Đại biểu lo các trường học phí cao, lợi nhuận cao cũng được hưởng ưu đãi thuế

Các đại biểu dự phiên thảo luận - Ảnh: QUỐC HỘI

Trong đó, nhiều ý kiến đại biểu liên quan đến chính sách miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục công lập và cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận.

Cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận là thế nào?

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn - Ảnh: QUỐC HỘI

Đáng chú ý, vấn đề được nhiều đại biểu đặt ra là phải làm rõ thế nào là cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, bởi nếu không có tiêu chí cụ thể, chính sách ưu đãi thuế có thể bị lợi dụng.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết: "Nhiều đại biểu đã có ý kiến đề nghị phân biệt, làm rõ cụ thể thế nào là cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. Đây là vấn đề không thể quy định một cách chung chung".

Theo ông Tuấn, việc xác định thế nào là cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận đã được quy định rõ trong pháp luật về giáo dục, căn cứ vào cam kết của nhà đầu tư và các điều kiện liên quan. Cơ quan có thẩm quyền sẽ xác định cơ sở đó có hoạt động không vì lợi nhuận hay không.

"Vì vậy, chúng tôi sẽ căn cứ vào quy định của pháp luật về giáo dục để thực hiện chính sách miễn thuế đối với các cơ sở này", Bộ trưởng nói.

Qua rà soát, ước tính khi dự án này ra đời thì mỗi năm sẽ miễn thuế khoảng hơn 2.000 tỉ đồng cho các cơ sở giáo dục. 

Ông Tuấn cho rằng việc chăm lo cho giáo dục là trách nhiệm của Nhà nước. Chính sách miễn thuế thể hiện sự quan tâm, định hướng của Nhà nước và là cơ sở để tiếp tục triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển giáo dục.

Đại biểu lo trường học phí cao cũng được hưởng ưu đãi

Đại biểu Nguyễn Cao Sơn - Ảnh: QUỐC HỘI

Trước đó, phát biểu về chính sách này, đại biểu Nguyễn Cao Sơn (Phú Thọ) đề nghị cơ quan soạn thảo báo cáo cụ thể hơn về đối tượng thực sự được hưởng lợi từ việc miễn thuế thu nhập doanh nghiệp đối với cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận.

Theo đại biểu, qua khảo sát tại địa phương, các cơ sở giáo dục tư thục hiện nay cơ bản không có vướng mắc về thuế. Chưa có cơ sở giáo dục tư thục nào hoạt động không vì lợi nhuận.

Đại biểu cho rằng các cơ sở giáo dục tư thục hiện chủ yếu hoạt động tại các thành phố lớn. Nếu áp dụng chính sách miễn thuế, đối tượng được hưởng lợi nhiều nhất có thể là các trường quốc tế, trường có mức học phí cao tại đô thị, chứ không phải học sinh vùng sâu, vùng xa.

"Trong khi đó, việc miễn thuế cũng không đồng nghĩa với việc giảm học phí", đại biểu nhấn mạnh.

Một vấn đề khác được đại biểu Cao Sơn cảnh báo là quy định không vì lợi nhuận có thể chỉ được ghi nhận trong quyết định thành lập, nhưng lợi nhuận vẫn có thể được chuyển cho nhà đầu tư thông qua các giao dịch liên kết. Trong khi đó, pháp luật về giáo dục chưa quy định rõ cơ chế kiểm soát nội dung này.

Đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo cân nhắc chính sách, quy định rõ phạm vi thu nhập được miễn thuế; không miễn thuế đối với tiền lãi đầu tư tài chính, cho thuê tài chính. Đối với cơ sở vi phạm cam kết hoạt động không vì lợi nhuận, phải truy thu toàn bộ số thuế đã được miễn và tiền chậm nộp.

Đại biểu Phạm Văn Hòa - Ảnh: QUỐC HỘI

Cùng quan tâm đến vấn đề kiểm soát, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng việc phân biệt cơ sở giáo dục hoạt động vì lợi nhuận và không vì lợi nhuận không đơn giản, bởi hai mô hình có những điểm liên quan, đan xen với nhau.

Theo đại biểu, nếu miễn 100% thuế thu nhập doanh nghiệp, có khả năng thời gian tới nhiều cơ sở giáo dục tư thục sẽ chuyển sang mô hình hoạt động không vì lợi nhuận để được hưởng ưu đãi.

"Như vậy, cơ quan thuế sẽ kiểm tra như thế nào, làm sao bảo đảm các cơ sở không lợi dụng chính sách để được miễn thuế?", đại biểu đặt vấn đề.

Ông cũng dẫn thực tế tại TP.HCM có nhiều trường quốc tế với số lượng học sinh, sinh viên lớn, mức học phí cao và hoạt động tốt. Vì vậy, khi xem xét chính sách thuế đối với các cơ sở này cần cân nhắc thận trọng, tránh để chính sách nhân văn trở thành kẽ hở cho việc hưởng ưu đãi không đúng đối tượng.

Đề nghị mở rộng ưu đãi cho tổ chức khoa học, công nghệ không vì lợi nhuận

Đại biểu Trần Hoàng Ngân - Ảnh: QUỐC HỘI

Ở chiều ngược lại, đại biểu Trần Hoàng Ngân (TP.HCM) đề nghị mở rộng đối tượng được miễn thuế, không chỉ đối với cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, mà cả các tổ chức khoa học và công nghệ hoạt động theo mô hình này.

Đại biểu cho rằng mô hình tài trợ tư nhân nhưng không vì lợi nhuận đang phát triển ở nhiều nước, mang ý nghĩa nhân văn. Tại Việt Nam, Luật Giáo dục đã quy định nhà đầu tư vào cơ sở giáo dục không vì lợi nhuận phải cam kết không rút vốn, không hưởng lợi tức; phần lợi nhuận tích lũy hằng năm thuộc sở hữu chung hợp nhất, không được phân chia và được tiếp tục đầu tư phát triển nhà trường.

Tuy nhiên, theo đại biểu, Việt Nam hiện còn rất hiếm các trường đại học tư thục, cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận. Vì vậy, cần có thêm chính sách để khuyến khích mô hình này phát triển.

Đại biểu Lê Thị Thanh Xuân (Đắk Lắk) cũng đồng tình với chính sách miễn thuế nhằm khuyến khích đầu tư cho giáo dục, nhưng đề nghị làm rõ ranh giới giữa dịch vụ phục vụ, hỗ trợ giáo dục với hoạt động kinh doanh độc lập; tăng cường kiểm tra việc sử dụng khoản thu nhập được miễn thuế, bảo đảm nguồn lực này thực sự được đầu tư cho giáo dục.

Theo đại biểu, đối với cơ sở giáo dục tư thục hoạt động không vì lợi nhuận, cần giám sát thực chất việc không chia lợi nhuận, không rút vốn và sử dụng phần tích lũy để phát triển nhà trường.