Cơn sốt độc hại từ phim ngắn AI (Kỳ 1): Móc túi người xem từng ngàn đồng

Trên các nền tảng phim ngắn, người dùng có thể mở khóa các tập mới bằng cách xem quảng cáo, trả tiền cho từng tập hoặc đăng ký gói xem không giới hạn - Ảnh: Rachel Bencosme

Từ TikTok, Reels, Douyin đến những ứng dụng chuyên phim ngắn như DramaBox, ShortMax hay ReelShort, những câu chuyện tình yêu, trả thù, trọng sinh, hào môn, tổng tài... được chia thành hàng chục, thậm chí hàng trăm tập.

Nhiều khâu trong quá trình sản xuất ngày càng có sự hỗ trợ của AI, giúp nguồn cung nội dung tăng nhanh.

Sự bùng nổ ứng dụng phim ngắn

Tại Trung Quốc, dòng phim này đang phát triển mạnh, quy mô lên đến hàng trăm triệu người xem. Theo Tổng cục Phát thanh và Truyền hình quốc gia Trung Quốc, hơn 800 triệu người đã xem phim ngắn trên mạng. Chỉ trong 8 tháng đầu năm 2026, nước này phát hành khoảng 430.000 phim ngắn, gấp 13 lần tổng số của cả năm 2025; hơn 90% trong số đó được sản xuất với sự hỗ trợ của công nghệ AI. Riêng năm 2025, thị trường phim ngắn Trung Quốc vượt 100 tỉ nhân dân tệ.

Con số này cho thấy AI không đơn thuần thay đổi cách làm phim. Khi chi phí và thời gian sản xuất được rút ngắn, các nền tảng có thể đưa ra thị trường một lượng nội dung khổng lồ, liên tục thử nghiệm những công thức có khả năng giữ chân người xem.

Baby Trapped by the Billionaire, Breaking the Ice là các phim ngắn điển hình có thể tìm thấy trên ứng dụng ReelShort - Ảnh: ReelShort

Điểm đáng chú ý nằm ở cách các nền tảng biến sự tò mò thành doanh thu. Một bộ phim thường cho người xem một số tập đầu miễn phí, sau đó khóa các tập tiếp theo tại những điểm nút thắt.

Từ trái qua gồm các phim: Farewell to My Forbidden Vampire, Mistaken for a Gold Digger và Claimed by My Ex's Alpha Brother - Ảnh: ReelShort/ GoodShort

Muốn biết nhân vật có trả thù thành công hay không, bí mật có được tiết lộ hay mối quan hệ sẽ đi về đâu, người xem phải mua xu hoặc đăng ký gói trả phí để mở khóa.

Mô hình này trở thành nguồn doanh thu đáng kể của ngành. Theo báo cáo State of Short Drama Apps 2026 của Sensor Tower, chỉ trong quý 1-2026, các ứng dụng phim ngắn ghi nhận hơn 850 triệu lượt tải, tăng 140% so với cùng kỳ năm trước.

Song song với đó, IAP (doanh thu từ mua hàng trong ứng dụng) đạt khoảng 750 triệu USD, tăng 20%. Mặc dù tốc độ tăng doanh thu có dấu hiệu chậm lại tại các thị trường trưởng thành, lượng người dùng mới vẫn tiếp tục mở rộng nhanh, mở ra dư địa tăng trưởng dài hạn cho ngành.

Tập đoàn cung cấp dịch vụ kiểm toán Deloitte báo cáo doanh thu toàn cầu của phim ngắn trên ứng dụng đạt 3,8 tỉ USD trong năm 2025 và được dự báo tăng lên 7,8 tỉ USD trong năm 2026.

Khảo sát Digital Media Trends của Deloitte với người tiêu dùng Mỹ cho thấy vào tháng 3-2025, khoảng 30% người thuộc thế hệ Z và Millennials đã biết đến các series ngắn hoặc phim ngắn.

Trong số này, gần một nửa cho biết hiện xem nhiều nội dung series ngắn hơn so với một năm trước. Gần một nửa cũng mong muốn các nền tảng video theo yêu cầu có thu phí mà họ đang sử dụng cung cấp thêm nội dung dạng series ngắn. Điều này cho thấy đây có thể trở thành một hướng cạnh tranh mới đối với các nền tảng streaming.

Sự bùng nổ này đưa phim ngắn AI từ một thị trường ngách trở thành một phần đáng kể của hệ sinh thái ứng dụng giải trí - Ảnh: Christopher Smith

Báo cáo thị trường ứng dụng của Sensor Tower cho thấy danh sách các ứng dụng giải trí được tải nhiều nhất tại App Store Việt Nam hay CH Play đều ghi nhận các nền tảng phim ngắn AI ở vị trí cao như PineDrama, DramaBox, DramaWave, CashFlicks, NetShort, DramaSpot…, thậm chí còn vượt dịch vụ truyền hình trực tuyến (OTT) về lượt tải.

Trong đó, hai cái tên nổi bật hàng đầu là ReelShort và DramaBox. Với quý 1-2026, hai ứng dụng đều có IAP (doanh thu từ mua hàng trong ứng dụng) cao nhất, với gần 140 triệu USD mỗi nền tảng.

Cả năm 2025, người dùng Việt Nam chi khoảng 11,5 triệu USD, tương đương 302 tỉ đồng, cho thể loại này, theo dữ liệu từ nền tảng phân tích ứng dụng Adjust.

Nội dung: TÔ CƯỜNG - Đồ họa: NGỌC THÀNH

Phương thức thu tiền 'xé lẻ'

Thanh Ngân (24 tuổi, TP.HCM) cho biết ban đầu chỉ mở ứng dụng để xem thử vài tập trong thời gian rảnh. Phim được chia thành những đoạn rất ngắn nên có thể xem khi chờ xe, nghỉ trưa hoặc trước khi đi ngủ.

Ngân cho biết trước đây cô thường vô tình xem vài tập phim ngắn khi lướt Facebook. Các tập phim thường dừng đúng lúc cao trào, khiến cô tò mò muốn biết diễn biến tiếp theo nên quyết định tải ứng dụng, dù nhận ra một số video có kịch bản khá quen thuộc.

“Ban đầu ứng dụng cho tôi sử dụng miễn phí và yêu cầu xem quảng cáo. Tôi cứ nghĩ xem thêm một tập nữa thôi. Nhưng tập nào cũng kết thúc đúng lúc đang gay cấn. Thấy mua thêm xu để xem tiếp cũng chỉ vài nghìn đồng nên không thấy tiếc” - chị kể.

Thanh Ngân đang tranh thủ xem phim ngắn AI trong giờ nghỉ trưa ở công ty - Ảnh: HY THÀNH

Vấn đề xuất hiện khi người xem cộng lại toàn bộ số tiền đã nạp. Có người chi vài chục nghìn đồng mỗi tuần. Có người lên đến hàng trăm nghìn đồng nhưng vẫn khó nhớ mình đã xem bao nhiêu bộ phim, thậm chí không nhớ tên nhân vật sau khi xem xong.

Cách tiêu dùng này khiến phim ngắn có một điểm tương đồng với game di động: thay vì yêu cầu người dùng trả một khoản lớn ngay từ đầu, nền tảng chia nhỏ hành vi thanh toán thành nhiều quyết định rất nhỏ.

Một phân tích của The Verge mô tả các ứng dụng phim ngắn tại Mỹ đang sử dụng mô hình freemium tương tự game di động: cho xem miễn phí một phần, sau đó tường phí xuất hiện và bạn sẽ bất ngờ: quyền truy cập không giới hạn vào kho nội dung của ứng dụng có giá tới 19,99 USD mỗi tuần.

Nói cách khác, một tháng xem phim trên ReelShort có thể tốn khoảng gấp 10 lần gói thuê bao rẻ nhất của Netflix.

Ngoài ra, người dùng có thể đăng ký gói 200 USD/năm, hoặc lựa chọn mở khóa từng tập bằng cách mua các gói xu. Để mở khóa toàn bộ một mùa phim bằng hình thức này, người xem trung bình có thể phải trả 30-50 USD.

Nghe có vẻ hợp lý, nếu bỏ qua một thực tế rằng nhiều mùa phim trong số này, khi xem liền một mạch, chỉ dài tương đương một phim điện ảnh thông thường.

Nền tảng ReelShort còn phân loại phim ngắn AI để người dùng dễ lựa chọn - Ảnh: ReelShort

Vạch trần chiêu trò của phim ngắn

Điểm dễ nhận thấy của dòng phim drama siêu ngắn là tốc độ. Nếu một bộ phim truyền hình truyền thống cần nhiều phút để xây dựng bối cảnh, giới thiệu nhân vật và phát triển mâu thuẫn, phim ngắn có thể đưa người xem thẳng vào biến cố ngay từ những giây đầu tiên. Mỗi tập thường chỉ kéo dài khoảng một, hai phút.

Cách xem này phù hợp với thói quen tiêu thụ video ngắn trên TikTok, Reels hay Douyin: mở ứng dụng, xem một nội dung, vuốt lên, rồi tiếp tục với nội dung khác.

Trung Quốc dẫn đầu thị trường phim ngắn - Ảnh: Radii

Một tập thường không khép lại một sự việc mà chỉ mở ra một câu hỏi mới. Nhân vật vừa chuẩn bị nói ra sự thật thì hết tập. Người chồng vừa bị bắt gặp với tiểu tam thì màn hình chuyển sang thông báo "xem tiếp". Nhân vật chính vừa phát hiện thân phận thật sự của mình thì người xem phải chờ phần sau.

Đây là cách kể chuyện quen thuộc được gọi là cliffhanger - kết thúc ở một tình huống chưa được giải quyết để tạo sự tò mò. Với phim ngắn, kỹ thuật này được sử dụng với tần suất dày hơn vì khoảng cách giữa hai tập gần như bằng không.

Văn Hoàng (25 tuổi, TP.HCM) kể rằng bản thân biết một bộ phim có kịch bản ngớ ngẩn, thậm chí đoán được kết thúc nhưng vẫn muốn xem tiếp.

"Tôi biết nó xàm, tôi biết kết thúc nó sẽ thế nào, tôi biết hết. Nhưng càng ‘cringe’ tôi càng muốn coi. Đến khi xem hết phim, tôi tính tổng cộng mình đã nạp hơn 100.000 đồng. Sau đó, tôi lập tức hủy đăng ký vì phát hiện ứng dụng tiếp tục tính phí lần thứ hai" - Hoàng kể.

Văn Hoàng cho biết đa số ứng dụng video ngắn và phim có xuất xứ Trung Quốc, được gắn phụ đề, Việt hóa hoặc lồng tiếng bằng AI.

Văn Hoàng muốn xem tập tiếp theo phải mua xu hoặc mua gói trên ứng dụng phim ngắn AI - Ảnh: HY THÀNH

Khảo sát mức độ phổ biến của nội dung rác AI trên YouTube ở từng thị trường, Tây Ban Nha đứng đầu có tổng cộng 20,22 triệu người đăng ký.

Đáng chú ý, Tây Ban Nha chỉ có 8 kênh nội dung rác AI trong top 100, ít hơn một số quốc gia như Pakistan (20 kênh), Ai Cập (14 kênh), Hàn Quốc (11 kênh) và Mỹ (9 kênh). Mỹ đứng thứ ba với 14,47 triệu người đăng ký, Việt Nam xếp thứ 15 với 4,37 triệu người đăng ký.