Hai bờ cửa sông Thu Bồn chảy qua Hội An và Duy Nghĩa - Ảnh: H.B.
Có một vùng đất được xem là "tiền cảng" của Hội An
Cùng nằm ở cửa sông Thu Bồn (Đà Nẵng), nhưng bờ Bắc có Hội An nổi tiếng trong lòng bạn bè quốc tế, còn bờ Nam vẫn còn nhiều tiềm năng chưa được khai thác.
Câu chuyện này được nhiều đại biểu đặt ra tại tọa đàm "Bảo tồn và phát huy giá trị cảng thị cổ Trung Phường gắn với phát triển du lịch văn hóa vùng đông nam Đà Nẵng", do UBND xã Duy Nghĩa phối hợp Báo Lao Động và Hội Khoa học lịch sử TP Đà Nẵng tổ chức ngày 15-7.
Tại tọa đàm, nhiều tư liệu khảo cổ và lịch sử mới được công bố, góp phần làm sáng rõ vai trò của Trung Phường - vùng đất ven biển thuộc xã Duy Nghĩa, nằm đối diện đô thị cổ Hội An qua sông Thu Bồn.
Theo các nghiên cứu, Trung Phường từng là một "Chiêm cảng", thương cảng quốc tế quan trọng của Vương quốc Champa.
Cách nhau cây cầu Cửa Đại nhưng phía Bắc hoạt động du lịch sôi động, còn phía Nam di tích vẫn chờ bừng sáng. Chính quyền địa phương tìm đường đánh thức di sản để trở thành sản phẩm du lịch văn hóa - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
TS Lưu Anh Rô - Phó chủ tịch thường trực, Tổng thư ký Hội Khoa học lịch sử TP Đà Nẵng - cho rằng Trung Phường được xem là "tiền cảng"của Hội An. Nơi đây hội đủ điều kiện để trở thành điểm trung chuyển giữa biển và vùng nội địa.
Đồng thời đây từng là địa bàn trọng yếu của thủy binh nhà Nguyễn, với Cục Tượng đóng chiến thuyền, kho lương, Hải Tấn kiểm soát tàu thuyền; là nơi người Hoa và người Nhật đến cư trú, buôn bán từ rất sớm.
Tại tọa đàm, các đại biểu cũng kiến nghị xúc tiến hình thành tuyến du lịch di sản ven biển phía Nam kết nối Trung Phường với Hội An, Cù Lao Chàm, Trà Kiệu và Đồng Dương.
Đồng thời xây dựng bảo tàng thực cảnh hoặc nhà trưng bày chuyên đề tái hiện lịch sử thương cảng, tuyến hàng hải cổ, nghề làm nước mắm, văn hóa ghe bầu cùng các truyền thuyết địa phương.
Hoạt động du lịch cộng đồng sôi nổi ở rừng dừa Bảy Mẫu phía bờ Bắc sông Thu Bồn - Ảnh: ANH TIẾN
Khoảng cách chỉ một cây cầu, khác biệt hàng nghìn lượt khách
Không chỉ đề xuất tiếp tục nghiên cứu, bảo tồn di sản, nhiều đại biểu còn trăn trở về việc đưa Trung Phường trở thành điểm nhấn trên tuyến du lịch văn hóa ven sông - ven biển phía đông nam Đà Nẵng.
Ông Cao Trí Dũng - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Đà Nẵng, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam - nêu thực tế hiện nay phía Bắc sông Thu Bồn, rừng dừa Bảy Mẫu đón trung bình 7.000-8.000 lượt khách mỗi ngày.
Trong khi chỉ cách một cây cầu về phía Nam vẫn còn một vùng đất giàu giá trị lịch sử đang chờ được đánh thức.
"Chúng ta thấy phía Bắc đã tận dụng rừng dừa Bảy Mẫu làm nguồn lực bản địa để tạo ra các sản phẩm du lịch đặc trưng. Vậy phía Nam, bên cạnh các làng nghề đã nổi tiếng, cần xây dựng thêm những không gian văn hóa đặc trưng như cảnh quan cổ, nghề truyền thống, các nghi thức văn hóa...
Chẳng hạn, xây dựng không gian văn hóa làng chài là điều hoàn toàn có thể làm được" - ông Dũng đề xuất.
Ông Cao Trí Dũng nêu ý kiến tại tọa đàm - Ảnh: TRƯỜNG TRUNG
Theo ông Dũng, phố cổ Hội An đã là một thương hiệu lớn nên hoàn toàn có thể hình thành các sản phẩm đủ sức hút để kéo dòng khách từ phía Bắc sang phía Nam, đưa du khách đến những vùng còn nhiều dư địa phát triển, qua đó lan tỏa lợi ích du lịch đến các khu vực lân cận.
Khoảng cách giữa hai bờ sông Thu Bồn chỉ vài phút di chuyển qua cầu Cửa Đại, nhưng khoảng cách về mức độ khai thác du lịch lại rất lớn do phía Nam vẫn thiếu những sản phẩm đủ sức giữ chân du khách.
Nhiều ý kiến cho rằng Trung Phường cần được nhìn nhận như một mắt xích trong chuỗi di sản ven sông Thu Bồn, thay vì là một điểm đến đơn lẻ.
Theo ông Dũng, hiện nay Đà Nẵng là điểm đến lớn nhất cả nước khi 6 tháng đầu năm đã đón gần 10 triệu lượt khách, trong đó có khoảng 5 triệu khách quốc tế. Do vậy cần thu hút họ đến với các không gian văn hóa bản địa, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch.
Không để di sản nằm im trong hồ sơ khoa học
Phát biểu tại tọa đàm, bà Nguyễn Thị Anh Thi, Phó chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, cho rằng bảo tồn di sản không chỉ là gìn giữ dấu tích quá khứ, mà còn khơi dậy các giá trị lịch sử, văn hóa để bồi đắp bản sắc, tạo sức mạnh nội sinh và mở ra động lực mới cho phát triển bền vững.
Theo bà, chính quyền cần tạo điều kiện để người dân trực tiếp kể câu chuyện di sản, tham gia khai thác và hưởng lợi từ quá trình bảo tồn; đồng thời hình thành các tuyến trải nghiệm văn hóa kết nối Trung Phường với Hội An, Mỹ Sơn và Cù Lao Chàm.
"Mỗi nhiệm vụ được triển khai đều phải hướng đến mục tiêu cuối cùng là để di sản không nằm im trong hồ sơ khoa học, mà trở thành một phần của đời sống" - bà Thi nhấn mạnh.
