Nhà khoa học từ Singapore mang giải pháp y sinh phục vụ chăm sóc sức khỏe người Việt

TS Trần Minh Phương Nam thuyết trình tại Giải thưởng Đổi mới sáng tạo và Bền vững Kumar lần thứ 3 năm 2025 (3rd Kumar Sustainability & Innovation Prize) - Ảnh: NVCC

Nhà khoa học trẻ cho rằng đây là thời điểm Việt Nam đang có những chuyển dịch mạnh mẽ trong đầu tư cho khoa học công nghệ. 

Với lĩnh vực chuyên sâu về liệu pháp tế bào và các sản phẩm y tế cá thể hóa, anh mong muốn góp phần tạo ra những giải pháp y sinh phục vụ trực tiếp nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người Việt, đồng thời xây dựng một môi trường nghiên cứu năng động cho thế hệ kỹ sư y sinh tương lai.

Trở về đúng lúc khoa học công nghệ Việt Nam chuyển mình

Là cựu sinh viên Trường đại học Quốc tế, trước khi sang Singapore học tiến sĩ, TS Trần Minh Phương Nam đã xác định mục tiêu của mình là học hỏi từ môi trường nghiên cứu hàng đầu thế giới để một ngày trở về giảng dạy và nghiên cứu tại Việt Nam. 

Chính vì vậy, anh lựa chọn học bổng khoa học công nghệ của Vingroup - chương trình được thiết kế dành cho những người mong muốn quay trở về cống hiến sau quá trình đào tạo ở nước ngoài.

TS Trần Minh Phương Nam trình bày nghiên cứu tại Hội thảo Let'sTalkResearch! của NTU, chủ đề Đổi mới sáng tạo trong công nghệ sinh học và y sinh năm 2025 - Ảnh: NVCC

Sau thời gian học tập tại NTU, điều khiến anh tin rằng đây là thời điểm phù hợp để trở về không chỉ là tình cảm với ngôi trường cũ mà còn là những thay đổi mạnh mẽ trong chính sách đầu tư cho khoa học công nghệ của Việt Nam và Đại học Quốc gia TP.HCM.

Theo anh, hướng nghiên cứu về liệu pháp tế bào và các sản phẩm y tế cá thể hóa hiện nằm trong nhóm công nghệ chiến lược được ưu tiên phát triển. 

Trong khi đó, quá trình già hóa dân số đang đặt ra nhu cầu ngày càng lớn về các giải pháp điều trị chuyên biệt và hiệu quả hơn.

"Tôi hy vọng có thể cùng các đồng nghiệp xây dựng một không gian nghiên cứu năng động, đồng thời đồng hành cùng thế hệ kỹ sư y sinh trẻ để giải quyết chính những bài toán sức khỏe của cộng đồng tại Việt Nam", TS Nam chia sẻ.

Mong xây dựng những nghiên cứu đi từ phòng thí nghiệm đến bệnh viện

Định hướng nghiên cứu lâu dài của TS Trần Minh Phương Nam xoay quanh một khái niệm mà anh gọi là "liệu pháp sống" - các sản phẩm y sinh tích hợp các thành phần sinh học sống hoặc có khả năng tương tác liên tục với cơ thể người thay vì chỉ tác động một chiều như dược phẩm truyền thống.

Theo đó, anh dự kiến phát triển ba hướng nghiên cứu trọng tâm. Hướng thứ nhất là phát triển các hệ mang tải lợi khuẩn phục vụ điều trị, mở ra khả năng kiểm soát nhiễm khuẩn vết thương, điều hòa miễn dịch và góp phần ứng phó với tình trạng kháng kháng sinh - một trong những thách thức y tế toàn cầu.

TS Trần Minh Phương Nam thuyết trình tại Fallings Walls Lab Singapore 2024 về giải pháp mới cho bệnh tiểu đường - Ảnh: NVCC

Hướng nghiên cứu thứ hai tập trung vào các hệ mang tải tế bào, cho phép các tế bào được cấy ghép hoạt động như những "nhà máy sinh học" ngay trong cơ thể, có khả năng tự động tổng hợp và giải phóng các đại phân tử sinh học theo nhu cầu điều trị thực tế.

Trong khi đó, hướng thứ ba là thiết kế các thiết bị y tế thông minh có khả năng đo lường, phân tích và tự điều chỉnh phương thức điều trị theo thời gian thực, hướng tới mô hình y tế cá thể hóa.

Theo TS Nam, điểm chung của cả ba hướng nghiên cứu là tạo ra sự "đối thoại" giữa công nghệ và cơ thể người bệnh, qua đó góp phần nâng cao chất lượng điều trị và giảm áp lực cho hệ thống y tế trong bối cảnh già hóa dân số và bệnh mạn tính ngày càng gia tăng tại Việt Nam.

Bên cạnh nghiên cứu, anh cho rằng hợp tác quốc tế sẽ tiếp tục giữ vai trò quan trọng đối với sự phát triển của khoa học y sinh Việt Nam. Trong những năm gần đây, môi trường nghiên cứu trong nước đã có nhiều chuyển biến tích cực, song những lĩnh vực đòi hỏi nguồn lực lớn như y sinh vẫn cần các mạng lưới hợp tác quốc tế để tiếp cận nhanh hơn với tri thức và công nghệ tiên tiến.

Theo anh, Singapore là đối tác phù hợp nhờ lợi thế địa lý, sự tương đồng về điều kiện tự nhiên và việc cùng quan tâm đến những vấn đề y tế của khu vực Đông Nam Á. 

Những mô hình về trung tâm y tế, chăm sóc sức khỏe như Biopolis hay HealthCity Novena của đất nước này cũng là những kinh nghiệm đáng tham khảo trong việc kết nối trường đại học, viện nghiên cứu, bệnh viện, doanh nghiệp và các quỹ đầu tư.