Ngày Doanh nhân Việt Nam 13-10: Tính toán giảm thủ tục, hỗ trợ voucher cho doanh nghiệp

Bà Trịnh Thị Hương

Trao đổi với Tuổi Trẻ nhân Ngày Doanh nhân Việt Nam 13-10, bà Trịnh Thị Hương - Phó cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) - cho biết như trên khi nói về dự Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa. Bà Hương nói:

- Không chỉ hỗ trợ vốn, mặt bằng, dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa còn hướng đến giảm chi phí tuân thủ, tư vấn quản trị, tạo điều kiện để hộ kinh doanh mạnh dạn chuyển lên doanh nghiệp. 

Doanh nghiệp, hộ kinh doanh có doanh thu đến 10 tỉ đồng/năm có thể được lựa chọn cách tính thuế theo tỉ lệ trên doanh thu.

Dự luật hướng đến chuyển từ hỗ trợ trước mắt sang nâng cao năng lực nội tại, giúp doanh nghiệp tự phát triển bền vững. Theo chương trình, dự luật dự kiến được Quốc hội xem xét, thông qua tại kỳ họp khai mạc tháng 10-2026.

Giảm chi phí để doanh nghiệp tập trung làm ăn

* Thưa bà, cụ thể chính sách sắp tới sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực nội tại ra sao?

- Trước đây, các biện pháp hỗ trợ chủ yếu nhằm giải quyết khó khăn trước mắt như thiếu vốn hay mặt bằng. Còn tại dự thảo, chính sách được thiết kế theo hướng đồng hành để doanh nghiệp tự lớn lên, phát triển ổn định và bền vững.

Đơn cử việc phát triển nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa không chỉ dừng ở tổ chức các khóa đào tạo mà cần đi cùng tư vấn, huấn luyện và đồng hành cùng doanh nghiệp. Doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ không thiếu sự cố gắng nhưng thiếu người có kinh nghiệm tư vấn quản trị, chuyển đổi số hay tiếp cận thị trường mới.

Vì vậy, dự luật bổ sung hình thức tư vấn, cố vấn, huấn luyện để đồng hành cùng các doanh nghiệp nhỏ và vừa, đồng thời thúc đẩy phát triển đội ngũ cố vấn, huấn luyện viên chuyên nghiệp. 

Đội ngũ này sẽ trực tiếp hỗ trợ, đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ vướng mắc trong quản trị, chuyển đổi số, mở rộng thị trường... Được tư vấn đúng, doanh nghiệp có thể tiết kiệm thời gian và chi phí.

Thực tế nhiều doanh nghiệp không mặn mà với các khóa đào tạo vì nó không ra tiền ngay. Nhưng chúng tôi xác định sẽ phải đổi mới phương thức đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp, kiên trì đồng hành, giúp doanh nghiệp tự thân phát triển bền vững về dài hạn.

* Tài sản đảm bảo là rào cản lớn nhất của doanh nghiệp nhỏ và vừa khi vay vốn. Dự luật có thể tháo gỡ vấn đề này ra sao?

- Thực tế nhiều ngân hàng cho vay chủ yếu dựa trên tài sản thế chấp. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ thường không có nhiều tài sản bảo đảm.

Để giải quyết bài toán này, dự luật thúc đẩy cơ chế cho vay dựa trên dữ liệu dòng tiền, đồng thời đa dạng hóa các hình thức tài chính như cho thuê tài chính, cho vay theo chuỗi giá trị.

Về phía người đi vay, doanh nghiệp cần được tư vấn cách lập phương án kinh doanh, tổ chức sổ sách kế toán và quản trị dòng tiền để chứng minh khả năng trả nợ. Do đó, doanh nghiệp cũng được đào tạo, tư vấn về những nội dung này.

Với Cơ sở dữ liệu quốc gia về doanh nghiệp, kết nối dữ liệu thuế, hải quan, đăng ký kinh doanh, lịch sử tín dụng... cùng việc phát triển các tổ chức đánh giá mức độ tín nhiệm độc lập, các ngân hàng sẽ xem xét cấp vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa dựa trên dữ liệu, dòng tiền.

Dây chuyền sản xuất bánh dừa nướng tại Công ty TNHH Mỹ Phương Food - Ảnh: THANH NGUYÊN

81% doanh nghiệp nhỏ và vừa, hơn 99% hộ kinh doanh có thể tính thuế đơn giản

* Ngoài vốn, nhiều doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh mong muốn giảm thủ tục kế toán, sổ sách. Dự luật giải quyết vấn đề này thế nào?

- Qua trao đổi với doanh nghiệp, chúng tôi nhận thấy nhiều doanh nghiệp mong muốn giảm chi phí tuân thủ về kế toán, kê khai, sổ sách và chứng từ.

Có doanh nghiệp chỉ có 1-2 người, chủ doanh nghiệp vừa điều hành, nhập hàng, bán hàng, vừa lo kế toán... 

Nếu dành quá nhiều thời gian cho các thủ tục này, họ sẽ khó tập trung cho sản xuất, kinh doanh.

Vì vậy, một trong những mục tiêu trọng tâm của dự luật là giảm tối đa chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

Một đề xuất đáng chú ý là nâng ngưỡng doanh thu áp dụng phương pháp tính thuế đơn giản theo tỉ lệ phần trăm trên doanh thu từ 3 tỉ đồng lên 10 tỉ đồng, đối với cả doanh nghiệp và hộ kinh doanh. 

Khi đó số sổ kế toán có thể giảm từ 4 sổ xuống còn 1 sổ khi đáp ứng các điều kiện theo quy định pháp luật về thuế, kế toán.

Theo tính toán của chúng tôi, khoảng 81% doanh nghiệp nhỏ và vừa và 99,8% hộ kinh doanh thuộc diện áp dụng ngưỡng này. Người nộp thuế thuộc nhóm này sẽ được lựa chọn phương pháp tính thuế nào phù hợp và có lợi nhất với mình.

Số doanh nghiệp thành lập mới tăng, tạo thêm động lực cho phát triển kinh tế

Hộ kinh doanh thấy có lợi sẽ lên doanh nghiệp

* Theo bà, cần làm thế nào để hộ kinh doanh bớt e ngại khi chuyển lên doanh nghiệp?

- Tâm lý e ngại lớn nhất của nhiều hộ kinh doanh là sợ chi phí tuân thủ tăng, thủ tục phức tạp và phải tổ chức bộ máy quản trị cồng kềnh khi chuyển thành doanh nghiệp.

Nên dự luật hướng đến thu hẹp khoảng cách giữa hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, khi chuyển đổi không đồng nghĩa với việc phải gánh ngay một hệ thống quản trị quá sức.

Chẳng hạn, hộ chuyển sang mô hình công ty TNHH một thành viên do cá nhân làm chủ có thể áp dụng mô hình quản trị tối giản, không bắt buộc phải có chủ tịch công ty hay kế toán trưởng. Nếu doanh thu không quá 10 tỉ đồng/năm, họ vẫn có thể lựa chọn phương pháp tính thuế đơn giản.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp chuyển đổi được hỗ trợ chi phí sử dụng các nền tảng số, phần mềm kế toán dùng chung và các giải pháp số phục vụ quản trị, vận hành và thương mại điện tử… tối đa 24 tháng. 

Đồng thời, doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Một lợi ích quan trọng khác là khi hoạt động theo mô hình công ty TNHH, tài sản cá nhân, gia đình được phân định rạch ròi với của doanh nghiệp. 

Chủ kinh doanh có thể giới hạn trách nhiệm tài sản, thay vì chịu trách nhiệm vô hạn như khi hoạt động dưới hình thức hộ kinh doanh.

Chúng tôi thống kê sau một năm thực hiện Nghị quyết 68 về phát triển kinh tế tư nhân, khoảng 7.000 hộ kinh doanh đã chuyển đổi thành doanh nghiệp, cao gấp 6,7 lần giai đoạn trước khi có Nghị quyết.

* Nhiều hộ kinh doanh sợ làm sai và bị phạt khi chưa quen với chính sách mới. Giải pháp gì giúp họ yên tâm kinh doanh?

- Chúng tôi hiểu đây là nỗi lo của không ít hộ kinh doanh khi chuyển lên doanh nghiệp. Vì vậy, dự luật đặt ra cơ chế hướng dẫn, cảnh báo về mức độ tuân thủ pháp luật trong 24 tháng kể từ ngày doanh nghiệp được cấp giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Có thể hiểu đơn giản, trong 2 năm đầu, với những sai sót về áp dụng cơ chế, chính sách, cơ quan chức năng sẽ hướng dẫn, cảnh báo để doanh nghiệp nhận biết và khắc phục, thay vì lập tức xử phạt mọi trường hợp.

Như vậy, điều quan trọng là giúp doanh nghiệp biết mình cần làm gì, được tư vấn khi gặp vướng mắc và từng bước tự vận hành tốt hơn. Khi thủ tục không còn là nỗi lo quá lớn, người kinh doanh sẽ có thêm thời gian và nguồn lực để phát triển.

* Xin cảm ơn bà