Phát hiện loài khỉ mới với đôi môi hồng cam kỳ lạ

Loài linh trưởng này nổi bật với bộ lông đen, khuôn mặt sẫm màu và đôi môi hồng cam đặc trưng - Ảnh: Junior Amboko, Florida Atlantic University

Kết quả nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí khoa học PLOS ONE, đánh dấu lần đầu tiên loài khỉ này được mô tả chính thức. Đây cũng chỉ là loài khỉ châu Phi thứ năm được phát hiện trong khoảng 75 năm qua.

Loài khỉ mới được phát hiện tại Vườn quốc gia Lomami, nằm ở miền trung Cộng hòa Dân chủ Congo.

Các nhà bảo tồn lần đầu ghi nhận sự xuất hiện của loài này vào năm 2008, nhưng khi đó chỉ chụp được một bức ảnh mờ. Phải đến năm 2018, sau khi tiếp tục quan sát được nhiều cá thể hơn, một nhóm nghiên cứu quốc tế mới tiến hành khảo sát thực địa, ghi âm tiếng kêu, chụp ảnh và phân tích ADN.

Kết quả cho thấy đây là một loài hoàn toàn mới đối với khoa học và được đặt tên là Colobus congoensis, nhằm tôn vinh sự đa dạng sinh học của Cộng hòa Dân chủ Congo.

Theo nghiên cứu sinh tiến sĩ Junior Amboko (Đại học Florida Atlantic), việc tận mắt quan sát một loài động vật mà rất ít người từng biết đến là trải nghiệm đặc biệt đối với nhóm nghiên cứu.

Các nhà khoa học đã dành nhiều năm nghiên cứu loài mới này - Ảnh: Junior Amboko, Florida Atlantic University

Dù mới được khoa học chính thức mô tả, loài khỉ này từ lâu đã được một số cộng đồng địa phương biết đến với tên gọi Likweli.

Tuy nhiên chúng rất khó quan sát vì thường sống trên các tán cây cao trong rừng mưa nhiệt đới và hiếm khi xuất hiện ở tầng thấp.

Trong quá trình khảo sát, nhóm nghiên cứu đã phỏng vấn người dân tại 52 ngôi làng quanh Vườn quốc gia Lomami. Chỉ cư dân của tám ngôi làng cho biết từng nhìn thấy loài khỉ này.

Ngoài ngoại hình nổi bật với đôi môi màu hồng cam, Colobus congoensis còn phát ra tiếng gầm vang đặc trưng, thường được nghe thấy trước khi con người có thể nhìn thấy chúng.

Theo giáo sư Kate Detwiler, Đại học Florida Atlantic, loài mới thuộc nhóm khỉ Colobus - nhóm linh trưởng châu Phi nổi tiếng vì không có ngón cái.

Đây là các loài động vật ăn lá cây, sống chủ yếu trên tán rừng và có vai trò quan trọng trong việc phát tán hạt giống, góp phần duy trì hệ sinh thái rừng nhiệt đới.

Các nhà khoa học cho rằng đôi môi và những mảng màu sáng trên khuôn mặt có thể là tín hiệu thị giác giúp các cá thể nhận biết nhau hoặc thu hút bạn tình, song giả thuyết này cần được nghiên cứu thêm.

Nhóm nghiên cứu nhận định Colobus congoensis có phạm vi phân bố hẹp và số lượng cá thể có thể không nhiều. Loài này hiện vẫn bị săn bắt để lấy thịt tại một số khu vực.

Việc được công nhận là một loài riêng biệt sẽ tạo cơ sở khoa học để xây dựng các chương trình bảo tồn trong tương lai.

Các nhà nghiên cứu cho biết sẽ tiếp tục khảo sát nhằm ước tính quy mô quần thể, phạm vi phân bố cũng như tìm hiểu tập tính sinh học của loài linh trưởng mới được phát hiện.