Drone Shahed phản lực của Nga: Bài toán đau đầu mới của phòng không Ukraine

Các binh sĩ Ukraine theo dõi hoạt động của drone Nga trên máy tính bảng trong ca trực chiến tại vùng Kiev ngày 17-9 - Ảnh: REUTERS

Theo Hãng tin Reuters ngày 22-9, Nga bắt đầu sử dụng rộng rãi loại máy bay không người lái (drone) Shahed phiên bản cải tiến kể từ mùa hè năm nay.

Trong những tuần gần đây, hàng trăm chiếc drone này đã vượt qua lưới phòng không và lao xuống thủ đô Kiev cùng nhiều thành phố khác của Ukraine.

Chỉ có vài giây để đánh chặn

Trong một nhiệm vụ bảo vệ Kiev và khu vực lân cận, Vasyl (26 tuổi), thành viên một tổ phòng không cơ động Ukraine, nhìn màn hình và nhận ra drone Shahed của Nga đang tiến về phía mình ở độ cao ngoài tầm bắn của tên lửa phòng không vác vai.

"Trước đây loại drone này thường bay ở độ cao khoảng 1 - 1,5km, do đó chúng tôi có thể xử lý chúng. Nhưng giờ chúng bay ở độ cao 4 - 5km, thậm chí 7km. Việc bắn hạ gần như là không thể", anh chia sẻ.

Các tổ phòng không cơ động của Ukraine từng là một trong những lớp phòng thủ hiệu quả trước drone Shahed sử dụng động cơ cánh quạt. Tuy nhiên, sự xuất hiện của phiên bản phản lực được cải tiến đang đặt ra thách thức lớn hơn cho Kiev.

Theo chia sẻ của Vasyl, anh và các đồng đội giờ đây chỉ có vài giây để phản ứng, thay vì vài phút như trước. Việc Nga chuyển từ tập kích chủ yếu vào ban đêm sang cả ngày cũng buộc lực lượng phòng không Ukraine phải duy trì trạng thái trực chiến liên tục.

Sự khác biệt cũng thể hiện rõ qua tỉ lệ đánh chặn. Người phát ngôn Không quân Ukraine Yurii Ihnat cho biết nước này hiện chỉ bắn hạ được khoảng 60% drone động cơ phản lực, so với hơn 90% đối với các mẫu drone trước đây.

Dù đắt hơn phiên bản sử dụng động cơ cánh quạt, drone phản lực vẫn có chi phí thấp hơn tên lửa hành trình.

Thủ tướng Ukraine Sergii Koretskyi cho biết trong ba tuần đầu tháng 9, Nga đã phóng khoảng 2.100 drone loại này cùng 136 tên lửa vào Ukraine, khiến 288 người thiệt mạng. Riêng tháng 8, hơn 2.800 drone phản lực đã được phóng.

Matxcơva phủ nhận các cuộc tấn công nhắm mục tiêu vào dân thường.

Mảnh vỡ của một drone phản lực tại hiện trường vụ tấn công của Nga ở Kiev, Ukraine, ngày 3-9 - Ảnh: REUTERS

Tìm cách vá lỗ hổng phòng không

Sự cải tiến của drone Nga diễn ra song song với việc nước này đang mở rộng phạm vi mục tiêu. Những tháng gần đây, Matxcơva liên tục tấn công mục tiêu thuộc các lĩnh vực quan trọng của kinh tế Ukraine, từ cảng xuất khẩu ngũ cốc ở Biển Đen, đường sắt đến ngành thép và logistics.

Hàng trăm ngàn mét vuông và bất động sản thương mại đã bị phá hủy. Nguồn cung thực phẩm, thuốc men và nhiều mặt hàng thiết yếu cũng bị gián đoạn ở mức chưa từng thấy kể từ giai đoạn đầu chiến sự.

Các cuộc tấn công vì thế không chỉ gây sức ép lên phòng không, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động kinh tế và đời sống thường ngày.

Trong khi đó, Ukraine cũng tăng cường tập kích vào lãnh thổ Nga, tập trung vào cơ sở dầu mỏ, nhiên liệu và các doanh nghiệp sản xuất vũ khí.

Nghị sĩ Fedir Venislavskyi, thành viên Ủy ban An ninh Quốc hội Ukraine, cho biết Kiev đã dự đoán trước sự thay đổi chiến thuật của Nga và đang tìm biện pháp đối phó.

Ukraine đã ghi nhận một số trường hợp sử dụng thành công drone đánh chặn của nước này để tiêu diệt drone phản lực được phóng từ Matxcơva, song việc sản xuất chúng trên quy mô lớn cần thêm thời gian và tiền bạc.

Đây cũng là trở ngại đáng kể khi ngân sách quốc phòng Ukraine năm nay đang thiếu khoảng 27 tỉ USD trong bối cảnh chi phí chiến sự tăng cao. Kiev hiện đàm phán với các đối tác để tìm cách bù đắp khoản thiếu hụt.

"Tôi tin rằng chúng tôi sẽ giải quyết được vấn đề drone phản lực trong thời gian ngắn. Nhưng cũng như mọi vấn đề mua sắm vũ khí khác, cuối cùng tất cả đều phụ thuộc vào nguồn lực tài chính", ông Venislavskyi nói.