Chùa Chuông là một trong 17 di tích trọng điểm của Khu di tích quốc gia đặc biệt Phố Hiến (tỉnh Hưng Yên), chùa từ lâu đã trở thành điểm dừng chân quen thuộc của du khách yêu di sản.
Giữ “hồn” di sản
Thời gian qua, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa tiếp tục được Hưng Yên quan tâm. Ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hưng Yên đã tổ chức các lớp tập huấn về bảo vệ, phát huy di sản; triển khai truyền dạy di sản văn hóa phi vật thể; hướng dẫn các địa phương thực hiện tu bổ, tôn tạo di tích.
Nhiều hồ sơ di sản tiếp tục được hoàn thiện, trong đó có Đình Vược, Nhà thờ họ Đào, Đình An Cố để đề nghị xếp hạng ở cấp quốc gia, quốc gia đặc biệt. Công tác kiểm kê di sản tư liệu cũng được triển khai, góp phần nhận diện đầy đủ hơn những giá trị văn hóa đang hiện diện trong đời sống.
Đáng chú ý, Hưng Yên tiếp tục xây dựng hồ sơ khoa học “Tri thức dân gian trồng và chế biến nhãn lồng Hưng Yên”, hướng tới ghi danh vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại. Quả nhãn vì thế không chỉ là sản vật. Phía sau vị ngọt ấy là kinh nghiệm chọn giống, kỹ thuật chăm sóc, thu hoạch, chế biến và những tập quán lao động được người dân tích lũy qua nhiều thế hệ. Khi tri thức ấy được nhận diện như một giá trị văn hóa, sản vật quê hương cũng có thêm một câu chuyện để kể về vùng đất và con người.
Nhãn lồng Hưng Yên không chỉ là sản vật mà còn gắn với những tri thức dân gian được trao truyền qua nhiều thế hệ.
Cùng với bảo tồn tại cộng đồng, số hóa đang mở ra cách thức mới để lưu giữ và lan tỏa di sản. Hàng chục nghìn trang tài liệu được số hóa trong quý III, cùng nhiều tư liệu, hiện vật được tiếp nhận, kiểm kê, nghiên cứu, tạo nền tảng đưa những giá trị văn hóa đến gần hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hưng Yên Đỗ Hữu Nhân nhấn mạnh: Văn hóa phi vật thể là tài sản vô giá được các thế hệ trao truyền, có ý nghĩa quan trọng trong giáo dục thế hệ trẻ về truyền thống văn hóa, lịch sử quê hương, đất nước. Việc bảo tồn cần gắn với truyền miệng, truyền nghề, trình diễn tại cộng đồng và từng bước số hóa.
Đó cũng là cách để di sản không bị đóng khung trong quá khứ. Di sản được giữ lại nhưng không đứng yên, được bảo tồn nhưng vẫn tiếp tục được thực hành trong đời sống.
Khi di sản trở thành câu chuyện níu chân du khách
Theo số liệu thống kê, quý III/2026, Hưng Yên ước đón khoảng 700.000 lượt khách, trong đó khoảng 18.000 lượt khách quốc tế; tổng doanh thu du lịch đạt hơn 410 tỷ đồng.
Nhưng sức hấp dẫn lâu dài của một điểm đến không chỉ nằm ở số lượng du khách. Điều quan trọng hơn là điều gì khiến họ muốn ở lại lâu hơn, muốn tìm hiểu sâu hơn và có mong muốn trở lại.
Một di tích có thể gây ấn tượng bởi kiến trúc, một lễ hội bởi không khí, một làng nghề bởi sản phẩm. Song phía sau những trải nghiệm ấy cần có câu chuyện về đất và người.
Khi du khách được kết nối từ một di tích đến làng nghề, từ câu chuyện danh nhân đến sản vật địa phương, từ lễ hội đến đời sống cộng đồng, những giá trị văn hóa không còn đứng riêng lẻ mà tạo thành một hành trình có chiều sâu.
Khi ấy, du lịch cũng mở thêm cơ hội sinh kế. Người làm nghề có thêm thị trường, sản phẩm địa phương có thêm cơ hội quảng bá, người dân có thể tham gia các dịch vụ phục vụ du khách. Quan trọng hơn, cộng đồng trở thành những người trực tiếp kể câu chuyện về quê hương.
Làng Thủ Sỹ (xã Tân Hưng, Hưng Yên), từ lâu đã được biết đến như cái nôi của nghề đan đó, đến làng, du khách không chỉ được tìm hiểu về quy trình tạo ra sản phẩm, mà còn được tận tay trải nghiệm và học cách vót nan, thao tác để tạo ra những sản phẩm của riêng mình.
Đây là hướng Hưng Yên đang từng bước thúc đẩy khi phát triển du lịch gắn với văn hóa, sinh thái, nông nghiệp, làng nghề; tăng cường quảng bá, liên kết và chuyển đổi số.
Trong quý III, tỉnh tiếp tục đề xuất công nhận Đền Tiên La, Khu lưu niệm Danh nhân văn hóa Lê Quý Đôn trở thành điểm du lịch cấp tỉnh; nâng cấp cổng thông tin du lịch thông minh, bổ sung dữ liệu về sản phẩm OCOP và các điểm di tích được số hóa.
Quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Di tích quốc gia đặc biệt Khu lăng mộ và đền thờ các vị vua triều Trần với quy mô hơn 195ha cũng tạo thêm không gian để bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa gắn với du lịch và giáo dục truyền thống.
Có thể thấy rằng, sức hấp dẫn của một vùng đất không chỉ nằm ở những công trình mới hay những con số tăng trưởng, mà còn ở những giá trị khiến người ta muốn tìm hiểu, muốn nhớ và muốn trở lại.
Với Hưng Yên, đó là những mái đình, lễ hội, làng nghề, câu hát dân gian và những tri thức được trao truyền qua nhiều thế hệ. Khi một làn điệu vẫn được cất lên, một nghề vẫn có người nối nghiệp, một lễ hội vẫn được cộng đồng gìn giữ và những tri thức dân gian tiếp tục được truyền cho thế hệ trẻ, di sản không còn nằm lại trong quá khứ. Di sản trở thành một phần của đời sống hôm nay, đồng thời mở ra những câu chuyện mới cho du lịch.
Vân Khánh
