Vì sao mắc xương cá có thể đe dọa đến tính mạng?

Nuốt phải xương cá là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến người bệnh phải đến khoa cấp cứu vì dị vật đường tiêu hóa - Ảnh: Shutterstock

Tình trạng này gặp nhiều hơn tại các quốc gia châu Á, nơi cá là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn hằng ngày. Tại Trung Quốc, một số bệnh viện thậm chí còn có phòng khám chuyên xử lý các trường hợp mắc xương cá.

Mặc dù cá là nguồn cung cấp protein, axit béo omega-3 và nhiều khoáng chất có lợi cho sức khỏe, nhiều loài cá vẫn chứa rất nhiều xương nhỏ khó phát hiện trong quá trình chế biến.

Theo các nghiên cứu, cá tuyết có khoảng 17 xương dăm, cá hồi có khoảng 30 xương nhỏ, còn một số loài cá khác có thể chứa hơn 100 chiếc xương mảnh. Đây chính là nguyên nhân khiến người ăn dễ vô tình nuốt phải.

Xương cá có thể xuyên thực quản và gây nhiều biến chứng nguy hiểm

Theo tiến sĩ Adam Taylor, chuyên ngành giải phẫu học tại Đại học Lancaster (Anh), xương cá thường mắc tại amidan, vùng hầu họng hoặc thực quản.

Khi bị mắc xương, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác đau nhói, vướng cổ, khó nuốt, ho liên tục hoặc cảm giác có dị vật trong cổ họng. Một số trường hợp còn nôn ra máu.

Tuy nhiên điều đáng lo ngại là không phải ai cũng có triệu chứng rõ ràng.

Ông dẫn lại một trường hợp được ghi nhận tại Nhật Bản: một phụ nữ 69 tuổi chỉ đến bệnh viện vì cổ bị sưng và các bác sĩ phát hiện một mảnh xương cá dài 32mm đã mắc trong cổ suốt chín tháng mà người bệnh không hề hay biết.

Trong quá trình nuốt, xương cá có thể tiếp tục xuyên qua thành thực quản rồi di chuyển sang các mô mềm vùng cổ.

Nếu điều này xảy ra, mảnh xương có thể làm tổn thương các cấu trúc quan trọng như động mạch cảnh, mạch máu chính đưa máu lên não, hoặc đâm vào tuyến giáp gây áp xe, viêm nhiễm.

Trong những trường hợp hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm, nhiễm trùng có thể lan rộng gây nhiễm khuẩn huyết, hoặc lan đến vùng quanh tim, tủy sống và dẫn đến các biến chứng nặng như liệt.

Các bác sĩ cũng từng ghi nhận những trường hợp xương cá xuyên qua mô mềm và chui ra dưới da vùng cổ. Khi xương đã di chuyển khỏi thực quản, người bệnh thường phải phẫu thuật để lấy dị vật.

Không nên cố nuốt cơm hay bánh mì để đẩy xương xuống

Theo tiến sĩ Adam Taylor, phản xạ ho mạnh có thể giúp tống dị vật ra ngoài nếu xương đang mắc trong đường thở.

Tuy nhiên nếu xương đã mắc trong thực quản, việc cố nuốt thêm cơm, bánh mì, chuối hoặc các loại thức ăn khác để "ép" xương xuống không được khuyến cáo.

Hiện chưa có bằng chứng khoa học chứng minh các mẹo dân gian này có hiệu quả. Ngược lại, chúng còn có thể khiến mảnh xương cắm sâu hơn vào mô hoặc làm tăng nguy cơ tổn thương thực quản.

Trong nhiều trường hợp, bác sĩ sẽ sử dụng nội soi để xác định vị trí và lấy dị vật ra một cách an toàn.

Nếu người bệnh đột ngột không thể nói, không thể ho hoặc khó thở do dị vật làm tắc đường thở, cần nhanh chóng gọi cấp cứu và thực hiện các biện pháp sơ cứu như thủ thuật Heimlich (ép bụng) nếu đã được hướng dẫn đúng kỹ thuật.

Các chuyên gia khuyến cáo, sau khi ăn cá nếu vẫn còn cảm giác vướng cổ, đau khi nuốt hoặc triệu chứng kéo dài, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được thăm khám thay vì tự xử lý tại nhà. Việc phát hiện và lấy dị vật sớm sẽ giúp hạn chế nguy cơ xảy ra những biến chứng nguy hiểm.