Giảm giờ làm xuống 40 - 44 giờ/tuần: Năng suất phải tăng trước một bước

Cán bộ của Công đoàn Ninh Bình động viên người lao động tăng năng suất để giảm giờ làm hiệu quả - Ảnh: HÀ QUÂN

Trao đổi với Tuổi Trẻ, TS Bùi Sỹ Lợi - nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội - ủng hộ giảm giờ làm việc xuống 40 - 44 giờ/tuần bởi việc này giúp người lao động có thêm thời gian nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động, hướng tới việc làm việc hiệu quả hơn, tăng năng suất. 

Chìa khóa giảm giờ làm

Theo ông Lợi, nhiều công nhân không chỉ mong giảm giờ làm xuống 40 giờ/tuần mà còn mong tăng thêm ngày nghỉ lễ, Tết. Tuy nhiên, để thực hiện được, Việt Nam cần nâng năng suất lao động thông qua đổi mới công nghệ, cải thiện điều kiện làm việc và nâng cao hiệu quả sản xuất. 

Về lộ trình, khi năng suất lao động đạt ngưỡng nhất định, cơ quan chuyên môn cần tổng hợp, đánh giá, thống nhất đề xuất cấp có thẩm quyền quyết định giảm giờ làm. 

Trong khi đó TS Nhạc Phan Linh - Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Mặt trận (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) - nêu rõ ngoài mục tiêu giảm giờ làm thì cần nâng cao thu nhập cho người lao động từ thời gian làm việc chính thức, không nên tăng giờ làm thêm.

TS Nhạc Phan Linh, Phó viện trưởng Viện Chiến lược và Chính sách Mặt trận (Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam) - Ảnh: NVCC

Giải pháp là tiếp tục điều chỉnh lương tối thiểu, nâng mặt bằng lương cơ bản, từng bước chuyển các khoản hỗ trợ (xăng xe, chăm sóc con, liên lạc…) vào tiền lương chính thức song song với hỗ trợ vốn để doanh nghiệp đầu tư khoa học, công nghệ, tăng năng suất…

"Tiền lương từ thời giờ làm việc bình thường phải bảo đảm mức sống cơ bản của người lao động, tối thiểu 75 - 80% cơ cấu thu nhập. Làm thêm giờ chỉ nên là phần thu nhập tăng thêm", ông bày tỏ.

Còn bà Dương Thị Hương Duyên - Phó giám đốc Công ty may TNHH Nam&Co London - cho hay công ty đã giảm thời gian làm việc xuống còn khoảng 9 giờ/ngày, hạn chế làm thêm giờ kéo dài. 

Phó giám đốc Công ty may TNHH Nam&Co London Dương Thị Hương Duyên - Ảnh: THU HƯƠNG

"Khi giảm giờ làm, chúng tôi khuyến khích người lao động đẩy nhanh tốc độ làm việc, tập trung năng lượng để sản xuất. 

Doanh nghiệp cũng chuyển đổi sang công nghệ mới, ứng dụng máy móc tự động và thiết bị điện tử. 

Qua đầu tư máy móc, thiết bị, tối ưu quy trình đảm bảo nguyên vật liệu để công nhân làm, năng suất lao động tăng khoảng 20 - 30% so với trước. 

Hiện thời gian hoàn thành đơn hàng ngắn hơn, khó hơn song năng suất vẫn đảm bảo để kịp tiến độ hợp đồng", bà chia sẻ. 

Doanh nghiệp gặp áp lực chi phí

Trao đổi với Tuổi Trẻ, bà Nguyễn Thu Trang - Giám đốc thương hiệu Manpower (Manpower Việt Nam) - cho rằng giảm giờ làm việc xuống 40 - 44/giờ/tuần trong 5 - 10 năm tới là định hướng tích cực, cải thiện chất lượng việc làm, giúp người lao động được nghỉ ngơi, tái tạo sức lao động và tiệm cận xu hướng của nhiều quốc gia phát triển.

Bà Nguyễn Thu Trang - Giám đốc thương hiệu Manpower (Manpower Việt Nam) - Ảnh: NVCC

Dưới góc độ doanh nghiệp, bà Trang cho hay điều chỉnh giờ làm phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tốc độ tăng năng suất lao động, mức độ ứng dụng công nghệ… 

Nếu giảm giờ làm chính thức, lương làm thêm giờ (OT) sẽ cao hơn, kéo tăng chi phí nhân công, sản xuất, tạo áp lực cho doanh nghiệp và giảm năng lực cạnh tranh.

"Khi thời gian làm việc tiêu chuẩn giảm nhưng mức đầu tư vào máy móc, công nghệ không thay đổi, doanh nghiệp sẽ gặp áp lực duy trì sản lượng, chi phí và năng suất" - bà Trang nêu thêm.

"Nếu giảm giờ làm khi năng suất chưa được cải thiện tương ứng, chi phí lao động sẽ tăng và làm suy giảm lợi thế cạnh tranh" - bà nêu.

Về lâu dài, bà khuyến nghị doanh nghiệp có năng suất cao, mức độ tự động hóa tốt có thể thí điểm điều chỉnh giờ làm sớm. 

Công ty đang chuyển đổi mô hình cần được hỗ trợ đầu tư công nghệ, đào tạo nhân lực và thiết kế lại ca làm, từng bước giảm giờ làm. Trong khi các doanh nghiệp thâm dụng lao động, biên lợi nhuận thấp nên áp dụng lộ trình dài hơn. 

Ví dụ tại Myanmar, thời gian làm việc tối đa được quy định theo từng ngành. Khối văn phòng và nhà máy làm không quá 44 giờ/tuần, còn lĩnh vực nhà hàng, dịch vụ là 48 giờ/tuần.

Nhiều công ty áp dụng máy móc vào sản xuất, tiết kiệm thời gian lao động, tăng năng suất - Ảnh: HÀ QUÂN