Tìm mộ liệt sĩ Trần Văn Mai: Rưng rưng cuộc đoàn tụ sau 42 năm

Mẹ Bùi Thị Thông rưng rưng cầm Huân chương Kháng chiến của chồng và Bằng Tổ quốc ghi công của con trai là liệt sĩ - Ảnh: GĐCC

Cuộc đoàn tụ diễn ra ngay trước dịp 27-7 như nhắc rằng hành trình tìm mộ liệt sĩ luôn được nâng đỡ bởi nghĩa đồng bào và tấm lòng tri ân, sẻ chia.

Tiếp bước cha đi tìm mộ liệt sĩ, nơi anh nằm xuống

Mỗi lần đọc tin một gia đình nào đó tìm được hài cốt người thân là liệt sĩ, anh Trần Văn Lực vừa mừng vừa chạnh lòng. Hơn 42 năm qua, gia đình anh vẫn chưa biết liệt sĩ Trần Văn Mai, anh trai mình, đang nằm lại đâu.

Không từ bỏ hy vọng, anh Lực dò lại hồ sơ, tham gia các hội nhóm tìm mộ liệt sĩ trên Facebook. Đêm nào sau giờ làm anh cũng kiên trì đối chiếu từng bức ảnh bia mộ, từng dòng thông tin.

Một ngày cuối tháng 6, giữa hàng trăm bức ảnh được chia sẻ, bất ngờ thấy tên Trần Văn Mai. Dù mọi thông tin đều trùng khớp, anh vẫn không dám tin, lập tức liên hệ Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM để xác minh, nghe vậy người thân ở Thanh Hóa cũng thức trắng đêm chờ tin.

Khoảng 9h sáng hôm sau, điện thoại đổ chuông. Đầu dây bên kia chỉ nói ngắn gọn: "Đúng rồi, là liệt sĩ Trần Văn Mai, quê Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa".

Anh Lực lập tức gác lại mọi công việc, cùng gia đình vào TP.HCM. Suốt chặng đường, không ai dám báo tin cho mẹ vì sợ nếu có sai sót, bà sẽ thêm một lần hy vọng rồi thất vọng.

Ít ai biết để có được chuyến đi ấy đã phải đi qua hơn bốn thập kỷ kiếm tìm. Gia đình anh Mai ở Thanh Hóa có truyền thống cách mạng. Cha anh là ông Trần Đức Tài, từng tham gia kháng chiến chống Mỹ và được tặng Huân chương Kháng chiến hạng ba.

Liệt sĩ Trần Văn Mai - Ảnh: GĐCC

Năm 1980, người con Trần Văn Mai lại lên đường nhập ngũ sang chiến trường Campuchia khi vừa tròn 19 tuổi. Trong những lá thư gửi về, anh luôn hỏi thăm sức khỏe bố mẹ, dặn các em học hành tử tế. 

Người em út Trần Văn Lực đến nay vẫn nhớ như in lời hẹn: "Lực thích học võ thì chờ anh về, anh sẽ dạy cho nhé", lời hẹn ấy mãi mãi không thành.

Đầu năm 1984, giấy báo tử được mang đến tận nhà. Cả nhà khóc cạn nước mắt. Người mẹ suy sụp rồi đổ bệnh nhiều tháng, còn cha chưa bao giờ từ bỏ hy vọng biết được nơi con trai nằm lại. Hễ nghe ở đâu có thông tin về đơn vị anh Mai hay có đợt quy tập liệt sĩ, ông lại tìm đến.

Giấy báo tử liệt sĩ Trần Văn Mai được gia đình gìn giữ như kỷ vật xương máu thiêng liêng - Ảnh: GĐCC

Đến năm 1998, người cha qua đời khi vẫn chưa thể tìm được con mình. Khi ấy, anh Lực đang làm việc ở miền Nam, trở về chịu tang. Cha mang theo tâm nguyện còn dang dở, còn mẹ vẫn đau đáu nhắc các con: "Ráng tìm anh về".

Sau này anh Lực tiếp tục hành trình còn dang dở. Anh nhiều lần vào Phú Quốc, xuống Kiên Giang, tìm gặp đồng đội cũ của anh trai. Có người nhớ đơn vị từng chiến đấu ở Campuchia, có người nói rất có thể phải về chiến trường cũ mới lần ra dấu vết. Nhưng hơn 40 năm trôi qua, ký ức những người lính năm xưa cũng nhòa dần theo thời gian...

Những lời thương tiếc và tri ân liệt sĩ - Ảnh: GĐCC

Những tấm lòng cùng đưa liệt sĩ trở về

Dẫn gia đình anh Trần Văn Lực đến phần mộ liệt sĩ Trần Văn Mai tại Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM, anh Hồ Văn Nghĩa (Phó trưởng Ban Quản trang TP.HCM) cho biết nhiều cuộc đoàn tụ sau hàng chục năm xa cách lại bắt đầu từ manh mối rất nhỏ.

Có gia đình lần theo dòng thông tin trong hồ sơ, có người tìm được người thân từ ký ức của đồng đội. Với gia đình anh Lực, hành trình hơn 42 năm được nối lại từ bức ảnh bia mộ được chia sẻ trên mạng xã hội.

Theo hồ sơ lưu trữ, liệt sĩ Trần Văn Mai hy sinh tại tỉnh Battambang (Campuchia), được đồng đội an táng ban đầu tại khu vực Trại Bí (Tân Biên, Tây Ninh). Năm 1992, phần mộ được Cục Nghiên cứu - Trung đoàn 73 quy tập về Nghĩa trang Liệt sĩ TP.HCM và được chăm sóc, hương khói suốt nhiều năm...

Sáng hôm ấy, dưới sự hướng dẫn của anh Nghĩa, gia đình anh Lực đi qua những hàng mộ ngay ngắn để đến trước tấm bia khắc tên anh Mai.

Khoảnh khắc mong đợi hơn 40 năm cuối cùng cũng đến, nhưng niềm vui đoàn tụ lại xen lẫn nỗi nghẹn ngào khi người cha đã không còn để chứng kiến ngày tâm nguyện thành hiện thực. Phải mất rất lâu anh Lực mới đủ bình tĩnh mở cuộc gọi video về quê.

Anh Trần Văn Lực lần đầu được thắp nhang trước phần mộ anh trai sau hơn 42 năm tìm kiếm - Ảnh: GĐCC

Ở đầu dây bên kia, mẹ Bùi Thị Thông (87 tuổi) run run cầm điện thoại, ghé sát màn hình như sợ chỉ cần chớp mắt sẽ bỏ lỡ hình ảnh con sau nhiều năm xa cách. Bà nhìn thật lâu vào tấm bia mang tên Trần Văn Mai rồi nghẹn ngào khóc gọi:

"Mai ơi... Mai ơi… Mẹ tìm được con rồi...". Giữa nghĩa trang, không ai cầm được nước mắt. Trong làn khói nhang, anh Lực như thấy hương hồn anh trai đang mỉm cười với mẹ với em trai mình.

Tiếng gọi thiêng liêng ấy khép lại hành trình hơn 42 năm kiếm tìm của gia đình, đồng thời thắp thêm hy vọng cho nhiều gia đình vẫn đang mòn mỏi đi tìm người thân. Sau mỗi cuộc đoàn tụ là sự bền bỉ của gia đình, ký ức đồng đội, sự tận tâm của những người làm công tác quản trang, các tình nguyện viên và những thành viên hội nhóm lặng lẽ sẻ chia từng manh mối.

Hành trình tìm lại nơi yên nghỉ của các liệt sĩ chưa bao giờ chỉ là câu chuyện của một gia đình, mà được nối dài bằng nghĩa tình của cả cộng đồng.

Bia mộ liệt sĩ Trần Văn Mai - Ảnh: GĐCC