Tấm nhôm đục lỗ dưới mộ sâu dẫn lối liệt sĩ về quê nhà Thái Nguyên

Tấm bằng Tổ quốc ghi công của liệt sĩ Dương Thế Hải - Ảnh: Gia đình cung cấp

Sau hơn 50 năm gia đình cất công lặn lội tìm kiếm, đến nay cơ hội để đưa liệt sĩ Hải về với quê nhà tại xã La Hiên, tỉnh Thái Nguyên đã tới rất gần khi mọi chỉ dấu về anh đã hết sức rõ ràng.

Tiếng gọi quê nhà từ mộ sâu

Ngày 7-8, UBND xã La Hiên, tỉnh Thái Nguyên đã xác thực được cơ bản các thông tin liên quan liệt sĩ Dương Thế Hải từ tấm nhôm đục lỗ chôn kèm ở Nghĩa trang liệt sĩ tỉnh Gia Lai tại phường Pleiku.

Trước đó khi Đội K52, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Gia Lai, khai quật mộ liệt sĩ tại nghĩa trang này để lấy mẫu ADN, phát hiện ở ngôi mộ số 20, lô số 4, chôn kèm một vỏ hộp bằng nhôm màu trắng.

Trên tấm nhôm khắc thông tin liệt sĩ: Dương Văn Hải, thôn, Làng - Na; xã La Hiên, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên; sinh năm 1949, hi sinh ngày 30-1-1976 (hoặc 1973 - không rõ số cuối - PV).

Từ thông tin trên, PV Tuổi Trẻ đã liên hệ với UBND xã La Hiên, tỉnh Thái Nguyên, nhờ đối chiếu hồ sơ liệt sĩ.

Theo thông tin đục trên tấm nhôm, cán bộ xã đã rà soát hồ sơ liệt sĩ của địa phương và phát hiện một hồ sơ gần trùng khớp với thông tin được cung cấp

Cụ thể tại xã La Hiên có liệt sĩ tên là Dương Thế Hải, sinh năm 1949, hi sinh ngày 30-1-1973 tại Mặt trận phía Nam, nơi an táng ban đầu là nghĩa trang gần mặt trận. Trước khi hi sinh, liệt sĩ Hải là Trung sĩ, Tiểu đội phó.

Tấm nhôm đục lỗ khắc tên liệt sĩ Dương Văn Hải, quê xã La Hiên, huyện Võ Nhai, tỉnh Thái Nguyên - Ảnh: Đội K52

UBND xã La Hiên đánh giá thông tin đục trên tấm nhôm và thông tin của liệt sĩ không hoàn toàn trùng khớp vì khác tên lót và năm hi sinh. Nhưng trên địa bàn xã quản lý không có liệt sĩ nào tên là Dương Văn Hải với các thông tin còn lại giống với liệt sĩ Dương Thế Hải.

Đến ngày 7-8, gia đình liệt sĩ đã liên hệ với người đồng đội chính tay chôn cất liệt sĩ Hải là ông Thuân, quê Thái Bình, để xác thực.

Ông Thuân xác định tấm nhôm trong ảnh do chính ông đục và chôn kèm thi thể liệt sĩ Hải, đồng thời xác định chính xác năm hi sinh là 1973. Lúc hi sinh, liệt sĩ Hải được chôn dưới tán cây to, cạnh sông thuộc huyện Sa Thầy, giáp huyện Đắk Tô, tỉnh Kon Tum (cũ).

Tưởng đã hết hi vọng tìm lại bác Hải

Chia sẻ với Tuổi Trẻ, ông Dương Trung Kiên (45 tuổi), cháu gọi liệt sĩ Hải bằng bác ruột, bảo rằng năm 2024 gia đình đã nhờ ông Thuân dẫn đường vào hiện trường tại Kon Tum tìm mộ bác suốt nửa tháng. Những người dân cao tuổi bảo trước đây có thấy mộ liệt sĩ tại khu vực, nhưng sau đó lòng sông mở rộng nên mất dấu.

"Gia đình rất buồn vì nghĩ rằng sau nhiều năm khúc sông thay đổi dòng chảy, mở rộng ra hai bên bờ đã cuốn trôi mộ bác Hải, không còn hi vọng tìm lại. Bởi vậy khi nghe báo tin đã tìm thấy mộ bác Hải tại Gia Lai, cả gia đình chúng tôi rất mừng và xúc động!" - ông Kiên cho hay.

Về sự sai khác trong tên đệm liệt sĩ, ông Kiên cho rằng trong tình cảnh thời chiến, rất có thể người đồng đội là bác Thuân đã không nhớ đầy đủ tên lót khi khắc vào tấm nhôm, dẫn tới có sự sai khác chi tiết này.

Liệt sĩ Hải (chấm đỏ bên phải) và liệt sĩ Dũng (chấm đỏ bên trái) trong bức ảnh chụp chung với gia đình gồm bố mẹ và 6 anh chị em - Ảnh: Gia đình cung cấp

Ông Dương Trung Kiên kể rằng lúc sinh thời, ông bà nội ông luôn đau đáu tìm con. Mỗi năm vào dịp 27-7 khi các ban ngành, đoàn thể tới thăm non gia đình liệt sĩ, bà nội ông - Mẹ Việt Nam anh hùng Đồng Thị Bướm, đều khóc suốt cả một ngày vì mong ngóng tin con.

Trước khi qua đời, bà cụ di nguyện lại cho những anh em và các cháu trong nhà phải tiếp tục công việc kiếm anh cho tới khi tìm được mới thôi.

Cùng chung niềm vui mừng, ông Dương Trung Hiếu, một người cháu khác của liệt sĩ Hải, bảo rằng gia đình rất nóng lòng mong được cơ quan chức năng sớm tổ chức cho lấy mẫu ADN để đối chiếu, nhận diện và hoàn tất các thủ tục giấy tờ để được đón bác Hải về với quê nhà sau mấy chục năm xa cách.

Người anh trai của liệt sĩ Hải là liệt sĩ Dương Văn Dũng, hi sinh tại Sài Gòn ngày 29-4-1975 tới nay vẫn chưa tìm thấy phần mộ - Ảnh: Gia đình cung cấp

Đi tìm người anh trai của liệt sĩ Hải

Ông Dương Trung Hiếu cho hay ngoài bác Hải, gia đình còn một người bác liệt sĩ hi sinh tại Sài Gòn tới nay chưa tìm được mộ. Đó là liệt sĩ Dương Văn Dũng, bộ đội đặc công, hi sinh tại Sài Gòn trong ngày 29-4-1975, một ngày trước khi đất nước thống nhất.

Nhiều năm tìm kiếm, gia đình phát hiện tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Hóc Môn (cũ), TP.HCM, có một phần mộ trùng tên họ và năm sinh, năm mất của liệt sĩ Dương Văn Dũng. Dù vậy trên phần mộ không có thông tin về quê quán để xác thực, nên gia đình có nguyện vọng nhờ cơ quan chức năng TP.HCM hỗ trợ lấy mẫu để đối chiếu ADN phục vụ nhận dạng thân nhân.

"Trong chiến dịch 500 ngày đêm này, gia đình tôi rất mong mỏi được tìm lại mộ phần của hai bác để hồi hương, đưa về quê cha đất tổ săn sóc, hương khói" - ông Hiếu xúc động nói.