Chính phủ đề xuất ưu tiên kiểm soát xe xăng, dầu, phát thải cao trong vùng phát thải thấp

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng - Ảnh: GIA HÂN

Sáng 24-10, Quốc hội nghe Bộ trưởng Bộ Tư Pháp Hoàng Thanh Tùng thừa ủy quyền của Thủ tướng trình bày tờ trình về dự Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường.

Hạn chế tác động tiêu cực đến sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, đời sống Nhân dân

Theo dự luật, Chính phủ đề xuất định nghĩa vùng phát thải thấp là khu vực được thiết lập để áp dụng các biện pháp giảm phát thải chủ yếu từ phương tiện giao thông, nhằm cải thiện chất lượng không khí và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Trong đó nguyên tắc thiết lập và quản lý vùng phát thải thấp phải phù hợp với yêu cầu bảo vệ chất lượng môi trường, không khí và sức khỏe cộng đồng, phù hợp với quy hoạch đô thị, tổ chức giao thông và khả năng đáp ứng của hệ thống giao thông công cộng.

Dự thảo luật cũng nêu nguyên tắc thực hiện lập vùng phát thải thấp theo lộ trình phù hợp, bảo đảm tính khả thi, công khai, minh bạch và hạn chế tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và đời sống Nhân dân...

Dự thảo nêu nguyên tắc "ưu tiên kiểm soát đối với phương tiện phát thải cao, phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch".

Để thực hiện lập vùng phát thải thấp, Chính phủ sẽ ban hành chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích phát triển xe công cộng, xe sử dụng năng lượng tái tạo, mức tiêu hao nhiên liệu thấp, phát thải thấp hoặc không phát thải.

Chính phủ cũng sẽ có chính sách chuyển đổi xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch, xe gây ô nhiễm môi trường, quy định tiêu chí thiết lập, biện pháp quản lý phát thải trong vùng phát thải thấp.

Phân cấp quản lý môi trường cần đi cùng cơ chế giám sát từ Trung ương

Theo báo cáo thẩm tra, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường tán thành với sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường nhằm thể chế hóa nghị quyết Đại hội XIV về phát triển kinh tế xanh, tuần hoàn, carbon thấp, thực hiện mục tiêu Net Zero vào năm 2050.

Về quan trắc và tính toàn vẹn của dữ liệu môi trường, thực tế đã xuất hiện hành vi can thiệp phần mềm làm sai lệch số liệu quan trắc gây thiệt hại lớn. Vì vậy dự luật đã sửa để bảo đảm chặt chẽ hơn.

Ủy ban đề nghị cần nghiên cứu, bổ sung quy định về công khai năng lực đơn vị quan trắc trên cơ sở dữ liệu quốc gia và xem xét giao hội nghề nghiệp giám sát độc lập, xử lý nghiêm khắc và cấm hành nghề đơn vị cố ý can thiệp phần mềm trạm quan trắc tự động để gian lận số liệu (như đã xảy ra trong thời gian qua).

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định dữ liệu quan trắc trực tiếp để làm căn cứ pháp lý xử phạt vi phạm hành chính.

Chính phủ cần bổ sung quy định về kiểm soát toàn bộ chuỗi dữ liệu từ đầu nguồn, bảo đảm dữ liệu quan trắc có tính khách quan, trung thực, toàn vẹn, truy xuất được trách nhiệm và có giá trị pháp lý trong quản lý nhà nước, xử phạt vi phạm hành chính và điều tra, xử lý hình sự khi cần thiết.

Dự thảo bổ sung quy định chủ tịch UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm về vấn đề ô nhiễm môi trường thuộc trách nhiệm quản lý xảy ra trên địa bàn.

Cơ quan thẩm tra đề nghị rà soát để tránh quy định trách nhiệm quá rộng, bảo đảm công bằng và cá nhân hóa trách nhiệm thực chất.

Việc phân cấp quản lý môi trường cần đi cùng cơ chế giám sát từ Trung ương, biện pháp quản lý thay thế và tăng năng lực hậu kiểm, tránh buông lỏng quản lý.