Đấu võ 'ảo' - xu hướng mới của võ đài?

Taekwondo đi đầu trong làng võ về việc tổ chức giải VR - Ảnh: AP

Thể thức đấu võ mới mẻ

"2 năm trước, Nguyễn Thanh Hiền Linh bước vào giải taekwondo ảo đầu tiên tại Singapore với cảm giác gần như của một người mới học võ. Dù đã là VĐV taekwondo thành tích cao, cô chưa biết phán đoán khoảng cách, xây dựng chiến thuật hay điều khiển nhân vật trong không gian số", Hãng tin AP đăng tải bài viết về VĐV của tuyển taekwondo TP.HCM. 

Đến năm 2026, Hiền Linh đã giành huy chương vàng tại một cuộc thi "đấu võ taekwondo ảo" (virtual taekwondo, hay VR taekwondo) ở Malaysia. 

"Hành trình của Hiền Linh phần nào phản ánh tốc độ phát triển của virtual taekwondo. Từ một thử nghiệm kết hợp võ thuật với trò chơi điện tử, môn đấu không tiếp xúc này đã có giải vô địch thế giới và chuẩn bị xuất hiện tại Asian Games, và có thể sẽ trở thành giải pháp cho võ đài kỷ nguyên mới", AP viết tiếp, mượn câu chuyện của cô gái trẻ Việt Nam để mô tả về sự phát triển của "võ ảo".

Taekwondo ảo được Liên đoàn Taekwondo thế giới phối hợp phát triển với Refract Technologies, công ty công nghệ có trụ sở tại Singapore. 

Hiền Linh là võ sĩ giàu tiềm năng của đội taekwondo TP.HCM - Ảnh: FBNV

Người chơi đeo kính thực tế ảo, cầm bộ điều khiển và gắn các cảm biến chuyển động AXIS trên cột sống, đùi, cẳng chân. Toàn bộ động tác của cơ thể được truyền theo thời gian thực sang một nhân vật trong đấu trường 3D.

Hai võ sĩ đứng trên những khu vực riêng biệt, không đá hoặc đấm trực tiếp vào nhau. Các cú đá trước, đá vòng cầu hay xoay người vẫn được thực hiện bằng kỹ thuật thật, nhưng mục tiêu là hình ảnh đối thủ xuất hiện trong kính VR. 

Những đòn ra đúng thời điểm và đủ tốc độ sẽ làm giảm thanh sinh lực của nhân vật đối phương. Các hiệp chỉ kéo dài khoảng một phút, buộc VĐV liên tục tấn công, di chuyển và xử lý tình huống. 

Khác với đối kháng truyền thống, hiệu quả đòn đánh không phụ thuộc chủ yếu vào lực va chạm. Tốc độ nâng chân, độ chính xác, khả năng nhận biết không gian và dự đoán hành động của đối thủ trở nên quan trọng hơn. 

HLV Malaysia Henry Lee nói ngắn gọn: “Trong thể thức này, tốc độ trở thành sức mạnh. Các võ sĩ sẽ ưu tiên tốc độ, và tất nhiên, cú đá đủ mạnh cũng khiến "HP" (máu - sinh lực) của đối thủ giảm mạnh”.

Taekwondo ảo không chia hạng cân và cho phép tổ chức các nội dung hỗn hợp nam nữ. Dù vậy, Giải vô địch thế giới vẫn chia ra các nhóm tuổi, với nhóm tuổi lớn nhất lên đến khoảng ngoài 40.

Bước ngoặt đầu tiên diễn ra tại Olympic Esports Week (Tuần lễ Thể thao điện tử Olympic) ở Singapore tháng 6-2023. 

Virtual taekwondo được đưa vào chương trình Olympic Esports Series của Ủy ban Olympic quốc tế, bên cạnh các phiên bản số hóa của đua xe, đạp xe, bắn cung, bóng chày, quần vợt và đua thuyền.

Hiển thị cuộc đấu trên màn hình - Ảnh: VINCENT THIAN

Trận chung kết taekwondo ảo năm đó cho thấy khả năng xóa bớt các rào cản thể chất: Nigel Tan, nam võ sĩ Singapore 15 tuổi, thắng đối thủ nữ giới Natalie Tor cùng tuổi với tỉ số 2-1. 

Không có lợi thế từ trọng lượng cơ thể hay sức mạnh va chạm, kết quả được quyết định bởi kỹ thuật, tốc độ và khả năng điều khiển trận đấu trong môi trường số. 

Trên thực tế, Tor khá ngang sức với Nigel Tan. Giới chuyên môn tin rằng nếu không phải ở võ đài ảo, Tan có lẽ đã đo ván Tor chỉ sau "vài giây".

Tháng 11-2024, Singapore tiếp tục tổ chức Giải vô địch taekwondo ảo thế giới đầu tiên. Hơn 120 VĐV thuộc 23 quốc gia cùng các VĐV trung lập đăng ký tham dự.

Đến tháng 6-2026, Hội đồng Olympic châu Á phê chuẩn virtual taekwondo vào chương trình thi đấu của Asiad Aichi - Nagoya 2026 tại Nhật Bản. Dù chỉ có vỏn vẹn 1 bộ huy chương, đây vẫn là cột mốc lịch sử với bộ môn đấu võ ảo này.

Võ đài không bạo lực

Sự phát triển nhanh tại Singapore, Malaysia, Việt Nam và Campuchia không phải ngẫu nhiên. 

Công nghệ AXIS được phát triển tại Singapore, trong khi khu vực Đông Nam Á có cộng đồng trẻ, quen với trò chơi điện tử và sẵn sàng tiếp nhận các hình thức vận động mới.

Brian Peh, VĐV Singapore 46 tuổi, từng tham gia giải năm 2024 cùng con trai và cả hai đều giành huy chương vàng. 

Sau đó, ông đưa taekwondo ảo vào võ đường của mình. Theo Peh, thay vì chỉ dùng tay chơi trò chơi, trẻ em phải vận động liên tục bằng cả cơ thể khi bước vào đấu trường VR.

HLV Campuchia Vandy Yiv cho biết một giải đấu địa phương đầu năm 2026 thậm chí có nhiều người đăng ký "taekwondo ảo" hơn các nội dung truyền thống. 

Khung cảnh 1 trận đấu VR taekwondo - Ảnh: VINCENT THIAN

Malaysia đã xây dựng chương trình tuyển chọn cấp quốc gia và tổ chức các khóa chứng nhận HLV. HLV trưởng đội tuyển taekwondo ảo Malaysia Tony Lee nhận định: “Taekwondo ảo là tương lai vì người trẻ thích chơi game”.

Sức hút còn đến từ khả năng mở rộng đối tượng tham gia. Những người lớn tuổi, phụ nữ hoặc người không muốn chịu các cú đá trực tiếp vẫn có thể thi đấu. 

Raja Mardiah Idris, 45 tuổi, cho rằng khi đeo kính VR, người chơi được đặt trên mặt bằng tương đối bình đẳng và chiến thắng chủ yếu nhờ kỹ thuật, chiến thuật cùng thể lực.

Ưu thế lớn nhất của taekwondo ảo là loại bỏ những cú đá thật vào đầu và thân người. Qua đó, nguy cơ chấn động não, gãy xương, bầm dập hoặc chấn thương do va chạm trực tiếp được giảm đáng kể. Đây cũng là lý do nhiều phụ huynh dễ chấp nhận môn này hơn đối kháng toàn lực.

Tất nhiên virtual taekwondo - hay rộng hơn là đấu võ ảo vẫn có thể gây chấn thương ở một mức độ nhất định nếu vận động sai tư thế. Kính VR còn có thể gây chóng mặt, buồn nôn, mất phương hướng và rối loạn thị giác, đặc biệt ở người mới sử dụng. 

Nhưng rõ ràng, môn chơi này đang tạo nên một kỷ nguyên võ đài mới, nơi các VĐV sẽ không còn nguy cơ đột tử, hay dính những chấn thương nghiêm trọng nữa. Và việc thưởng thức võ thuật cũng trở nên ít tính bạo lực, phù hợp với trẻ em hơn.