Lần đầu phát hiện khí quyển quanh ngoại hành tinh đá có thể tồn tại sự sống

Việc phát hiện ra LHS 1140 b là bước tiến trong tìm kiếm các hành tinh giống Trái đất - Ảnh: Melissa Weiss/Center for Astrophysics |Harvard & Smithsonian

Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí Science cho thấy hành tinh LHS 1140 b, cách Trái đất khoảng 48 năm ánh sáng, sở hữu một bầu khí quyển chứa khí heli. Đây là lần đầu tiên giới khoa học phát hiện bầu khí quyển trên một hành tinh đá nằm trong "vùng có thể sinh sống được" (habitable zone) của một ngôi sao.

Theo nhóm nghiên cứu, phát hiện không đồng nghĩa với việc hành tinh này có sự sống, nhưng là bằng chứng quan trọng cho thấy những hành tinh có điều kiện tương tự Trái đất có thể tồn tại phổ biến hơn so với nhận định trước đây.

LHS 1140 b quay quanh một ngôi sao lùn đỏ nhỏ và lạnh hơn nhiều so với Mặt trời.

Hành tinh này nằm trong vùng mà các nhà thiên văn gọi là "vùng có thể sinh sống được", khoảng cách vừa đủ để nước có thể tồn tại ở trạng thái lỏng trên bề mặt nếu các điều kiện khác phù hợp.

Đến nay, các nhà khoa học đã phát hiện hơn 6.000 ngoại hành tinh, trong đó có hàng trăm hành tinh nằm trong vùng có thể sinh sống được. Tuy nhiên, chỉ một số ít là hành tinh đá giống Trái đất và chưa từng có bằng chứng rõ ràng về sự tồn tại của bầu khí quyển.

Tiến sĩ Collin Cherubim, Đại học Harvard và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết đây là lần đầu tiên các nhà khoa học xác nhận bầu khí quyển trên một hành tinh đá trong vùng có thể sinh sống được của một ngôi sao khác. 

Thông qua các quan sát bằng kính viễn vọng không gian James Webb, nhóm nghiên cứu phát hiện khí heli trong lớp khí quyển phía trên của LHS 1140 b.

Heli là khí trơ và không liên quan trực tiếp đến khả năng duy trì sự sống. Tuy nhiên, các nhà khoa học cho rằng sự hiện diện của heli cho thấy hành tinh vẫn giữ được bầu khí quyển sau hàng tỉ năm hình thành.

Theo nhóm nghiên cứu, nhiều loại khí khác có thể tồn tại ở các tầng khí quyển thấp hơn, nhưng hiện chưa thể xác định bằng dữ liệu quan sát. Tiến sĩ David Charbonneau, đồng tác giả nghiên cứu tại Đại học Harvard, cho rằng việc phát hiện bầu khí quyển trên một hành tinh đá là bước tiến quan trọng trong nỗ lực trả lời câu hỏi liệu con người có đơn độc trong vũ trụ hay không.

Tuy nhiên, các nhà khoa học nhấn mạnh phát hiện mới chưa phải bằng chứng về sự tồn tại của sự sống. Để một hành tinh có thể hỗ trợ sự sống như Trái đất, ngoài bầu khí quyển còn cần nhiều điều kiện khác như nước ở thể lỏng, thành phần khí quyển phù hợp, từ trường bảo vệ và nhiệt độ ổn định.

Hiện LHS 1140 b sẽ tiếp tục được kính viễn vọng James Webb và các đài quan sát trong tương lai nghiên cứu nhằm xác định thành phần đầy đủ của khí quyển cũng như tìm kiếm các dấu hiệu sinh học tiềm năng.