Nghiên cứu mới: Giảm mỡ không đúng cách làm tăng nguy cơ tiểu đường

Giảm mỡ không đúng cách có thể gây ra nhiều tác hại tiêu cực cho cơ thể - Ảnh: WEBMD

Phát hiện được đưa ra sau khi nhóm nghiên cứu tìm hiểu về chứng loạn dưỡng mỡ một phần có tính gia đình type 2 (FPLD2) - một bệnh di truyền hiếm khiến người bệnh mất mỡ ở tay, chân và thân mình, nhưng mỡ lại tích tụ ở mặt, cổ hoặc quanh các cơ quan nội tạng.

Dù cơ thể trông gầy ở nhiều vùng, người bệnh vẫn có nguy cơ cao mắc tiểu đường, rối loạn mỡ máu và các bệnh chuyển hóa. 

Nghịch lý này khiến giới khoa học băn khoăn suốt nhiều năm: vì sao quá ít mỡ cũng có thể gây hại tương tự tình trạng dư thừa mỡ?

Để tìm lời giải, nhóm nghiên cứu do giáo sư Elif Oral và giáo sư Ormond MacDougald dẫn đầu đã phân tích mô mỡ của bệnh nhân, đồng thời phát triển mô hình chuột có thể vô hiệu hóa gene lamin A/C riêng trong tế bào mỡ. 

Đây cũng là gene thường bị đột biến ở người mắc FPLD2.

Kết quả cho thấy các tế bào mỡ bị thay đổi mạnh hoạt động gene, làm suy giảm khả năng xử lý và lưu trữ chất béo. Những "kho chứa" lipid của cơ thể vì thế dần mất chức năng.

Cùng lúc, tế bào mỡ và các tế bào miễn dịch xung quanh chuyển sang trạng thái thúc đẩy viêm. Ti thể, bộ phận tạo năng lượng cho tế bào, cũng hoạt động bất thường. Các tổn thương chồng chất khiến tế bào mỡ co lại, suy yếu rồi biến mất khỏi mô.

Jessica Maung - thành viên nhóm nghiên cứu - mô tả hàng loạt biến đổi này tạo nên một môi trường cực kỳ bất lợi, khiến toàn bộ mô mỡ ngày càng suy kiệt.

Sự biến mất của tế bào mỡ khỏe mạnh có thể gây hậu quả trên toàn cơ thể. Khi mô mỡ không còn đủ khả năng tiếp nhận và lưu trữ lipid, chất béo có thể tràn sang gan, cơ hoặc những cơ quan khác. 

Cơ thể cũng mất đi một nguồn sản xuất hormone quan trọng giúp điều hòa cảm giác đói, độ nhạy insulin và chuyển hóa năng lượng.

Giảm cân cần chiến lược và một lộ trình khoa học - Ảnh: KUMO

Theo giáo sư Elif Oral, phát hiện nhấn mạnh vai trò thiết yếu của mô mỡ khỏe mạnh trong việc giữ cho hệ chuyển hóa hoạt động ổn định. 

Bà cho rằng tiểu đường type 2 thường được xem là bệnh liên quan đến tế bào beta sản xuất insulin trong tuyến tụy, nhưng tế bào mỡ cũng giữ vai trò sâu sắc trong quá trình kiểm soát đường huyết.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng kết quả sẽ mở ra các hướng điều trị mới, chẳng hạn bảo vệ mô mỡ trước khi tế bào bị viêm và thoái hóa. Can thiệp sớm có thể giúp duy trì khả năng lưu trữ chất béo, hạn chế tổn thương gan và giảm nguy cơ rối loạn chuyển hóa.

Các nhà khoa học lưu ý nghiên cứu tập trung vào một bệnh mất mô mỡ di truyền hiếm. Kết quả không đồng nghĩa việc giảm cân hoặc giảm lượng mỡ dư thừa sẽ gây tiểu đường.

Phát hiện này đưa ra thông điệp rằng vấn đề của mô mỡ nằm ở tình trạng và khả năng hoạt động của nó. Một lượng mô mỡ vừa đủ, còn khỏe mạnh và phân bố đúng vị trí có thể đóng vai trò như lớp bảo vệ quan trọng đối với toàn bộ hệ chuyển hóa.