Tân Đại sứ Pháp Didier Le Bret: 'Cha tôi sinh ra ở Việt Nam, bà nội tôi là người Huế'

Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret trình Quốc thư lên Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 3-10-2026 - Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Gần một tháng sau khi trình Quốc thư và chính thức bắt đầu nhiệm kỳ tại Việt Nam với lịch trình ngược xuôi Bắc - Nam, tân Đại sứ Pháp tại Việt Nam Didier Le Bret mới có dịp ngồi lại với báo chí lần đầu tiên ngày 30-10 tại Hà Nội.

Là một nhà ngoại giao chuyên nghiệp, ông không bắt đầu bằng việc nói về 1/4 dòng máu Việt Nam đang chảy trong người mình. Có lẽ, với người vợ là nhà văn Mazarine Pingeot và là con gái cố Tổng thống Pháp François Mitterrand, ông Didier Le Bret hiểu hơn ai hết rằng nếu kể chuyện ấy trước, những câu hỏi về nguồn gốc sẽ lấn át mọi chủ đề khác.

Tân Đại sứ Pháp không giấu gốc gác. Ông chỉ chọn kể vào cuối buổi, sau khi đã trình bày đầy đủ các ưu tiên của nhiệm kỳ và quan hệ Pháp - Việt, như một "món quà" dành cho những nhà báo ngồi lại đến phút chót.

"Tôi rất may mắn khi được làm Đại sứ tại Việt Nam"

Sau những tuần đầu nhận nhiệm vụ, Đại sứ có ấn tượng gì về Việt Nam?

Đại sứ Didier Le Bret: Trước khi sang, tôi đã biết các con số về tốc độ tăng trưởng của Việt Nam, nhưng chỉ khi đến đây tôi mới thực sự cảm nhận được thực tế. Khi bắt đầu công cuộc Đổi mới, GDP của Việt Nam chỉ vài tỉ USD. Đến nay, quy mô đã tăng lên hơn 500 tỉ USD.

Các nhà kinh tế gọi đó là một "kỳ tích phát triển". Cùng với Trung Quốc, Việt Nam là một trong hai quốc gia giảm nhanh nhất số người sống dưới mức 2 USD mỗi ngày trong lịch sử kinh tế thế giới.

Lần gần nhất tôi đến Việt Nam là khoảng 15 năm trước. Khi đó, Hà Nội và TP.HCM còn rất nhiều xe đạp. Hôm nay là xe máy, là những đội taxi điện hiện đại gọi qua ứng dụng.

Nhìn đường chân trời ở TP.HCM, có cảm tưởng như New York (Mỹ), São Paulo (Brazil) hay khu La Défense (Pháp). Đi tuyến metro số 3 ở Hà Nội, tôi có cảm giác như đang ở Paris, London (Anh) hay Rome (Ý). Dạo phố Hà Nội, tôi vừa ghé những cửa hàng hiện đại không kém bất cứ đâu, vừa thăm những đền chùa cổ kính. 

Ở Việt Nam, người ta không phải chọn giữa hiện đại và bề dày truyền thống. Điều tôi cảm nhận rất rõ là người dân Việt Nam tin vào sự phát triển của đất nước. Với tâm thế đó, Việt Nam rộng mở đón tất cả những ai muốn đến du lịch hay đầu tư.

Thời gian đến Việt Nam chưa lâu nhưng hẳn Đại sứ đã kịp đi vài nơi?

Đại sứ Didier Le Bret: Tôi đã đến Hòa Bình, thăm Nhà máy thủy điện Hòa Bình. Tôi đến Quy Nhơn dự hội thảo về khoa học - giáo dục ở đó. Gần đây, tôi đã đi thuyền ở Tam Cốc (Ninh Bình), ngắm những cánh đồng và đầm sen. Tuần tới tôi sẽ lên Sa Pa, vợ và con gái tôi thậm chí còn hào hứng hơn nên đã "tiền trạm" trước (cười).

Điểm đến đầu tiên của tôi khi ra ngoại thành Hà Nội là chùa Thầy. Đó cũng là nơi người tiền nhiệm của tôi, Đại sứ Olivier Brochet, gặp gỡ báo chí trước khi kết thúc nhiệm kỳ. Ông ấy vẫn rất nhớ Việt Nam. Mỗi lần nói chuyện, ông đều bảo tôi rất may mắn khi được làm Đại sứ Pháp tại Việt Nam.

"Chúng ta không bắt đầu từ con số 0"

Sau chuyến thăm Pháp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và việc thông qua Kế hoạch hành động giai đoạn 2026 - 2028, Đại sứ ưu tiên những kết quả cụ thể nào trong quan hệ hai nước?

Đại sứ Didier Le Bret tại cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi trình Quốc thư ngày 3-10-2026 - Ảnh: TTXVN

Đại sứ Didier Le Bret: Tôi may mắn khi nhận nhiệm vụ đã có sẵn một lộ trình rất cụ thể, nêu rõ các ưu tiên cần triển khai. Khi tôi trình Quốc thư, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã chia sẻ với tôi những ưu tiên trong quan hệ song phương.

Chúng ta có một nền tảng đặc biệt vững chắc để tiếp tục vun đắp. Tại Paris, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã thăm các cơ sở nghiên cứu, trong đó có Ủy ban Năng lượng nguyên tử Pháp (CEA). Hai bên đã ký nhiều hiệp định liên chính phủ và thỏa thuận kỹ thuật giữa các bộ về khoa học, công nghệ và đào tạo.

Điều đó quan trọng vì chúng ta không bắt đầu từ con số 0. Hiện có gần 7.000 sinh viên Việt Nam đang học tại Pháp, và mỗi năm có khoảng 1.500 học sinh, sinh viên mới sang.

Việt Nam còn có điều hiếm nước nào có: các cơ sở đào tạo Pháp - Việt đúng vào những lĩnh vực mũi nhọn mà Việt Nam cần như kỹ sư, quản lý, công nghệ số và không gian. Đến nay, ba chương trình hợp tác giữa hai nước đã đào tạo hơn 17.000 sinh viên.

Chúng tôi cũng có hai trường phổ thông Pháp tại Hà Nội và TP.HCM. Khoảng 40 trường của Việt Nam đạt nhãn LabelFrancÉducation, dạy tiếng Pháp như ngoại ngữ thứ hai. Viện Pháp có các cơ sở ở nhiều nơi trên cả nước.

Hệ thống khoa học, giáo dục của Pháp tại đây có một đặc thù: phục vụ các ưu tiên phát triển của Việt Nam và các chương trình được xây dựng hoàn toàn theo tinh thần đối tác.

Ngoài giáo dục, khoa học, Pháp sẽ hiện diện thế nào trong các lĩnh vực mà Việt Nam ưu tiên?

Đại sứ Didier Le Bret: Chúng tôi muốn có mặt ở tất cả các lĩnh vực Việt Nam xác định là ưu tiên, nhất là hạ tầng như đường cao tốc và năng lượng, một trong những thách thức lớn nhất của nền kinh tế. Pháp và châu Âu may mắn có những "nhà vô địch" trong tất cả các lĩnh vực này.

Trong hàng không, Airbus là một tập đoàn châu Âu, và phần lớn đội bay của các hãng hàng không Việt Nam là máy bay Airbus. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đề nghị chúng tôi hỗ trợ đẩy nhanh việc bàn giao các đơn hàng máy bay, vì Việt Nam có những mục tiêu rất tham vọng về phát triển hàng không. Gần đây, Alstom cũng đã ký một hợp đồng lớn với đối tác Việt Nam về cung ứng tàu điện.

Trong vận tải biển, CMA CGM đã làm ăn lâu năm tại Việt Nam. Về năng lượng tái tạo, nếu đến các nhà máy điện gió, bạn sẽ thấy thiết bị đến từ Trung Quốc, Hàn Quốc, nhưng cũng có rất nhiều thiết bị của châu Âu.

Các lĩnh vực truyền thống mà Pháp hiện diện mạnh vẫn là dược phẩm, nông sản thực phẩm. Chúng tôi duy trì những trụ cột hợp tác truyền thống đó, nhưng hướng tới những ngành mới mà Việt Nam coi là ưu tiên trong thời gian tới.

Đại sứ Pháp Didier Le Bret và Phu nhân gặp vợ chồng Giáo sư Trần Thanh Vân - Lê Kim Ngọc (giữa) sau khi đến Việt Nam - Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Điều gì sẽ giúp doanh nghiệp Pháp đầu tư mạnh hơn vào Việt Nam, thưa ông?

Đại sứ Didier Le Bret: Trước đây, thị trường Việt Nam chưa hoàn toàn sẵn sàng đón nhiều vốn đầu tư nước ngoài như vậy. Hiện nay, tất cả các nước trong khu vực đều muốn đầu tư vào Việt Nam. Pháp có phần chậm chân, nhưng vẫn hiện diện tốt với khoảng 250 doanh nghiệp đang hoạt động tại đây.

Trở ngại đầu tiên là cạnh tranh. Nhật Bản, Hàn Quốc, Singapore, Thái Lan và dĩ nhiên cả Trung Quốc có nhiều nguồn lực và điều kiện hơn để đầu tư. Khoảng 2/3 giá trị xuất khẩu của Việt Nam đến từ doanh nghiệp có vốn nước ngoài. Hàn Quốc, chẳng hạn, đầu tư rất lớn để sản xuất điện thoại tại Việt Nam, chủ yếu để xuất khẩu.

Phía Việt Nam mong muốn hợp tác với Pháp theo hướng không chỉ sản xuất tại Việt Nam, mà sản xuất cùng người Việt và cho thị trường Việt Nam. Đó là cách tiếp cận rất đề cao quan hệ đối tác. Việt Nam cũng có ý chí chính trị rất rõ về đa dạng hóa nguồn cung, kể cả trong an ninh, quốc phòng.

Trở ngại thứ hai là chi phí gia nhập thị trường Việt Nam còn khá cao. Nhưng chi phí này đang giảm, vì ngày càng có nhiều cán bộ quản lý Việt Nam xuất sắc giúp doanh nghiệp Pháp xây dựng sự hiện diện. Những gì chúng ta xây dựng trong quá khứ, như hợp tác giáo dục, hôm nay đang phục vụ tương lai.

Cuối cùng là hạ tầng năng lượng. Với mục tiêu tăng trưởng hai con số, Việt Nam cần nguồn điện lớn và ổn định. Đây là thách thức lớn, và cách Việt Nam giải quyết nó sẽ ảnh hưởng một phần đến quyết định của nhà đầu tư, không riêng gì doanh nghiệp Pháp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Tổng thống Pháp Emmanuel Macron chứng kiến trao văn kiện hợp tác trong lĩnh vực hàng không trong chuyến thăm Pháp tháng 9-2026 - Ảnh: TTXVN

Quan hệ đối tác cùng thắng

Về hợp tác đổi mới sáng tạo và công nghệ mới, Pháp sẽ tập trung vào đâu, thưa ông?

Đại sứ Didier Le Bret: Có ba lĩnh vực lớn mà theo tôi Việt Nam có nhu cầu lớn.

Thứ nhất là vệ tinh viễn thám. Phần lớn các hiện tượng mà mọi người quan tâm, như biến đổi khí hậu, được theo dõi từ trên cao. Pháp đã cung cấp cho Việt Nam một vệ tinh quan sát, nay đã gần hết tuổi thọ. 

Chúng tôi đang đàm phán ở giai đoạn nước rút với phía Việt Nam để thay thế. Đó là câu chuyện về việc cả một cộng đồng nhà khoa học hai nước học cách làm việc cùng nhau, và đó cũng là cơ hội để chuyển giao năng lực.

Thứ hai là công nghệ lượng tử, lĩnh vực mà Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã đề nghị Pháp tăng cường hỗ trợ. Cách đây ít lâu, ngay tại căn phòng này, Tập đoàn Quandela của Pháp đã ký thỏa thuận với FPT để hợp tác về máy tính lượng tử.

Thứ ba là khoáng sản thiết yếu và đất hiếm. Việc thực hiện chuyển đổi kép, tức là vừa sang kinh tế carbon thấp vừa sang kinh tế số, tiêu tốn rất nhiều những thứ ở đầu vào như khoáng sản chiến lược và đất hiếm. Tin vui là Việt Nam có trữ lượng rất lớn.

Theo tôi được biết, Việt Nam và Pháp nói riêng, Liên minh châu Âu nói chung đã có trao đổi về vấn đề này, từ đó xây dựng các chương trình hợp tác bao trùm cả chuỗi: xác định chính xác trữ lượng, khai thác và chế biến.

Đây là quan hệ đối tác cùng thắng. Việt Nam trở thành một mắt xích quan trọng trong một lĩnh vực có ý nghĩa với chuỗi cung ứng toàn cầu. Pháp và châu Âu có được những thỏa thuận, không nhất thiết mang tính độc quyền, nhưng giúp đa dạng hóa nguồn cung.

Tuyến đường sắt đô thị số 3 Nhổn - ga Hà Nội được xây dựng từ nguồn vốn Pháp đang được khai thác hiệu quả - Ảnh tư liệu TTO

Pháp sẽ đồng hành cùng Việt Nam thế nào trong giao thông và năng lượng?

Đại sứ Didier Le Bret: Về giao thông, tôi chỉ xin nói về đường sắt. Tham vọng của Việt Nam rất lớn: tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam nối Hà Nội với TP.HCM, cùng các tuyến nối tới những cảng lớn như Hải Phòng.

Pháp là nước tiên phong về tàu cao tốc. Mong muốn của chúng tôi là đồng hành với Việt Nam trên toàn chuỗi: thiết kế, chế tạo, vận hành, bảo trì và quản lý. Các tập đoàn lớn, tiêu biểu của Pháp trong lĩnh vực đường sắt đều đã có sự hiện diện, tham gia hoặc chuẩn bị cho dự án lớn như đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam.

Kinh nghiệm của Pháp từ đầu những năm 1980 cho thấy tàu cao tốc thay đổi hoàn toàn địa lý, bản đồ của một đất nước. Những thành phố từng xa xôi bỗng trở nên gần. 

Vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur (PACA) quanh Marseille, vùng Aquitaine quanh Bordeaux, Lille và miền Bắc đều có sức bật kinh tế đáng kinh ngạc. Tôi tin điều tương tự chắc chắn sẽ xảy ra với khoảng 20 tỉnh/thành phố dọc tuyến Hà Nội - TP.HCM.

Tại Morocco, chúng tôi đã hợp tác với nước này xây dựng thành công một tuyến đường sắt tốc độ cao. Quá trình rất suôn sẻ, từ việc đào tạo đến chuyển giao kỹ thuật để Morocco vận hành tốt nhất, hiệu quả nhất.

Trên cơ sở thành công đó, Công ty Đường sắt quốc gia Pháp (SNCF) đã phối hợp với Morocco, mời một số chuyên gia, cán bộ Việt Nam sang tham khảo, học hỏi kinh nghiệm của Morocco trong triển khai hợp tác đường sắt tốc độ cao với Pháp và làm chủ hoàn toàn ra sao.

Đại sứ Didier Le Bret thăm Nhà máy thủy điện Hòa Bình tháng 10-2026 - Ảnh: Đại sứ quán Pháp

Về năng lượng, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành với các dự án lớn về năng lượng tái tạo. Châu Âu, với sáng kiến của Pháp, đã tham gia Quan hệ Đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP) với tổng quy mô 15,5 tỉ USD. Khoản 500 triệu euro đã được phân bổ cụ thể cho năng lượng tái tạo.

Các dự án gồm mở rộng công suất phát điện và nâng cấp lưới điện. Lưới điện còn có ý nghĩa khu vực, liên quan đến các nước láng giềng như Lào và Campuchia, trong khuôn khổ chiến lược Cổng Toàn cầu (Global Gateway) của Liên minh châu Âu.

Chuyện về dòng máu Việt

Tân Đại sứ Pháp Didier Le Bret trong cuộc gặp báo chí ngày 30-10-2026 - Ảnh: DUY LINH

"Còn một ưu tiên cuối cùng mà tôi chưa hề nhắc tới, và vì thế tôi muốn nói về nó ngay bây giờ" - Đại sứ Didier Le Bret dẫn dắt như vậy về nền tảng giao lưu nhân dân giữa hai nước trước khi kết thúc buổi gặp.

Theo ông, so với nhiều nước khác, Pháp có một lợi thế rất lớn trong quan hệ với Việt Nam: một cộng đồng người gốc Việt đông đảo. Đó là những người sinh ra ở Việt Nam và sang Pháp từ lâu hoặc những người có cha mẹ, ông bà là người Việt.

Điều khiến vị đại sứ tự hào là thành tích học vấn của cộng đồng này. Theo ông, đây là cộng đồng gốc nước ngoài đang giữ kỷ lục về số người có bằng cấp tại Pháp, với tỉ lệ 93% người thuộc thế hệ thứ hai sinh có bằng cấp.

"Đó là nguồn nhân tài phi thường cho đất nước các bạn và cho sợi dây gắn kết giữa hai nước chúng ta", ông Didier Le Bret nhấn mạnh.

Rồi ông bất ngờ chia sẻ, như ông từng có dịp kể vào năm 2017 với một tờ báo Pháp, rằng trong người ông có 1/4 dòng máu Việt Nam.

"Tôi muốn làm Đại sứ Pháp tại Việt Nam, đương nhiên vì Việt Nam là một đất nước tuyệt vời, nhưng còn vì cha tôi đã được sinh ra ở đây và bà nội tôi là người Việt Nam", ông kể.

Trong hình dung của Đại sứ Didier Le Bret, bà nội là một người phụ nữ Việt Nam rất đẹp dù chưa một lần gặp mặt trực tiếp. Cô gái đến từ Huế đã nên duyên với ông nội ông, người từng có thời gian làm việc tại miền Nam, sinh ra cha ông tại Sài Gòn (TP.HCM).

Lớn lên, cha ông sang Pháp ăn học rồi lập nghiệp ở đó. Năm 1963, Didier Le Bret chào đời tại Paris.

Dù tuổi thơ ở Pháp, sự gắn kết với Việt Nam của cậu bé Didier Le Bret vẫn duy trì qua những món quà, thư từ mà bà nội gửi từ Việt Nam cho đứa cháu phương xa.

"Họ hàng bên bà nội tôi vẫn còn ở đây. Tôi muốn gặp họ lắm. Chắc họ cũng trông như các bạn, gương mặt đậm chất Việt Nam", ông chia sẻ với Tuổi Trẻ khi được hỏi đã bao giờ đến Huế.