Đã mua tài khoản premium các ứng dụng nhạc số vẫn vi phạm bản quyền

Thưởng thức âm nhạc là một sở thích được ưa chuộng của đông đảo người Việt Nam - Ảnh: ĐỨC THIỆN

Tuy nhiên, dưới góc độ pháp lý, đây là một ngộ nhận phổ biến dẫn đến nhiều rủi ro vi phạm bản quyền nghiêm trọng.

Sự khác biệt giữa tiêu dùng cá nhân và khai thác thương mại

Lý giải về vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Văn Thăng Long - Phó chủ nhiệm bộ môn Truyền thông chuyên nghiệp (Đại học RMIT Việt Nam) - khẳng định quan điểm "đã trả phí ứng dụng cá nhân thì không phải đóng tiền bản quyền tại quán" là cách hiểu chưa đúng. 

Các điều khoản sử dụng của những dịch vụ trực tuyến phổ biến như Spotify hay YouTube Premium đều quy định rõ: tài khoản được cấp phép chỉ nhằm mục đích sử dụng cá nhân, phi thương mại.

Đồng quan điểm, LS. Phan Vũ Tuấn - Văn phòng Luật sư PhanLaw - phân tích: Khoản phí trả cho các gói Premium thực chất chỉ có tác dụng loại bỏ quảng cáo, cải thiện trải nghiệm nghe nhạc trong không gian riêng tư của cá nhân hoặc gia đình, không thể thay thế cho nghĩa vụ mua bản quyền âm nhạc khi hoạt động kinh doanh. 

Do đó, nếu sử dụng tài khoản cá nhân để mở nhạc tại quán, người sử dụng không chỉ vi phạm điều khoản dịch vụ của nền tảng mà còn xâm phạm quyền của chủ thể quyền sở hữu trí tuệ.

Âm nhạc có bản quyền được phát tại nhà hàng, quán cà phê liền trở thành một phần của trải nghiệm dịch vụ (tạo cảm xúc, tăng thời gian lưu trú, hỗ trợ định vị thương hiệu).

Ông Long nhấn mạnh: "Việc phát nhạc trong quán là một hành vi khai thác vì mục đích thương mại, nên sẽ là một tầng quyền khác hoàn toàn". 

Để dễ hình dung, người dùng có thể xem phim trên Netflix hay HBO bằng tài khoản cá nhân, nhưng không được mở chiếu công khai và bán vé hoặc bán nước cho khách. Hành vi đó vi phạm bản quyền.

"Nhiều chủ quán có thể bất ngờ, nhưng thực tế nghĩa vụ này đã tồn tại từ trước, được quy định trong Luật Sở hữu trí tuệ và hướng dẫn tại Nghị định 17 năm 2023 của Chính Phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan, sau đó được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 134 năm 2026. 

Mốc ngày 1-7-2026 chỉ làm rõ hơn cách tính phí và mức xử phạt, không phải phát sinh thêm một khoản thu mới", ông Long nói.

Đối mặt với rủi ro xử phạt đa tầng

Một hiểu lầm khác của các chủ quán là nếu không chứng minh được âm nhạc trực tiếp mang lại doanh thu thì không phải nộp phí. 

Tuy nhiên, theo LS. Phan Vũ Tuấn, pháp luật hiện hành hoàn toàn không yêu cầu phải chứng minh một bài hát cụ thể trực tiếp tạo ra doanh thu hay thu hút được bao nhiêu khách hàng. Chỉ cần cơ sở có mở nhạc phục vụ tại không gian kinh doanh, hành vi đó mặc nhiên được xem là "sử dụng nhằm mục đích thương mại" và bắt buộc phải đi kèm với nghĩa vụ trả tiền bản quyền.

Nếu cố tình né tránh hoặc không thực hiện nghĩa vụ này, các cơ sở kinh doanh sẽ phải đối mặt với các chế tài rất nặng nề. Cụ thể về dân sự, cơ sở kinh doanh có thể bị chủ thể quyền khởi kiện ra tòa án, buộc chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai và bồi thường tổn thất tài sản, lợi nhuận giảm sút, chi phí thuê luật sư.

Về hành chính, theo quy định tại Nghị định 341 năm 2025 của Chính Phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan, hành vi không trả tiền bản quyền khi sử dụng tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình trong hoạt động kinh doanh có thể bị phạt tiền lên đến hàng chục triệu đồng, đồng thời bị buộc phải hoàn trả lại toàn bộ số lợi bất hợp pháp đã thu được.

Về hình sự, trong trường hợp xâm phạm với quy mô thương mại, thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, hoặc gây thiệt hại cho chủ sở hữu từ 100 triệu đồng trở lên, cơ sở kinh doanh có thể bị xử lý hình sự theo Điều 225 Bộ luật Hình sự. 

Mức phạt đối với cá nhân có thể lên đến 300 triệu đồng, hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền lên tới 3 tỉ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn.