Mắc viêm khớp dạng thấp nên và không nên ăn gì theo hướng dẫn mới nhất 2026?

Với người mắc viêm khớp dạng thấp, chế độ ăn không thể thay thế thuốc điều trị nhưng có thể trở thành một phần quan trọng trong việc kiểm soát sức khỏe lâu dài - Ảnh: Madison Freeman

Viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn mạn tính, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm các mô khỏe mạnh, đặc biệt là lớp màng bao quanh khớp. Người bệnh có thể bị đau, sưng, cứng khớp, hạn chế vận động và nếu không được kiểm soát tốt, tình trạng viêm kéo dài có thể gây tổn thương khớp.

Bên cạnh thuốc và theo dõi chuyên khoa, dinh dưỡng là yếu tố ngày càng được quan tâm. Một tổng quan đăng trên Nutrients năm 2026 cho thấy một số mô hình ăn uống và thành phần dinh dưỡng có mối liên hệ với mức độ hoạt động của bệnh. 

Tuy nhiên, cần hiểu đúng rằng nghiên cứu hiện nay chưa chứng minh một món ăn cụ thể có thể trực tiếp gây ra chứng viêm khớp dạng thấp.

Viêm khớp dạng thấp nên ăn gì?

Nếu phải bắt đầu từ những thay đổi đơn giản nhất, người bệnh nên hướng đến một chế độ ăn nhiều thực phẩm tự nhiên, ít chế biến, giàu chất xơ, chất chống oxy hóa và chất béo không bão hòa.

Cá béo là nhóm thực phẩm đáng ưu tiên. Cá hồi, cá mòi, cá thu và một số loại cá biển khác giàu acid béo omega-3 EPA và DHA. Đây là những chất béo được nghiên cứu khá nhiều ở người mắc viêm khớp dạng thấp và có liên quan đến khả năng điều hòa các phản ứng viêm.

Tổng quan năm 2026 cho thấy omega-3 là một trong những thành phần dinh dưỡng có bằng chứng can thiệp ở người tương đối đáng chú ý trong RA.

Ngoài cá, quả óc chó, hạt chia và hạt lanh cũng có thể được đưa vào khẩu phần để tăng nguồn chất béo không bão hòa và omega-3 thực vật.

Nhóm tiếp theo là rau xanh và trái cây nhiều màu sắc. Rau lá xanh, bông cải xanh, cà chua, ớt chuông, cà rốt, các loại quả mọng và trái cây tươi cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ cùng nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính chống oxy hóa. Thay vì tìm một loại "siêu thực phẩm" có khả năng chữa viêm khớp, điều quan trọng hơn là duy trì sự đa dạng của thực phẩm thực vật trong cả tuần.

Các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt và dầu ô liu cũng phù hợp với mô hình ăn uống chống viêm. Đây là những thành phần thường xuất hiện trong chế độ ăn Địa Trung Hải, mô hình dinh dưỡng được nghiên cứu nhiều ở người mắc bệnh viêm mạn tính.

Một nguyên tắc dễ áp dụng là: tăng thực phẩm nguyên chất và giảm thực phẩm siêu chế biến. Người bệnh không cần biến bữa ăn thành một thực đơn quá phức tạp; chỉ cần thay dần thịt chế biến bằng cá hoặc đậu, thay đồ ăn vặt nhiều đường bằng trái cây, đồng thời tăng lượng rau trong các bữa chính.

Đồ uống có đường như nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực và bánh kẹo, bánh ngọt... được coi là nhóm thực phẩm cần hạn chế ở người viêm khớp dạng thấp - Ảnh minh họa

Viêm khớp dạng thấp không nên ăn gì?

Không có một danh sách thực phẩm "cấm tuyệt đối" áp dụng cho tất cả người mắc viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, một số nhóm thực phẩm nên được hạn chế vì thường xuất hiện trong chế độ ăn có liên quan đến tình trạng viêm và sức khỏe chuyển hóa kém.

Đầu tiên là đường bổ sung và đồ uống có đường. Nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực, bánh kẹo, bánh ngọt và nhiều loại đồ uống đóng chai có thể cung cấp lượng đường lớn nhưng ít chất dinh dưỡng. Tổng quan năm 2026 lưu ý chế độ ăn giàu đường bổ sung và carbohydrate tinh chế có thể bất lợi đối với môi trường viêm.

Tiếp theo là carbohydrate tinh chế, chẳng hạn bánh mì trắng, bánh ngọt, bánh quy và các sản phẩm làm từ bột tinh luyện nếu được sử dụng với lượng lớn. Không cần loại bỏ hoàn toàn tinh bột, nhưng có thể thay một phần bằng gạo lứt, yến mạch, khoai, ngũ cốc nguyên hạt và các loại đậu.

Thực phẩm chiên rán, nhiều chất béo bão hòa và thực phẩm siêu chế biến cũng nên xuất hiện ít hơn trong khẩu phần. Thay vì tập trung vào việc "kiêng chất béo", người bệnh nên quan tâm đến chất lượng chất béo, ưu tiên dầu thực vật không bão hòa, các loại hạt và cá.

Thịt đỏ cũng không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn. Tuy nhiên, nếu đang ăn thịt đỏ với tần suất cao, có thể giảm khẩu phần và thay thế một số bữa bằng cá, thịt gia cầm, đậu hoặc các nguồn protein thực vật khác. Bằng chứng hiện tại chưa đủ để kết luận rằng một khẩu phần thịt đỏ cụ thể sẽ gây ra ngay một đợt bùng phát bệnh.

Mùa thu đông, người viêm khớp dạng thấp cần lưu ý điều gì?

Khi thời tiết chuyển sang thu đông, nhiều người mắc bệnh khớp nhận thấy tình trạng đau, cứng hoặc khó chịu ở khớp rõ ràng hơn. Tuy nhiên, khoa học hiện nay chưa cho thấy thời tiết lạnh là nguyên nhân trực tiếp làm bệnh viêm khớp dạng thấp bùng phát.

Một phân tích tổng hợp công bố năm 2026 trên Autoimmunity Reviews, dựa trên 8 nghiên cứu, không tìm thấy mối liên hệ tổng thể đáng kể giữa nhiệt độ, áp suất khí quyển, độ ẩm hoặc tốc độ gió với đau do RA. 

Mặc dù nhiều bệnh nhân thực sự nhạy cảm với sự thay đổi của thời tiết, nhưng mức độ ảnh hưởng không giống nhau và chưa đủ để khẳng định rằng cứ trời lạnh là bệnh sẽ tiến triển nặng hơn.

Vì vậy, khi bước vào mùa thu đông, thay vì quá lo lắng về nhiệt độ, người bệnh nên chú ý giữ ấm cơ thể, duy trì vận động phù hợp, ngủ đủ và đặc biệt không bỏ thuốc điều trị. Những ngày trời lạnh khiến khớp cứng hơn cũng không có nghĩa người bệnh cần tự ý tăng liều thuốc giảm đau hoặc thuốc chống viêm.