Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nga và Pháp: Chuyển tư duy từ trao đổi sang cùng làm

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Nga Vladimir Putin, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH, TTXVN

Từ ngày 7 đến 12-9 vừa qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã có chuyến công tác đến Nga và Pháp.

Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, chuyến thăm đã thành công tốt đẹp và "đạt kết quả toàn diện, ở mức cao các mục đích, yêu cầu đề ra" với nhiều kết quả thực chất, có ý nghĩa quan trọng đối với quan hệ của Việt Nam với các đối tác cũng như đối với sự phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới.

Từ tin cậy chính trị đến cùng nghiên cứu, cùng sản xuất

Một điểm rất nổi bật trong hoạt động đối ngoại cấp cao lần này, theo Bộ trưởng Lê Hoài Trung, là việc lãnh đạo Việt Nam cùng lãnh đạo của hai nước đã tăng cường được sự hiểu biết lẫn nhau trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực đặt ra những yêu cầu mới đối với Việt Nam, với Nga và với Pháp.

Một yếu tố rất quan trọng là việc lãnh đạo cấp cao Việt Nam, Nga và Pháp "có sự nhất trí rất cao, đi sâu trao đổi về việc làm thế nào để triển khai thực hiện hiệu quả những thỏa thuận đã đạt được" trong các lĩnh vực kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học công nghệ, giáo dục - đào tạo… để từ đó mở ra những hướng hợp tác mới trong những lĩnh vực này.

"Việt Nam và Nga, Việt Nam và Pháp hoàn toàn có thể tận dụng tiềm năng hợp tác để đáp ứng yêu cầu và lợi ích của mỗi bên", Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh.

Trong thương mại và đầu tư, Việt Nam, Nga và Pháp đều nhận thấy kim ngạch thương mại, đầu tư hai chiều cần phải cao hơn nữa để tương xứng với khuôn khổ quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, với tiềm năng và thế mạnh của mỗi bên. 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại cuộc gặp kiều bào ngày 11-9 ở Pháp - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Đặc biệt, trong lĩnh vực khoa học - công nghệ, hai bên có sự nhất trí cao, cả Pháp và Nga đều nhất trí xác định đây là một hướng đột phá mới trong quan hệ hợp tác với Việt Nam.

"Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nêu rõ việc cần phải thay đổi tư duy, có cách làm mới trong hợp tác và được lãnh đạo hai nước nhất trí cao. 

Tư duy không còn là chuyện Việt Nam mua bao nhiêu hàng từ các nước và ngược lại hay chuyển giao công nghệ đơn thuần mà phải làm sao để Việt Nam cùng Nga và Pháp hợp tác cùng sản xuất, cùng nghiên cứu và tạo ra sản phẩm chung, tăng cường liên kết, kết nối chuỗi cung ứng chung giữa Việt Nam và Nga, Việt Nam và Pháp. 

Đây là tư duy rất quan trọng để định hướng cho quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với Nga và Pháp thời gian tới", Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh.

Một điểm nữa có ý nghĩa lớn và quan trọng là qua các cuộc gặp gỡ và trao đổi, các nước đều cảm nhận và hiểu rõ cách làm hiện nay của Việt Nam, qua đó nhất trí sẽ cùng nhau tổ chức thực hiện. 

"Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định lãnh đạo Việt Nam và Chính phủ Việt Nam sẽ chỉ đạo, giải quyết từng dự án để tháo gỡ các vướng mắc và khó khăn nếu có, từ đó đạt được kết quả cụ thể và tập trung vào những hướng đi mới", ông Lê Hoài Trung nói thêm.

Việt Nam - Nga: Làm mới những trụ cột truyền thống 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại cuộc gặp báo chí, thông báo kết quả hội đàm và chứng kiến trao văn kiện hợp tác giữa hai bên - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH, TTXVN

Tuyên bố chung Việt Nam - Nga xác lập cấu trúc hợp tác rõ: tin cậy chính trị và chiến lược là nền tảng; quốc phòng - an ninh là trụ cột; năng lượng - dầu khí là đột phá; khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và nguồn nhân lực là động lực; văn hóa và giao lưu nhân dân là nhịp cầu bền vững. 

Cấu trúc này vừa kế thừa chiều sâu lịch sử, vừa phản ánh yêu cầu làm mới nội hàm quan hệ để thích ứng với biến động quốc tế.

Năng lượng tiếp tục là lĩnh vực có chiều sâu chiến lược khi hai bên nhất trí nâng cao hiệu quả các dự án dầu khí tại Việt Nam và Nga trên cơ sở tuân thủ pháp luật mỗi nước và luật pháp quốc tế, trong đó có UNCLOS 1982.

Đồng thời nghiên cứu hiện đại hóa các nhà máy điện tại Việt Nam, phát triển nguồn điện mới và điện gió ngoài khơi. 

Trong năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, hai bên nhắc đến dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, với ưu tiên tuyệt đối về an toàn hạt nhân và bức xạ được đặt song hành với hiệu quả kinh tế, tiến độ và tỉ lệ nội địa hóa phù hợp. 

Việc tiếp tục triển khai Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ hạt nhân cho thấy hợp tác Việt Nam - Nga hướng tới xây dựng năng lực dài hạn, từ nghiên cứu, ứng dụng đến đào tạo đội ngũ chuyên gia Việt Nam.

Hay nói cách khác, hợp tác Việt Nam - Nga trong lĩnh vực năng lượng không chỉ xoay quanh chuyện mua - bán hay khai thác được bao nhiêu, mà được đặt trong bài toán tổng thể về an ninh năng lượng, công nghệ và đào tạo nhân lực.

Không gian hợp tác còn được mở rộng sang hạ tầng và kết nối, với các hướng như xây dựng hệ thống tàu điện ngầm, hiện đại hóa đường sắt, khai thác vận tải đa phương thức Việt Nam - Trung Quốc - Nga, nghiên cứu kết nối với Hành lang vận tải quốc tế Bắc - Nam và tuyến đường biển phương Bắc. 

Đây là nỗ lực tháo gỡ những hạn chế về địa lý, logistics và quy mô thị trường vốn lâu nay cản trở hợp tác kinh tế.

Khoa học - công nghệ được nâng thành một trụ cột với các hướng nghiên cứu chung về công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ sinh học, vật liệu mới, tự động hóa, năng lượng và nông nghiệp công nghệ cao. 

Hai bên sẽ tăng cường trao đổi chuyên gia, nhà khoa học, hỗ trợ và tạo điều kiện thuận lợi để phát triển quan hệ giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, cũng như thúc đẩy quan hệ giữa các doanh nghiệp công nghệ trong trao đổi, nghiên cứu, phát triển và ứng dụng công nghệ phục vụ phát triển.

Bên cạnh đó, nhất trí đẩy nhanh việc đưa tổ chức giáo dục "Trung tâm tiếng Nga mang tên Pushkin" tại Hà Nội vào hoạt động. Đồng thời thúc đẩy thành lập cơ sở giáo dục của Nga tại Việt Nam do Chính phủ Nga đầu tư xây dựng và quản lý phù hợp với pháp luật của hai nước.

Một khía cạnh gần gũi với người dân là chủ trương mở rộng hợp tác lao động, du lịch, tăng chuyến bay thẳng thường lệ và thuê chuyến, đơn giản hóa thủ tục xuất nhập cảnh và hướng tới miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông. 

Những biện pháp này, nếu được hiện thực hóa, sẽ tăng tính xã hội và độ bền vững cho quan hệ song phương.

Việt Nam - Pháp: Cụ thể hóa quan hệ bằng các dự án cấu trúc 

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại cuộc gặp báo chí đồng thời chứng kiến việc trao văn kiện hợp tác giữa hai bên trong ngày 10-9 ở Paris, Pháp - Ảnh: TTXVN

Tuyên bố chung Việt Nam - Pháp nhấn mạnh yêu cầu tăng cường Đối tác chiến lược toàn diện thông qua "các dự án song phương cụ thể, mang tính cấu trúc". 

Trong đó hướng đi chủ đạo là tiếp tục đẩy mạnh hợp tác khoa học - công nghệ thông qua đào tạo, phát triển các chương trình nghiên cứu chung; đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng nghiên cứu và khuyến khích hợp tác với khu vực tư nhân trong các lĩnh vực từ trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, lượng tử, kỹ thuật số, công nghệ sinh học, công nghệ năng lượng và biển, cũng như giao thông thông minh.

Cách tiếp cận này phù hợp với lợi thế bổ sung giữa hai nền kinh tế, khi Pháp có thế mạnh về công nghệ, nghiên cứu, tiêu chuẩn và tài chính phát triển. Trong khi đó, Việt Nam có thị trường năng động, năng lực sản xuất ngày càng tăng và vị trí kết nối ASEAN. 

Việc hợp tác, vì thế, có triển vọng bởi không còn quan hệ một chiều giữa bên chuyển giao và bên tiếp nhận, mà là cùng phát triển sản phẩm và cùng xây dựng chuỗi giá trị để tiếp cận thị trường khu vực, toàn cầu.

Trong kinh tế và đầu tư, Việt Nam hoan nghênh tiến trình Pháp phê chuẩn Hiệp định Bảo hộ đầu tư Việt Nam - EU (dự kiến trong năm nay), một động thái có ý nghĩa đáng kể nếu hoàn tất, bởi đây là một mắt xích quan trọng để củng cố niềm tin của nhà đầu tư. 

Cùng với đó, Ý định thư về khoáng sản thiết yếu và thỏa thuận ba bên về quản lý bền vững tài nguyên khoáng sản cho thấy hợp tác đã chạm tới lĩnh vực ngày càng mang tính chiến lược đối với chuyển đổi năng lượng và các ngành công nghệ cao.

Đặc biệt, hai bên nhất trí thúc đẩy mô hình hợp tác liên kết chuỗi giá trị theo hướng: Công nghệ Pháp - Sản xuất Việt Nam - Cung ứng khu vực và toàn cầu. Qua đó đưa các sản phẩm thế mạnh của hai nước như công nghiệp chế biến, chế tạo và nông sản thực phẩm tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu.

Hạ tầng giao thông là một điểm nhấn thực chất khác. Bản ghi nhớ về cải tạo tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng cùng kế hoạch thành lập Trường Công nghệ đường sắt không chỉ hướng tới một công trình cụ thể, mà còn kết hợp tư vấn, công nghệ và đào tạo nhân lực. 

Theo một nhà quan sát, sau tuyến đường sắt đô thị số 3 tại Hà Nội, hợp tác giao thông giữa Việt Nam và Pháp vẫn chưa có một công trình "mang tính biểu tượng" nào khác. Dự án cải tạo đường sắt Hà Nội - Hải Phòng vì thế được kỳ vọng sẽ trở thành một biểu tượng mới nếu được triển khai hiệu quả.

Hợp tác năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình cũng được nhắc đến riêng, với việc "đặc biệt chú trọng vào việc đánh giá các cơ hội liên quan đến phát triển năng lượng hạt nhân phục vụ sản xuất điện, nghiên cứu và ứng dụng công nghệ điện hạt nhân tiên tiến, bảo đảm an toàn và an ninh hạt nhân, cũng như đào tạo và phát triển nguồn nhân lực". 

Việt Nam và Pháp cũng sẽ tăng cường hợp tác về phát triển hạ tầng năng lượng, hợp tác kỹ thuật nhằm hiện đại hóa hạ tầng vận hành hệ thống điện và thị trường điện, tăng cường khả năng tích hợp các nguồn năng lượng tái tạo. 

Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung trả lời phỏng vấn - Ảnh: NGUYỄN KHÁNH

Sự phát triển trong quan hệ hợp tác giữa Việt Nam với Nga và Pháp, theo Bộ trưởng bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, không chỉ góp phần vào việc thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ của Việt Nam trong thời gian tới.

Với việc hai nước đều là Ủy viên Thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, có vị thế và tiếng nói quan trọng, việc tăng cường quan hệ với hai nước sẽ góp phần giúp Việt Nam thực hiện thành công đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV, nâng cao vị thế quốc tế của Việt Nam, củng cố cục diện đối ngoại của Việt Nam ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương cũng như trên thế giới, mang lại lợi ích chung, củng cố hòa bình, ổn định và hợp tác trong khu vực cũng như trên thế giới.