Cần lộ trình giãn cách, tăng lương tối thiểu 6 tháng mới xem xét tăng giá dịch vụ công

Đại biểu Châu Quỳnh Dao - Ảnh: QUỐC HỘI

Ngày 18-10, phát biểu tại phiên họp tổ về kinh tế - xã hội, đại biểu Châu Quỳnh Dao (An Giang) cho biết trong công chức, viên chức và người lao động có mức thu nhập thông thường vẫn  tâm tư về việc giá cả tăng còn lương vẫn phải tiếp tục đuổi theo.

Các chi phí tăng cao hơn lương

Bà dẫn chứng với lương thực, thực phẩm, theo số liệu khảo sát được đề cập, mức tăng khoảng 3,9%. Nhưng theo bà, qua tìm hiểu thực tế, trong bữa cơm với những gia đình có thói quen mua thực phẩm tại chợ truyền thống, chợ tạm, chợ cóc, chi phí cho bữa ăn có thể tăng khoảng 10-15%.

Qua khảo sát tại các khu nhà trọ ở những thành phố lớn, bà dẫn chứng nơi có nhiều khu công nghiệp, chi phí thuê trọ cũng tăng khoảng 12-18%, dịch vụ, y tế, giáo dục tăng khoảng 7,5%.

Trong lĩnh vực giáo dục, với năm học 2026 - 2027, dù Nhà nước có chính sách miễn học phí, song ở bậc đại học, học phí tăng theo lộ trình và các khoản chi khác. Chẳng hạn, lương tăng thì đóng bảo hiểm y tế cũng tăng...

"Người được tăng lương rất vui khi thu nhập tăng thêm khoảng 1,5-2 triệu đồng. Nhưng với các chi phí phát sinh cho nhu cầu thiết yếu tăng khoảng 2,5 - 3 triệu đồng thì rõ ràng niềm vui tăng lương chưa trọn vẹn...", bà Dao nêu.

Đại biểu Châu Quỳnh Dao chỉ ra một số nguyên nhân quan trọng cần quan tâm. Trong đó trước khi ban hành một quyết sách lớn, các cơ quan đều nghiên cứu, đánh giá và thăm dò dư luận kỹ lưỡng.

Vì vậy từ nhiều tháng trước, người dân đã biết thông tin sắp tăng lương. Trong khoảng thời gian đó, một số hộ kinh doanh, tiểu thương, thậm chí chủ nhà trọ muốn thu thêm lợi thì có thể tìm lý do để tăng giá.

Bà đánh giá Chính phủ, Bộ Công Thương rất quan tâm đến bình ổn giá, song vấn đề này chủ yếu thể hiện rõ hơn tại các siêu thị, cửa hàng lớn.

Còn với chợ tạm, chợ cóc, chợ truyền thống, lực lượng quản lý thị trường đôi khi chưa thể kiểm soát hết. Trong khi đó đây là những nơi người lao động có hoàn cảnh khó khăn thường xuyên mua sắm.

Một vấn đề nữa được đại biểu chỉ ra là sau sáp nhập, cán bộ cơ sở phải đảm đương rất nhiều công việc. Trong khi đó, kiểm tra, kiểm soát các khoản thu tại nhà trọ thuộc trách nhiệm quản lý của địa phương và cần được quan tâm.

Qua tìm hiểu, có nơi người ở trọ phải trả tiền điện khoảng 3.500 - 4.500 đồng/kWh, tiền nước khoảng 25.000 - 30.000 đồng/m³. Những khoản chi này cũng làm tăng gánh nặng với công nhân thuê trọ.

Từ phân tích trên, bà đưa ra những đề xuất cụ thể để chính sách tiền lương thực sự góp phần cải thiện đời sống người dân.

Trong đó đề nghị bên cạnh việc thống kê CPI tổng thể phục vụ điều hành vĩ mô, nghiên cứu xây dựng, chú trọng công bố chỉ số chi phí sinh hoạt với nhóm yếu thế, đó là 4 nhu cầu thiết yếu: ăn, ở, giáo dục và y tế.

Đây là cơ sở để Quốc hội xem xét, quyết định việc điều chỉnh tiền lương cho phù hợp. Đồng thời, chỉ số này cũng giúp tính toán mức giảm trừ gia cảnh khi xác định thuế thu nhập cá nhân sát thực tế, khả thi hơn.

Khi điều chỉnh tăng giá dịch vụ công cần quan tâm đến tác động tâm lý, cố gắng tránh những thời điểm nhạy cảm, nhất là thời điểm tăng lương hoặc các đợt cao điểm chi tiêu của người dân.

Theo bà, cần có lộ trình giãn cách, sau khi tăng lương tối thiểu 6 tháng mới xem xét tăng giá dịch vụ công. Cách bố trí này sẽ giúp hạn chế hiệu ứng tâm lý và sự cộng hưởng làm tăng áp lực lạm phát...

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh - Ảnh: QUỐC HỘI

Đề nghị hỗ trợ phù hợp cho cán bộ cơ sở

Đề cập đến chính quyền địa phương 2 cấp, đại biểu Hoàng Quốc Khánh (Lai Châu) cho biết qua tiếp xúc cử tri cho thấy nhiều cán bộ, công chức rất phấn khởi khi Chính phủ ban hành quy định nâng phụ cấp công vụ với công chức cấp xã từ 25% lên 55%.

Nhiều cán bộ đang công tác ở cấp tỉnh cũng có nguyện vọng xuống xã. Với các xã biên giới, ngoài chế độ này còn có những khoản phụ cấp theo địa bàn, có nơi mức phụ cấp lên đến 100%.

Song theo ông, khi nhìn sang đội ngũ làm việc tại các trung tâm dịch vụ tổng hợp cấp xã, anh em có tâm tư, cảm thấy thiệt thòi về chế độ.

Về nguyên tắc, đây là đơn vị sự nghiệp, phải thực hiện các nhiệm vụ, tạo nguồn thu để cân đối, bảo đảm chi trả. Nhưng thực tế ở địa bàn miền núi gần như không có nguồn thu. Công việc chủ yếu là thực hiện các nhiệm vụ tại cơ sở, hỗ trợ công chức thực hiện nhiệm vụ.

Có trung tâm chỉ 8-9 người, có đơn vị khoảng mười người, nhưng đội ngũ này không được hưởng phụ cấp công vụ. Vì vậy ngay cả việc điều động công chức về làm việc tại trung tâm cũng rất khó khăn.

Ông mong Bộ trưởng Bộ Nội vụ quan tâm, chỉ đạo khảo sát, đánh giá lại thực trạng này, xem xét hướng hỗ trợ phù hợp cho anh em.

Ghi nhận việc Chính phủ đã điều chỉnh nâng mức phụ cấp cho cán bộ cơ sở, Chủ nhiệm Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga cũng cho rằng đời sống của cán bộ xã, phường vẫn còn nhiều khó khăn.

Do vậy, bà đề nghị các cơ quan chức năng tiếp tục quan tâm, bảo đảm chế độ, chính sách thỏa đáng cho đội ngũ cán bộ ở cơ sở.