Định vị thơ ca trong đời sống đô thị

Ngày 27-2, tại trụ sở Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật TP HCM, tọa đàm "Đô thị thi ca" đã diễn ra sôi nổi, thu hút sự quan tâm của đông đảo giới chuyên môn. Đây là dịp để người làm thơ, yêu thơ và nghiên cứu thơ nhìn nhận về vị thế, diện mạo và tương lai của thơ trong lòng một siêu đô thị hơn 14 triệu dân.

Dòng chảy nhiều ưu tư

Mở đầu tọa đàm, nhà thơ Lê Thiếu Nhơn - Ủy viên Hội đồng Thơ Hội Nhà văn Việt Nam, Trưởng Ban Nhà văn trẻ Hội Nhà văn TP HCM - nhận định trong dòng chảy truyền thống, thơ Việt lâu nay vẫn mang đậm ký ức nông nghiệp như bến nước, con đò, lũy tre, mái đình. Nhưng với sự mở rộng không gian của TP HCM sau sáp nhập, đô thị ngày càng mở rộng cả về địa lý lẫn dân số, đời sống tinh thần cũng buộc phải vận động tương ứng. Thơ không thể đứng ngoài quá trình ấy.

Nhà phê bình văn học Hà Thanh Vân trình bày tham luận tại tọa đàm

Anh bày tỏ băn khoăn: "Thơ TP HCM đang sở hữu một đội ngũ sáng tác đông đảo và thường xuyên được bổ sung lực lượng viết trẻ, làm sao để thơ TP HCM càng ngày càng phát triển hơn? Liệu sự co cụm của các tờ báo văn chương và sự thiếu vắng các nhà phê bình, đang khiến thơ TP HCM loay hoay và manh mún?".

Nhiều ý kiến tại tọa đàm cho rằng thơ ca đô thị TP HCM đương đại, với vai trò định hướng và nâng đỡ của Hội Nhà văn TP HCM, đang từng bước khẳng định sứ mệnh gìn giữ phần hồn cho thành phố. Bởi TP HCM không chỉ vận hành bằng động cơ kinh tế hay nhịp thở công nghiệp, mà còn được nuôi dưỡng bởi những trái tim biết rung động trước cái đẹp và lòng nhân ái.

Ở chiều ngược lại, các ý kiến cũng ghi nhận những điểm sáng như Hội Nhà văn TP HCM không chỉ đóng vai trò tổ chức mà còn là không gian kết nối thế hệ. Những cuộc thi như "Nhân nghĩa đất phương Nam", các tuyển tập thơ, các hoạt động trình diễn trong khuôn khổ Ngày thơ Việt Nam đã đưa thơ ra khỏi trang giấy, tiếp cận công chúng trẻ.

Nhà báo, nhà thơ Phan Tùng Sơn đề xuất mở rộng không gian thi ca trên các nền tảng số, chủ động ứng dụng công nghệ AI trong quảng bá và lan tỏa tác phẩm. Ông cũng kiến nghị các cuộc thi thơ không chỉ dừng lại ở trao giải mà cần tổ chức thêm tọa đàm chuyên môn nhằm thẩm định, phân tích và tôn vinh đúng mức giá trị tác phẩm. Bên cạnh đó, nên định hướng các cuộc thi theo những đề tài khu biệt, có chiều sâu.

"Cần mở rộng đối tượng thụ hưởng thi ca, nhất là giới trẻ hôm nay. Chúng ta cần tìm cách làm sao để người trẻ tiếp cận thơ, chẳng hạn như xây dựng sân chơi thi ca gắn với môi trường học đường, tạo nền tảng bền vững cho việc nuôi dưỡng cảm xúc và năng lực sáng tạo" - ông nhấn mạnh.