Nhà đầu tư lập nhiều status trên các diễn đàn để "hỏi han" về "chuyên gia mạng" T.T.K - Ảnh chụp màn hình
Những ngày gần đây, trên một số diễn đàn chứng khoán, nhiều nhà đầu tư xôn xao trước việc tài khoản mạng xã hội có tên viết tắt "T.T.K" bất ngờ ngừng cập nhật nội dung một thời gian dài.
Bài đăng gần nhất của tài khoản này được đăng từ ngày 10-6, tức gần một tháng trước. Trước đó, tài khoản này thu hút hàng trăm ngàn người theo dõi nhờ thường xuyên chia sẻ các bài phân tích kinh tế vĩ mô, dự báo giá vàng, chứng khoán và đặc biệt là nhóm cổ phiếu dầu khí.
"Ngậm đắng" khi mua cổ phiếu theo "chuyên gia mạng"
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ, nhiều nhà đầu tư dù không rõ "chuyên gia mạng" mặt mũi và năng lực chuyên môn ra sao, hoạt động tại tổ chức nào hay có tư cách hành nghề tư vấn đầu tư chứng khoán hay không, nhưng vẫn tỏ ra "tin tưởng" với các dự báo được đưa ra.
Có nhiều trong số các dự báo được tài khoản "T.T.K" đưa ra táo bạo nhưng thiếu logic như giá dầu có thể lên 170-220 USD/thùng trong năm 2026, 330-450 USD/thùng vào năm 2027, thậm chí 550-650 USD/thùng vào năm 2028; đồng thời dự báo VN-Index có thể đạt 2.800 điểm ngay trong năm nay.
Những nhận định này nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội, thu hút lượng tương tác lớn và được chia sẻ rộng rãi trong các hội nhóm đầu tư.
Không ít người xem đây là "kim chỉ nam", gọi chủ tài khoản là "thầy", "chuyên gia" và ra quyết định mua bán cổ phiếu theo các phân tích được đăng tải.
Bởi vậy khi tài khoản này bất ngờ "mất tích", đặc biệt trong bối cảnh diễn biến thị trường không như các kịch bản từng đưa ra, nhiều nhà đầu tư thua lỗ khi "ôm" cổ phiếu dầu khí mới nhận ra bài học đắt giá.
"Không rõ vị kia chủ động offline để tránh các câu hỏi từ nhà đầu tư hay vì sao, nhưng câu chuyện này sẽ là bài học lớn cho nhiều người. Cần kiểm chứng thông tin từ nhiều nguồn chính thống và không nên coi các bài viết trên mạng xã hội là căn cứ duy nhất để giải ngân, dù người đưa ra nhận định có lượng người theo dõi lớn đến đâu", vị giám đốc công ty chứng khoán nói với Tuổi Trẻ.
Theo vị này, mạng xã hội giúp việc lan truyền thông tin diễn ra rất nhanh. Khi một dự báo từ một số hiện tượng mạng trùng khớp với diễn biến thị trường trong một vài thời điểm, nhiều người dễ hình thành tâm lý tin tưởng tuyệt đối, trong khi ít kiểm chứng năng lực, phương pháp phân tích hay trách nhiệm pháp lý của người đưa ra khuyến nghị.
Trong khi đó, theo quy định hiện hành, hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán là ngành nghề có điều kiện. Cá nhân thực hiện tư vấn đầu tư phải đáp ứng các tiêu chuẩn chuyên môn, được cấp chứng chỉ hành nghề và hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.
Chỉ được tư vấn đầu tư chứng khoán khi được cấp phép
Phản hồi với báo Tuổi Trẻ, đại diện Ủy ban Chứng khoán cũng nêu thực tế thời gian qua, nhiều hội, nhóm đầu tư chứng khoán được tạo ra trên mạng xã hội làm nơi trao đổi, tham khảo thông tin, hỗ trợ nhà đầu tư trong việc ra quyết định mua, bán trên thị trường chứng khoán.
Trong đó có hiện tượng lợi dụng các diễn đàn, nhóm mạng xã hội Zalo, Facebook, Telegram… để tung tin đồn, phát tán tài liệu giả mạo, thông tin không đúng sự thật nhằm mục đích lôi kéo, xúi giục nhà đầu tư mua bán một hay một số mã cổ phiếu làm ảnh hưởng đến giá cổ phiếu.
Theo quy định tại Luật Chứng khoán, hành vi tung tin đồn sai sự thật, cấu kết, lôi kéo người khác mua, bán để thao túng giá chứng khoán là hành vi bị cấm.
Các đơn vị thuộc Ủy ban Chứng khoán đã và đang phối hợp phối hợp chặt chẽ với các sở giao dịch chứng khoán tăng cường giám sát và khuyến nghị nhà đầu tư lưu ý việc tham khảo, kiểm chứng thông tin dựa trên các kênh chính thống của các cơ quan, đơn vị chức năng; đồng thời tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng trong phát hiện và xử lý nghiêm các cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm.
Vừa qua, Ủy ban cũng đã xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty CP Đầu tư ITP do có hành vi thực hiện hoạt động tư vấn đầu tư chứng khoán khi chưa được cấp giấy phép.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý khuyến cáo nhà đầu tư nâng cao cảnh giác trong việc tiếp nhận thông tin, ưu tiên tham khảo các nguồn chính thống và đã được kiểm chứng.
Các quyết định đầu tư cần được cân nhắc thận trọng trên cơ sở phân tích đầy đủ tình hình hoạt động và năng lực tài chính của doanh nghiệp; tránh bị lôi kéo, kích động bởi các thông tin sai lệch, tin đồn thất thiệt trên không gian mạng, qua đó hạn chế rủi ro và bảo vệ quyền lợi của chính mình.
Ngày càng nhiều 'chuyên gia' tự phong nhờ... AI
Ông Lê Hoài Ân, CFA, chuyên gia đào tạo và ứng dụng AI trong ngân hàng, cho biết trước đây để đưa ra một nhận định thuyết phục về chứng khoán, người viết thường phải có chiều sâu về kiến thức, theo dõi dữ liệu trong thời gian dài.
Nay AI rút ngắn gần như toàn bộ quá trình đó: nó có thể tóm tắt báo cáo, gợi ý lập luận và viết ra một đoạn phân tích mạch lạc chỉ trong vài giây… chỉ từ những câu hỏi đơn giản của người dùng.
Điều này giúp nhiều người tiếp cận tri thức nhanh hơn, nhưng cũng làm cho các chuyên gia "tự phong" đang ngày càng nhiều trên mạng.
Khi công cụ tạo nội dung mạnh lên nhanh hơn khả năng kiểm chứng của người đọc, niềm tin vào chất lượng thông tin cũng trở nên mong manh hơn.
Theo ông Ân, dấu hiệu đầu tiên để phân biệt người có chuyên môn thực chất với người chỉ tạo ra vẻ ngoài chuyên môn là cách họ xác định giới hạn của nhận định. Người có chuyên môn thật thường nói rõ họ đang dựa trên bộ dữ liệu nào, giai đoạn nào, với những giả định nào và kết luận của họ đúng trong phạm vi nào.
Ngược lại, người sử dụng nội dung AI thiếu nền tảng thực chất thường lập luận theo cách tuyệt đối hóa, ít nêu điều kiện đi kèm và dễ đưa ra kết luận rất chắc chắn dù nền thông tin phía sau còn mỏng...
Nhìn chung, việc trang bị khả năng nhận định và phân định tính tin cậy của các nội dung trở thành là chìa khóa để không bị lạc lối giữa đại dương thông tin ngày nay trở thành yêu cầu bắt buộc đối với nhà đầu tư, ông Ân nói.
