Truyện thơ 'Xống chụ xon xao' của người Thái lên sân khấu thực cảnh

Tác phẩm Xống chụ xon xao (Tiễn dặn người yêu) từ lâu đã được coi là kiệt tác truyện thơ dân gian của dân tộc Thái - một đỉnh cao của thi ca miền núi Tây Bắc. Tối 16/10 tại SVĐ Nghĩa Lộ (Lào Cai), trong chương trình nghệ thuật thực cảnh Xòe Thái - Trọn một vòng yêu, nguồn cảm hứng bất hủ ấy đã được tái sinh qua ngôn ngữ của nhạc vũ kịch đương đại và công nghệ sân khấu hiện đại.

Đưa di sản sống trong đời sống đương đại

Tình yêu của đôi trai gái vùng Mường Lò trải qua bao sóng gió, thử thách của khoảng cách và phong tục cưới hỏi.

Xống chụ xon xao không chỉ là một câu chuyện tình yêu mà còn là lớp trầm tích văn hóa quy tụ đầy đủ triết lý nhân sinh, phong tục tập quán và tâm hồn tinh tế của đồng bào Thái. Lấy chất liệu từ pho truyện thơ kiệt tác này làm mạch dẫn xuyên suốt, chương trình đã khéo léo biến những vần thơ khắc khoải thành bức tranh thực cảnh sống động qua 3 chương: Mầm thương, Sợi nhớ và Vòng yêu.

Tình yêu của đôi trai gái vùng Mường Lò trải qua bao sóng gió, thử thách của khoảng cách và phong tục cưới hỏi. Cảm xúc được đẩy lên cao trào khi hai câu thơ nổi tiếng nhất trong Xống chụ xon xao cất lên giữa không gian núi rừng: "Không lấy được nhau mùa hạ, ta sẽ lấy nhau mùa đông. Không lấy được nhau thời trẻ, ta sẽ tìm nhau khi góa bụa về già". Lời thề nguyện thủy chung, vượt lên nghịch cảnh ấy trở thành tiếng lòng, chạm vào cảm xúc của hàng nghìn khán giả theo dõi.

Chương trình mang đến sự choáng ngợp về mặt thị giác lẫn thính giác nhờ ứng dụng công nghệ 3D mapping 

Không dừng lại ở lối kể chuyện truyền thống, chương trình mang đến sự choáng ngợp về mặt thị giác lẫn thính giác nhờ ứng dụng công nghệ 3D mapping tương tác phủ trên bề mặt hơn 3.000m². Hệ thống 24 máy chiếu công suất lớn tái hiện dãy núi trùng điệp, dòng suối Nậm Thia thơ mộng, sàn hoa Hạn Khuống giao duyên cho đến những khung cửi miệt mài dệt sợi Xai Peng (sợi dây tình).

Âm nhạc do nhạc sĩ Mạnh Tiến đảm nhận đã kết hợp nhuần nhuyễn những làn điệu Khắp Thái (Khặp) da diết với hòa âm bán cổ điển và nhịp trống xòe rộn rã. Lời thoại của nhân vật được chuyển tải chính bằng lối hát Khắp, giúp khán giả vừa dễ dàng cảm nhận câu chuyện vừa đắm chìm trong vẻ đẹp thi ca của ngôn ngữ dân tộc.

Các nghi lễ truyền thống như nghi thức Tằng cẩu (búi tóc cưới của phụ nữ Thái đen), không gian Hạn Khuống, cùng phong tục cưới xin được lồng ghép tự nhiên, trang trọng bởi sự tham gia của các nghệ nhân dân gian như Điêu Thị Xiêng và cố vấn Lê Thanh Tùng.

Nhiều nghi lễ truyền thống của người Thái được tái hiện trên sân khấu. 

Tình yêu trở thành sợi dây kết nối con người với cội nguồn văn hóa

Điểm nhấn cảm xúc sâu sắc nhất của đêm diễn nằm ở chương kết Vòng yêu. Từ hạnh phúc riêng của đôi trai gái, niềm vui lan tỏa thành đám cưới của cả bản Mường.

Hơn 2.026 bà con dân tộc Thái cùng hàng trăm nghệ sĩ đã hòa vào đại cảnh đại Xòe. Những đội hình múa được xếp đặt công phu tái hiện hoa văn dân tộc như Cút Piêu, Tà Liêu, Mak Cưởm, hoa ban và vòng tròn đồng tâm. Vòng xòe cứ thế mở rộng, nối dài từ 2 người đến toàn thể cộng đồng và hơn 10.000 khán giả có mặt tại sân vận động.

"Vòng xòe chỉ thực sự trọn vẹn khi mỗi bàn tay nắm lấy một bàn tay, khi tình yêu trở thành sợi dây kết nối con người với cội nguồn văn hóa", Tổng đạo diễn Lê Hải Yến chia sẻ về thông điệp cốt lõi của chương trình.

Vòng xòe kết nối yêu thương, lan tỏa văn hóa dân tộc. 

Sự kết hợp giữa kiệt tác văn học dân gian Xống chụ xon xao và ngôn ngữ trình diễn hiện đại trong Xòe Thái - Trọn một vòng yêu đã khẳng định một hướng đi mới cho việc bảo tồn di sản. Đó là dùng tình yêu và nghệ thuật đỉnh cao để chạm tới trái tim công chúng, khiến khán giả có trải nghiệm cộng đồng sống động, nơi di sản phi vật thể được tiếp nối bền bỉ qua từng nhịp bước xòe và giai điệu tình ca Tây Bắc.

Hình ảnh đám cưới trên sân khấu thực cảnh