Tàu sân bay đang được chú ý ở Đông Nam Á từng tác chiến ở đâu?

Tàu sân bay Giuseppe Garibaldi di chuyển trên vùng biển Indonesia ngày 17-9 - Ảnh: EPA

Indonesia mới đây tiếp nhận tàu sân bay Giuseppe Garibaldi từ Ý, đưa chiến hạm mang số hiệu 551 từng phục vụ hơn bốn thập niên trong Hải quân Ý sang một chương mới tại Đông Nam Á. Indonesia dự kiến biên chế tàu vào tuần tới với tên mới KRI Gajah Mada.

Toàn cảnh con tàu

Tàu sân bay Giuseppe Garibaldi mang số hiệu 551, được đóng tại xưởng Cantieri Navali ở cảng Monfalcone (Ý). Tàu được hạ thủy vào tháng 2-1978 và đưa vào biên chế Hải quân Ý vào tháng 6-1983.

Tàu dài 180,2m, rộng 23,4m ở thân tàu và 30,4m tại khu vực dành cho máy bay cất, hạ cánh. Khu vực này dài 173,8m. Với lượng giãn nước 13.850 tấn, Giuseppe Garibaldi có thể mang theo 18-20 máy bay và trực thăng tùy yêu cầu nhiệm vụ.

Tàu được thiết kế để vừa triển khai máy bay và trực thăng, vừa làm trung tâm chỉ huy các lực lượng trên biển và trên không. 

Giuseppe Garibaldi được trang bị 4 turbine khí, tổng công suất 60.400 kW, cho phép tàu đạt tốc độ tối đa 30 hải lý/giờ và hoạt động trong phạm vi khoảng 7.000 hải lý.

Dưới thời Hải quân Ý, tàu cũng có các hệ thống vũ khí phục vụ phòng không, chống hạm và tự vệ, gồm tên lửa phòng không Aspide và ba hệ thống pháo Dardo. Thủy thủ đoàn của tàu khoảng 825 người.

Ý đã cho tàu này nghỉ hưu từ năm 2024.

Xuất chinh nhiều chiến dịch

Trong hơn 4 thập niên phục vụ Hải quân Ý, Giuseppe Garibaldi đã tham gia nhiều chiến dịch quốc tế tại Somalia, Nam Tư, Afghanistan, Lebanon và Libya.

Năm 1994, tàu được triển khai tới Somalia để hỗ trợ hoạt động đổ bộ của lực lượng Ý, sau đó trở lại nước này vào năm 1995 để hỗ trợ lực lượng Liên Hợp Quốc.

Năm 1999, Giuseppe Garibaldi hoạt động tại biển Adriatic, hỗ trợ các nhiệm vụ tác chiến và hậu cần liên quan cuộc xung đột tại Nam Tư.

Từ cuối năm 2001 đến đầu năm 2002, tàu tham gia hoạt động quân sự quốc tế tại Afghanistan, đảm nhiệm vai trò tàu sân bay và sở chỉ huy. 

Năm 2006, Giuseppe Garibaldi được triển khai tới Lebanon để hỗ trợ lực lượng Ý tham gia sứ mệnh gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc sau cuộc chiến Israel-Hezbollah vào thời điểm đó.

Năm 2011, tàu tham gia các hoạt động quân sự quốc tế tại Libya, trước tiên với vai trò tàu hỗ trợ, sau đó tham gia chiến dịch của Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) và đảm nhiệm một phần vai trò sở chỉ huy. Tàu di chuyển khoảng 20.000 hải lý trong 78 ngày liên tục.

Từ tháng 11-2015 đến tháng 4-2017, Giuseppe Garibaldi là soái hạm của một chiến dịch do Liên minh châu Âu (EU) triển khai tại Địa Trung Hải nhằm ngăn chặn các mạng lưới buôn người.

Ngoài nhiệm vụ của một tàu sân bay, Giuseppe Garibaldi còn có thể tham gia các hoạt động đổ bộ, sử dụng trực thăng để vận chuyển binh sĩ và khí tài.

"Miễn phí" nhưng lại "tốn kém"

Theo Hãng tin AP, Bộ Tài chính Indonesia đã phê duyệt khoản ngân sách 450 triệu USD cho chương trình tàu sân bay vào năm 2025, mặc dù một số nhà lập pháp cảnh báo rằng chi phí thực tế cuối cùng có thể cao hơn rất nhiều.

Khác với các cường quốc hải quân thường sử dụng tàu sân bay chủ yếu để triển khai tiêm kích vươn tầm ra các vùng biển xa, Indonesia lại vạch ra một vai trò hoàn toàn khác cho chiến hạm này.

Giới chức nước này coi Giuseppe Garibaldi là một trung tâm chỉ huy di động và là cơ sở hậu cần yểm trợ cho trực thăng, máy bay không người lái (drone) cùng các hoạt động hàng hải trên khắp hàng ngàn hòn đảo của quốc gia này.

Tàu sân bay Giuseppe Garibaldi cập cảng Tanjung Priok ở Jakarta (Indonesia) ngày 18-9 - Ảnh: AP

Trong tháng này, Tổng thống Indonesia Prabowo Subianto nói rằng con tàu cũng có thể hỗ trợ các cơ quan chức năng ứng phó với các thảm họa chẳng hạn như cháy rừng. Ông vạch ra kế hoạch vận hành drone từ tàu sân bay, đồng thời sử dụng nó như một nền tảng di động có khả năng triển khai nhanh chóng tới các khu vực bị thiên tai tàn phá.

Vai trò này đặc biệt thiết thực với Indonesia, một quốc gia nằm trên "Vành đai lửa" Thái Bình Dương và thường xuyên hứng chịu động đất, núi lửa phun trào cùng nhiều thảm họa thiên nhiên khác.

Theo trang tin Ynet, đối với Jakarta, chiếc tàu sân bay này không chỉ đơn thuần là biểu tượng của sức mạnh hải quân, mà được tái định hình thành một nền tảng chỉ huy nổi, thiết kế riêng để ứng phó với những thách thức đặc thù trong việc quản trị và bảo vệ một trong những quốc gia quần đảo lớn nhất thế giới.

Việc tiếp nhận Giuseppe Garibaldi cũng làm dấy lên tranh luận về khoản chi phí để duy trì một tàu sân bay. Giới quan sát đặt câu hỏi Indonesia sẽ khai thác chiến hạm này ra sao và nó đáp ứng đến mức nào nhu cầu quốc phòng, cứu trợ thiên tai của nước này.