Thiên thạch xóa sổ khủng long hóa ra là một 'kẻ lạ mặt' hiếm gặp

Mẩu thiên thạch Murchison này có thành phần khá giống với tiểu hành tinh đã khiến khủng long tuyệt chủng - Ảnh: JAMES ST. JOHN

Các nhà khoa học đã tranh luận nhiều năm về việc liệu thiên thạch tạo nên hố va chạm Chicxulub ở bán đảo Yucatán (Mexico) là một tiểu hành tinh hay sao chổi.

Một số nhà thiên văn học từng cho rằng sao chổi từ vành đai Kuiper hoặc xa hơn có nhiều khả năng là "thủ phạm".

Tuy nhiên nghiên cứu mới, do tiến sĩ Philippe Claeys thuộc Đại học British Columbia (Canada) và các cộng sự thực hiện, đã cung cấp bằng chứng mạnh mẽ cho thấy thiên thạch này thực chất là một tiểu hành tinh hiếm gặp.

Để đi đến kết luận, nhóm nghiên cứu phân tích dấu vết kim loại còn sót lại trong lớp trầm tích đánh dấu ranh giới giữa kỷ Phấn trắng và kỷ Paleogen - lớp đất đá được hình thành ngay sau vụ va chạm.

Đây cũng là lớp trầm tích nổi tiếng chứa hàm lượng iridi và nhiều kim loại hiếm bất thường, từng giúp các nhà địa chất lần đầu nhận ra rằng một thiên thể ngoài Trái đất đã gây ra vụ tuyệt chủng.

Lần này, các nhà khoa học tập trung vào năm đồng vị bền của niken còn lưu lại trong các mẫu đất đá thu thập từ nhiều nơi trên thế giới. Mặc dù gần như toàn bộ thiên thạch đã bốc hơi khi va chạm, lượng vật chất còn sót lại vẫn đủ để xác định "dấu vân tay" hóa học của nó.

Kết quả cho thấy nó thuộc nhóm thiên thạch carbonaceous chondrite, cụ thể là phân nhóm CO (Ornans) - loại chỉ chiếm khoảng 5% thiên thạch carbon đã biết.

Đây là nhóm thiên thạch rất hiếm, có thành phần khác biệt so với hầu hết các mẫu trưng bày trong bảo tàng.

Theo tiến sĩ Claeys, thiên thạch CO chứa ít các nguyên tố dễ bay hơi như carbon, kẽm, nước và đặc biệt là lưu huỳnh hơn những nhóm thiên thạch carbon khác.

Chi tiết này đặc biệt quan trọng vì từ trước đến nay, nhiều mô hình cho rằng lưu huỳnh từ chính thiên thạch va chạm đã tạo nên lớp bụi và sol khí che phủ bầu khí quyển, ngăn ánh sáng Mặt trời trong nhiều năm, khiến hệ sinh thái toàn cầu sụp đổ.

Nếu thiên thạch thực sự nghèo lưu huỳnh, giả thuyết này sẽ cần được điều chỉnh.

Thay vào đó, các nhà nghiên cứu cho rằng chính lượng bụi đá khổng lồ bị hất tung từ lớp vỏ Trái đất khi thiên thạch đâm xuống mới là tác nhân chủ yếu che khuất Mặt trời và làm khí hậu toàn cầu biến đổi đột ngột.

Nghiên cứu, công bố trên tạp chí Science Advances, không chỉ giải đáp một trong những bí ẩn lớn nhất về vụ tuyệt chủng cuối kỷ Phấn trắng, mà còn cho thấy khủng long đã bị xóa sổ bởi một "vị khách" cực kỳ hiếm gặp của Hệ Mặt trời.