Khán giả trẻ hào hứng cùng 'Dế Mèn ngoại truyện' qua ngôn ngữ của thế kỷ 21

Thanh Duy đã có màn hóa thân tròn trịa cho vai Dế Mèn trong Dế Mèn ngoại truyện - Câu chuyện dưới tán cỏ - Ảnh: VĂN TRUNG

Khi ánh đèn trong rạp vụt tắt, một chú đom đóm phát sáng từ từ bay xuống giữa không trung. Dưới sân khấu, những côn trùng vẫn cựa mình trong đêm, còn phía trên màn hình LED hiện lên góc nhìn từ dưới những tán cỏ khổng lồ - nơi lũ trẻ đang cúi xuống soi tìm côn trùng bằng một bao diêm vừa đánh rơi.

Đó không phải khung cảnh quen thuộc trong Dế Mèn phiêu lưu ký. Đó là thế giới của Dế Mèn ngoại truyện - Câu chuyện dưới tán cỏ, dự án nhạc kịch kết hợp xiếc đương đại vừa ra mắt vào tối 12-7 tại Nhà hát Hòa Bình (TP.HCM).

Ngoại truyện cho hành trình của một người trẻ 

Nếu nguyên tác của nhà văn Tô Hoài là hành trình của một chú dế trẻ ngông cuồng học cách trưởng thành, thì phiên bản sân khấu lần này bắt đầu từ... một Dế Mèn đã già.

Dế Già vừa diễn vừa "tung hứng" cùng khán giả nhí - Ảnh: VĂN TRUNG

Từ trong một bao diêm khổng lồ rơi xuống sân khấu, ông Dế Già (Chinh Ba thủ vai) bước ra, chống cây gậy làm bằng que diêm, ho khẽ rồi kể cho khán giả nghe "một chuyến đi không ai ngờ tới".

Chính ông là người dẫn dắt toàn bộ câu chuyện. Qua lời kể của Dế Mèn trong tương lai, khán giả lần lượt chứng kiến tuổi trẻ đầy kiêu hãnh của cậu: xem thường đàn kiến chăm chỉ, mơ mộng về những chuyến phiêu lưu, kéo Dế Choắt (Quan Phúc Toàn) cùng lên đường rồi đẩy người bạn vào bi kịch.

Nhưng khác với nguyên tác, câu chuyện không dừng ở bài học về sự bồng bột. Ê kíp mở rộng thế giới của Dế Mèn bằng một "ngoại truyện", nơi nhân vật tiếp tục bước vào thành phố của côn trùng, gặp những nhân vật mới như: Xén Tóc (Nam Anh), Nhện Chúa (Phương Vy), Chim Ác (Hồ Hoàng Ngọc)... trước khi đối diện với chính bản thân mình.

Một hành trình hoàn toàn mới được xây dựng, nhưng vẫn giữ nguyên tinh thần mà Tô Hoài từng gửi gắm: trưởng thành luôn phải trả giá.

Đây là lần hiếm hoi Thanh Duy đảm nhận vai chính trong một tác phẩm sân khấu quy mô lớn. Thanh Duy còn song ca với... Dế Già, cũng là Dế Mèn của tương lai. Khoảnh khắc Dế Mèn Già cởi chiếc áo choàng cũ, để lộ bộ giáp đầy vết xước và tiết lộ "ông chính là Dế Mèn năm xưa", được xem là nút thắt quan trọng nhất của câu chuyện.

Đó không chỉ là cuộc gặp giữa hai nhân vật. Đó là cuộc đối thoại giữa tuổi trẻ và sự trưởng thành.

Xiếc, nhạc kịch, công nghệ và phép thử mới của sân khấu

Trong suốt 90 phút của vở diễn, âm nhạc không chỉ xuất hiện như những tiết mục biểu diễn xen giữa câu chuyện. Âm nhạc trở thành một lớp kể chuyện song song với lời thoại và chuyển động sân khấu, đóng vai trò phát triển tâm lý nhân vật.

Toàn bộ 12 ca khúc trong vở diễn đều được nhạc sĩ Việt Anh sáng tác riêng. Chia sẻ cùng Báo điện tử Tuổi Trẻ sau đêm diễn, nhạc sĩ cho biết anh dành hơn một năm cho các sáng tác này và "hạnh phúc với những gì đã diễn ra trên sân khấu". 

Với sự cố vấn và dàn dựng của anh em đạo điễn sân khấu Phúc Hải - Phúc Hùng, xiếc trở thành ngôn ngữ kể chuyện cho Dế Mèn ngoại truyện - Ảnh: VĂN TRUNG

Khác với nhiều vở nhạc kịch trong nước, Dế Mèn ngoại truyện sử dụng nhiều loại hình nghệ thuật trong cùng một cấu trúc kể chuyện. Việc kết hợp nhiều ngôn ngữ sân khấu cho thấy tham vọng tạo nên một tác phẩm mang tính trình diễn, thay vì chỉ kể chuyện bằng lời thoại.

Dù lấy cảm hứng từ tác phẩm thiếu nhi nổi tiếng nhất của Tô Hoài, Dế Mèn ngoại truyện không chỉ hướng tới trẻ em. Nhiều chi tiết trong kịch bản cho thấy ê kíp muốn kể câu chuyện về tuổi trẻ, tham vọng và trách nhiệm của con người hôm nay.

Dế Già (Chinh Ba) để lại ấn tượng mạnh khi vừa dẫn chuyện, vừa hát, vừa đứng bàn DJ tạo các âm thanh đặc biệt cho vai diễn - Ảnh: VĂN TRUNG

Ông Dế Già kết lại câu chuyện bằng một lời độc thoại: "Có những hành trình không dẫn đến nơi nào cả, mà chỉ để ta biết mình đã đi quá xa. Có những tiếng gọi chỉ được nghe thấy khi ta đã đánh mất người từng gọi mình bằng tình thương".

Đó cũng là lúc Dế Mèn hiểu rằng trưởng thành không phải là gom thật nhiều chiến thắng, mà là học cách sống cùng những điều mình từng hối tiếc.

Qua cách xây dựng Dế Già nhìn lại tuổi trẻ của chính mình, vở diễn đặt ra câu hỏi dành cho cả người lớn: Sau những chuyến đi của cuộc đời, điều còn lại là những chiến thắng hay là bài học khiến con người trưởng thành hơn?

Phương Vy vào vai Nhện Chúa "ác" cực ngọt qua phần thoại và phần hát ca khúc Nữ hoàng bi ca - Ảnh: VĂN TRUNG