Học sinh lớp 12 tìm hiểu về ngành học và trường học trong chương trình tư vấn tuyển sinh do Báo điện tử Tuổi Trẻ tổ chức tại tỉnh Đắk Lắk - Ảnh: DUYÊN PHAN
Cố hết sức để học đúng ngành, đúng nơi mình muốn đôi khi là gánh nặng và cả sự thất thoát ở nhiều gia đình.
Ai cũng về thành phố học, cháu ở lại quê nhà coi sao được!
Học đại học ở đâu là câu hỏi lớn với nhiều gia đình ở quê. Nhiều người nghĩ nhất định phải là học đại học ở TP.HCM. Các trường đại học trong khu vực hay tại tỉnh nhà có ngành đào tạo phù hợp không được phụ huynh đánh giá cao.
Mới đây, một phụ huynh bày tỏ với tôi rằng con gái chị quyết phải đến TP.HCM để học tiếp sau phổ thông. Chị khuyên con nên học ngay tại địa phương để đỡ tốn kém nhưng cháu không đổi ý.
Biết chắc dù có vay mượn cũng chỉ đủ đóng học phí và nuôi cháu năm đầu, thời gian sau là bế tắc. Cháu đề xuất vừa đi học vừa đi làm để kiếm tiền nhưng chị lo làm thêm e rằng học không xong mà làm cũng thất bại.
Chị khuyên con theo học một khóa nghiệp vụ nào có thể xin việc tại quê nhà, tiết kiệm lương rồi sau tiếp tục học lên, cháu cũng không chịu. Lý do là bạn bè ai nấy đều có nguyện vọng về thành phố học, cháu ở lại quê nhà coi sao được!
Ở những vùng xa, việc lên thành phố học đại học là niềm tự hào cho cha mẹ, cho dòng họ. Các bậc phụ huynh có thể gặp khó khăn trong đời sống, thậm chí thiếu trước hụt sau vẫn xem cho con học đại học nơi xa là mục tiêu của cuộc đời, hy vọng không còn vất vả như cha mẹ.
Sao phải học đại học đúng ngành cha mẹ muốn?
Con trai một người bạn tôi từng là học sinh trường chuyên của tỉnh, thi đậu vào một trường đại học danh tiếng ở TP.HCM. Gia đình vui mừng, nhiều người ngưỡng mộ.
Thế nhưng học sang năm thứ hai, cháu chuyển sang học một nghề khác, khóa học ngắn. Bạn tôi thất vọng lắm, mất một thời gian bạn mới chấp nhận sự thật. Nhưng người con lại hạnh phúc chia sẻ: "Bây giờ mới thật sự được học đúng nghề mình yêu thích và phù hợp năng khiếu, đam mê".
Tốt nghiệp khóa học, cháu cũng tìm được việc phù hợp. Cháu cũng tiếc là đã không giải thích cho cha mẹ ngay từ đầu mà chỉ làm theo ý của cha mẹ. Mất nhiều tiền, mất một khoảng thời gian nhưng may mắn cháu đã dừng lại sớm.
Cha mẹ cháu cũng thấy đã không đủ quan tâm đến sở thích của con. Bây giờ, cha mẹ cháu không cảm thấy thua kém hay mất danh dự gì khi giới thiệu cháu và nghề nghiệp hiện tại với mọi người.
Học đại học là tốt nhưng không theo học đại học đâu có gì là không tốt. Nếu có năng lực cần nâng cao trình độ, việc học tiếp bậc đại học luôn có thể thực hiện ở bất cứ lúc nào.
Nếu cứ bằng mọi giá phải theo học cho được đại học để rồi chỉ tốt nghiệp ở mức khiêm tốn thì lại gặp khó xin việc, bản thân chưa tự tin và yêu nghề, chưa nói gánh nặng (và có thể có nợ nần) vì việc đi học vẫn còn đó.
Khi trao đổi với thầy cô giáo, nhiều học sinh cho biết từng bày tỏ với cha mẹ về khả năng theo đuổi việc học ở bậc đại học của bản thân là quá sức hay trái sở thích, nhưng cha mẹ luôn yêu cầu con phải nỗ lực.
Không chỉ vào đại học mà còn phải là học ngành nghề cha mẹ muốn, có khi không phù hợp năng lực của con. Cha mẹ không cần biết đến dự báo nhu cầu sử dụng của ngành học trong tương lai cũng như các yếu tố khác.
Biết học lực của con không cao, em tôi hướng con vào học đại học ở một trường học phí khá cao nhưng điểm chuẩn thấp. Học nửa chừng, sinh viên than theo không nổi và thật sự không yêu thích ngành học, rất muốn thay đổi việc học nhưng nghĩ đến sự thất vọng của cha mẹ nên thôi.
Phụ huynh thì quyết liệt rằng trước mắt cứ cho xong đại học rồi tính tiếp.
Vượt qua định kiến
Đồng nghiệp, hàng xóm đôi khi vẫn có cái nhìn thiếu tôn trọng khi biết gia đình có con em không theo học đại học. Điều này cũng tác động lớn đến suy nghĩ của phụ huynh.
Học cao đẳng, trung cấp tuy kiến thức có phần giới hạn hơn học đại học nhưng bù lại thời gian học ngắn hơn, chi phí ăn học không tốn kém nhiều như học đại học, tốt nghiệp sớm có việc làm sớm, có thu nhập cho bản thân. Và không ít cá nhân đạt thành công từ bậc học trung cấp nghề hay cao đẳng ở tỉnh.
