Từ việc phục dựng điện Kính Thiên đến cách một di sản tạo ra giá trị

Phát biểu khai mạc, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Triệu Thế Hùng nhấn mạnh, hội thảo được tổ chức nhằm làm rõ những quan điểm, mục tiêu, định hướng mới về phát triển văn hóa, trọng tâm là định hình tư duy mới về hoàn thiện thể chế văn hóa và siết chặt kỷ luật, tháo gỡ những điểm nghẽn chính sách để chuyển hóa toàn diện giá trị văn hóa thành sức mạnh phát triển đất nước. 

Hội thảo do TS, Thượng tướng Lê Quốc Hùng - Thứ trưởng Bộ Công an; PGS.TS Bùi Hoài Sơn - Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương; PGS.TS Triệu Thế Hùng - Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội cùng PGS.TS, Trung tướng Phan Xuân Tuy - Giám đốc Học viện Chính trị CAND đồng chủ trì. Ảnh: BTC

Nêu rõ mối quan hệ giữa văn hóa và an ninh trật tự, Thiếu tướng Phạm Kim Đĩnh, Cục trưởng Cục Công tác chính trị (Bộ Công an) khẳng định, môi trường văn hóa lành mạnh là nền tảng giữ vững an ninh xã hội.

Cụ thể hóa yêu cầu xây dựng văn hóa ứng xử và kỷ luật công tác, Bộ Công an đã phát động phong trào thi đua "3 nhất": Kỷ luật nhất - chấp hành nghiêm pháp luật, điều lệnh, kỷ luật tự thân; Trung thành nhất - giữ vững lòng trung thành, tận tụy và trách nhiệm với nhiệm vụ; Gần dân nhất - lắng nghe, ứng xử chuẩn mực và giải quyết công việc vì nhân dân. Phong trào giúp đưa các chuẩn mực văn hóa vào từng công việc hằng ngày, lấy chất lượng phục vụ nhân dân làm thước đo hiệu quả công tác của mỗi cán bộ, chiến sĩ.

Bàn giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn, đặt con người làm trung tâm của phát triển văn hóa

Tại phiên thảo luận, các đại biểu, chuyên gia và lãnh đạo địa phương đã tập trung phân tích các giải pháp nhằm tháo gỡ điểm nghẽn, tạo động lực thực sự cho sự phát triển văn hóa và công nghiệp văn hóa trong giai đoạn hiện nay.

PGS.TS Bùi Hoài Sơn, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, mở đầu bằng câu chuyện phục hồi điện Kính Thiên. Theo ông, điều đáng suy nghĩ ở dự án này không chỉ là phục hồi một công trình lịch sử mà là đưa một phần ký ức của dân tộc trở lại đời sống đương đại. Một di sản nếu chỉ được lưu giữ trong hồ sơ hay trong ký ức thì mới hoàn thành được một nửa sứ mệnh.

"Di sản phải được sống, phải được kể câu chuyện của dân tộc cho thế hệ trẻ, tạo cảm hứng cho sáng tạo, du lịch, giáo dục và sức mạnh mềm. Khi đó, bảo tồn không chỉ là giữ lại cái đã qua mà làm quá khứ tiếp tục tạo ra những giá trị cho hiện tại và cả tương lai", ông Sơn khẳng định. 

Việc phục dựng điện Kính Thiên được sự hưởng ứng nhiệt tình từ nhân dân.

Từ thực tiễn đó, PGS.TS Bùi Hoài Sơn truyền tải 3 thông điệp lớn:

Văn hóa không đi sau mà là trụ cột phát triển. Thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, nhận thức về văn hóa đã có bước chuyển căn bản. Văn hóa và con người được xác định là trụ cột, là hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh và bền vững. Văn hóa phải hiện diện ngay từ đầu trong mọi quyết sách về kinh tế, đô thị, công nghệ và đối ngoại. Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho năng lượng phát triển lâu dài.

Biến di sản thành sức mạnh mềm và năng lượng cạnh tranh. Việt Nam sở hữu kho tàng di sản giàu có và nguồn lực con người sáng tạo. Để các giá trị này đi vào đời sống, cần mở ra những con đường mới: dân ca trở thành chất liệu cho âm nhạc đương đại. Họa tiết truyền thống đi vào thời trang, kiến trúc. Lịch sử dân tộc hóa thân thành phim ảnh, game và sản phẩm số. Học hỏi mô hình công nghiệp văn hóa của Hàn Quốc hay Vương quốc Anh, Việt Nam cần tạo môi trường cho tài năng phát triển, bảo vệ bản quyền và kết nối văn hóa với khoa học công nghệ, chuyển đổi số.

Chuyển từ quản lý sang kiến tạo phát triển, Nhà nước không sáng tạo thay nghệ sĩ hay kinh doanh thay doanh nghiệp nhưng cần kiến tạo môi trường minh bạch, chính sách ưu đãi, phát triển hạ tầng văn hóa số và khuyến khích hợp tác công - tư. Trên không gian mạng, giải pháp cốt lõi là tạo ra nhiều nội dung Việt Nam hấp dẫn, mang hơi thở thời đại để lan tỏa giá trị dân tộc.

"Kỷ nguyên mới đòi hỏi chúng ta chuyển từ câu hỏi chúng ta có những giá trị văn hóa gì sang câu hỏi: Chúng ta làm gì để những giá trị ấy tạo ra sức mạnh cho đất nước?", ông Sơn đúc kết.

GS.TS Hồ Sĩ Quý đồng tình với quan điểm Nhà nước không làm thay nghệ sĩ, nhà sáng tạo, không áp đặt định kiến lên công chúng. Tuy nhiên, Nhà nước giữ vai trò vô cùng quan trọng và quyết định trong việc kiến tạo môi trường lành mạnh, tạo điều kiện cho nghệ sĩ phát triển và cho công chúng hưởng thụ giá trị văn hóa.