Đặc sản nào ở Hải Phòng trông như nắm cát, xốt cà chua ngon?

Con ruốc (hay ruốc sông) là động vật giáp xác có kích thước nhỏ như hạt cát, được tìm thấy nhiều ở khu vực bãi triều ven sông nước lợ thuộc Quảng Ninh hay Thái Bình, Hải Dương cũ song phổ biến hơn cả là ở Hải Phòng.

Ruốc cũng về theo con nước giống như rươi.

Thoạt nhìn, những mẻ ruốc tươi ngon vừa được đánh bắt lên trông như nắm cát. Song, người địa phương xem con ruốc như một loại thực phẩm chất lượng, chỉ có theo mùa và chế biến được nhiều món ngon.

Theo người dân địa phương, tùy từng nơi mà ruốc sông có màu sắc khác nhau, mùi tanh nhẹ. Trong đó có 3 màu chủ yếu là nâu đỏ, nâu sậm và nâu hồng.

Con ruốc có màu nâu đỏ được đánh giá là ngon nhất. Còn ruốc màu nâu sậm là ruốc già và màu nâu hồng nhạt là ruốc non.

Ở Hải Phòng, con ruốc sông thường xuất hiện vào mùa đông.

Tuy nhiên, tùy điều kiện thời tiết mỗi năm mà mùa thu hoạch ruốc sông có thể sớm hoặc muộn hơn, khoảng từ tháng 9-10 âm lịch đến hết tháng Giêng năm sau.

Theo bà con địa phương, ruốc xuất hiện theo mùa nhưng không phải ngày nào cũng có mà phụ thuộc vào con nước.

Ảnh: An Cuong

Vì kích thước rất nhỏ, ruốc sông không thể đánh bắt theo cách thông thường. Ngư dân vùng biển Hải Phòng đã sáng tạo ra một dụng cụ đặc biệt, gọi là "đáy" – một loại dụng cụ hình phễu, làm bằng vải mỏng, dễ thoát nước và bền.

Sau đó, người ta đóng cọc tre, gỗ ở chỗ nước xa bờ rồi đặt đáy, chờ con nước lên xuống sẽ đẩy ruốc trôi vào đáy, mắc lại thì đem vớt lên.

Nếu đánh bắt ruốc đã vất vả thì công đoạn làm sạch còn gian nan hơn nhiều. Những con ruốc nhỏ như hạt cát cần phải được lọc kỹ qua nhiều lần nước. Người làm phải đổ ruốc vào rây hoặc khăn xô, nhẹ nhàng thả vào chậu nước, khuấy đều để loại bỏ hết bùn đất bám vào. 

Quá trình này lặp lại 2-3 lần cho đến khi nước trong veo, ruốc sạch mịn, trông như nắm cát mới có thể đem đi chế biến. 

Ảnh: Song Anh DC

Ở Hải Phòng, ruốc sông được chế biến thành nhiều món ăn như ruốc kho, ruốc rang… nhưng ngon và phổ biến hơn vẫn là ruốc xốt cà chua (hoặc rim, nấu canh với cà chua), ăn kèm rau sống.

Bởi ruốc có vào mùa lạnh nên các món nóng hổi thường được ưu tiên nấu và ưa chuộng hơn, giúp giữ ấm cơ thể.

Tùy từng nơi và sở thích từng nhà mà người ta có thể thêm bớt các nguyên liệu, gia vị khác nhau khi nấu món ruốc xốt cà chua. 

Song, cách làm chung vẫn là rửa sạch ruốc, đem phi thơm cùng hành khô, cà chua, sau đó nêm gia vị rồi thêm lá gừng (hoặc gừng), khế chua thái nhỏ, rau răm.

Vị chua của khế, cà chua hòa quyện cùng mùi thơm và chút cay dịu từ lá gừng giúp món ruốc sông càng thêm hấp dẫn, ăn kèm cơm nóng rất ngon.

Ảnh: Song Anh DC