Cuốn nhật ký tái chế giờ không chỉ giữ kỷ niệm của riêng Ngân, mà còn là cả một kho ký ức của bạn bè, người thân gửi gắm qua từng món quà nhỏ đó.

Sở thích làm nhật ký tái chế không chỉ dừng lại ở câu chuyện của người trẻ, mà còn len lỏi vào đời sống của người phụ nữ đã đi qua nhiều vai trò khác nhau.

Sau một ngày dài, khi đã chăm con và dọn dẹp nhà cửa xong xuôi, chị Trần Thị Quỳnh Anh (35 tuổi, TP. Hải Phòng) dành cho mình một khoảng thời gian thảnh thơi hiếm hoi để ngồi cắt dán rác. Trước đó, chị Quỳnh Anh là nhân viên văn phòng, ngày ngày xoay trong guồng quay quen thuộc từ chăm sóc gia đình nhỏ đến áp lực vô hình của công việc.

Chị tâm sự công việc khiến chị áp lực, sức khoẻ tinh thần cũng không được ổn định, nên muốn tìm một thú vui nhẹ nhàng để giải khuây. Bắt đầu làm nhật ký rác từ tháng 7-2025 cũng từ một lần chị tình cờ lướt mạng thấy video làm nhật ký từ rác, ban đầu chị thử làm cho biết, làm cho vui thôi. Thế nhưng càng làm càng cuốn, tới mức giờ gần như ngày nào chị cũng phải ngồi dán một lúc mới thấy an tâm.

Từ ngày có thói quen làm nhật ký rác, chị cũng bắt đầu để ý hơn tới việc tiêu dùng hằng ngày. "Trước kia mua đồ ăn xong là vứt vỏ luôn, giờ thấy bao bì đẹp là lại giữ lại hết. Mình chợt nhận ra, nhiều thứ tưởng là rác, hoá ra vẫn có thể kể lại câu chuyện của chính mình" - chị tâm sự thêm cũng từ đây mình càng thêm ý thức bảo vệ môi trường, hạn chế tiêu dùng đồ dễ xả rác.

Chất liệu để làm nhật ký của chị cũng chẳng có gì xa xôi, từ bao bì bánh kẹo, vỏ thuốc của con, tem giấy ly trà sữa cho tới tờ rơi quảng cáo nhà hàng… tất cả rác có thể cắt dán được. Chị nhớ lại, trang đầu tiên làm chỉ từ một tờ rơi quảng cáo đồ ăn thôi. Vậy mà giờ chị đã có tới bốn cuốn rồi, mỗi cuốn gắn với một giai đoạn tâm trạng khác nhau.

Khi người ta nghĩ đến rác, biết tận dụng lại rác, thì đã góp phần bảo vệ môi trường sống của mình và của mọi người rồi.

Một trang nhật ký rác của chị Quỳnh Anh - NVCC