Chó hay mèo sống lâu hơn? Khoa học có câu trả lời bất ngờ

Chó và mèo, loài nào sống lâu hơn? - Ảnh: HSLC

Một con mèo nhà có thể bước sang tuổi 15 trong khi nhiều giống chó lớn đã được coi là "già" từ trước đó khá lâu, nhưng điều này chưa đủ để khẳng định mèo luôn trường thọ hơn chó.

Giữa chó và mèo, đáp án ra sao?

Một trong những nghiên cứu quy mô lớn nhất về tuổi thọ vật nuôi đã phân tích hồ sơ của hơn 13,2 triệu con chó và gần 2,4 triệu con mèo tại hơn 1.000 bệnh viện thú y ở Mỹ.

Kết quả công bố trên tạp chí Frontiers in Veterinary Science cho thấy tuổi thọ kỳ vọng từ lúc mới sinh của chó đạt khoảng 12,69 năm, trong khi mèo là 11,18 năm. 

Trong chính bộ dữ liệu này, chó sống lâu hơn mèo trung bình khoảng 1,5 năm, trái với quan niệm phổ biến trong nhiều gia đình.

Dữ liệu tại Anh lại cho thấy một bức tranh hơi khác. Bảng tuổi thọ xây dựng từ gần 8.000 trường hợp mèo tử vong trong hệ thống VetCompass ước tính mèo nhà có tuổi thọ kỳ vọng khoảng 11,74 năm. Một nghiên cứu riêng trên chó tại Anh đưa ra con số khoảng 11,23 năm.

Sự khác biệt giữa các nghiên cứu không đồng nghĩa bên nào sai. Tuổi thọ được tính từ những quần thể, thời gian và hệ thống thú y khác nhau. Ngoài ra, cách xác nhận vật nuôi còn sống hay đã chết cũng có thể ảnh hưởng kết quả.

Các con số cho thấy câu hỏi "chó hay mèo sống lâu hơn" không có một đáp án áp dụng cho mọi quốc gia, giống vật nuôi hoặc gia đình.

Ngay trong cùng một loài, chênh lệch cũng rất lớn. Nghiên cứu tại Anh trên hơn 584.000 con chó ghi nhận tuổi thọ trung vị của toàn bộ quần thể là khoảng 12,5 năm. 

Tuy nhiên, giống Border Terrier đạt khoảng 14,2 năm, chó Dachshund lông ngắn cỡ nhỏ khoảng 14 năm, trong khi Mastiff chỉ khoảng 9 năm.

Ở mèo, bảng tuổi thọ tại Anh ước tính mèo Burmese và Birman có thể sống trung bình hơn 14 năm từ lúc mới sinh, còn mèo Sphynx chỉ khoảng 6,68 năm trong mẫu nghiên cứu. 

Như vậy, khác biệt giữa hai giống mèo cũng có thể lớn hơn khoảng cách trung bình giữa chó và mèo.

Kích thước và giống có thể đảo ngược cuộc đua

Yếu tố nổi bật nhất ở chó là kích thước cơ thể. Trong nghiên cứu trên hơn 584.000 con chó tại Anh, các giống nhỏ có tuổi thọ trung vị khoảng 12,7 năm, giống cỡ vừa đạt 12,5 năm, còn giống lớn khoảng 11,9 năm.

Đây là một nghịch lý thú vị của loài chó. Xét trên toàn bộ thế giới động vật, những loài lớn như voi hay cá voi thường sống lâu hơn các loài nhỏ. Nhưng khi so sánh giữa các giống chó, quy luật gần như đảo ngược: chó càng lớn thường càng già nhanh và chết sớm hơn.

Nhiều yếu tố tác động đến tuổi thọ của chó và mèo - Ảnh: PET FOOD INSTITUTE

Mối liên hệ nghịch giữa kích thước và tuổi thọ vẫn tồn tại ngay cả khi các nhà khoa học tính đến quan hệ tiến hóa giữa các giống.

Chó lớn phải phát triển từ một cơ thể rất nhỏ khi mới sinh thành kích thước trưởng thành chỉ trong thời gian ngắn. 

Tốc độ tăng trưởng mạnh, hoạt động của hormone tăng trưởng và nguy cơ mắc một số bệnh liên quan tuổi tác được xem là những hướng giải thích quan trọng, dù giới khoa học vẫn đang tiếp tục làm rõ cơ chế.

Mèo nhà ít biến đổi về kích thước hơn. Khoảng cách giữa một con mèo nhỏ và một con mèo lớn không cực đoan như giữa Chihuahua và Mastiff. 

Vì vậy, khi người nuôi so sánh một con mèo nhà với chó thuộc giống lớn, mèo thường nắm lợi thế rõ rệt.

Quá trình lai tạo cũng tác động mạnh đến tuổi thọ. Con người đã tạo ra hàng trăm giống chó với kích thước, hình dạng hộp sọ và đặc điểm cơ thể rất khác nhau. 

Nghiên cứu tại Anh cho thấy các giống chó mặt ngắn, cùng nhiều giống có hình thể cực đoan, thuộc nhóm có nguy cơ chết sớm hơn. Tuy nhiên chó thuần chủng không mặc nhiên sống ngắn hơn chó lai, tuổi thọ thay đổi đáng kể tùy từng giống cụ thể.

Ở mèo, dữ liệu VetCompass cho thấy mèo lai tại Anh có tuổi thọ kỳ vọng khoảng 11,89 năm, cao hơn mèo thuần chủng ở mức 10,41 năm. Mèo cái, mèo đã triệt sản và những con duy trì cân nặng phù hợp cũng có xu hướng sống lâu hơn.

Vì vậy, khoa học chưa thể trao chiếc cúp trường thọ tuyệt đối cho chó hay mèo. Một con chó nhỏ, khỏe mạnh và được chăm sóc tốt có thể sống lâu hơn nhiều con mèo. Ngược lại, mèo thường vượt xa những giống chó lớn hoặc mang nhiều nguy cơ bệnh di truyền.

Cuộc đua tuổi thọ cuối cùng được quyết định bởi giống, kích thước, cân nặng, giới tính, triệt sản, môi trường sống và khả năng tiếp cận chăm sóc thú y nhiều hơn tên gọi "chó" hay "mèo".