Từ nơm, chiếu đến ballet: 'Dó' và cuộc đảo chiều thẩm mỹ đầy táo bạo

Tối 29/3, tại Nhà hát Hồ Gươm, vở ballet đương đại "Dó" đã mở ra một không gian nghệ thuật, một hành trình cảm xúc, nơi cơ thể, âm nhạc, ánh sáng cùng hòa quyện để kể câu chuyện về vòng tuần hoàn của tự nhiên và con người.

Dưới bàn tay dàn dựng của tổng đạo diễn Hương Na Trần cùng 2 biên đạo NSƯT Phan Lương và nghệ sĩ Vũ Ngọc Khải, Dó dẫn dắt khán giả đi qua 4 mùa - một chu trình bất tận của biến chuyển, tái sinh và sáng tạo. Trên sân khấu, vạn vật không được tái hiện theo lối tả thực, mà được trừu tượng hóa thành những quỹ đạo chuyển động, thành nhịp điệu của cơ thể đang thở, đang sống.

do333.jpg "Dó" khai thác sâu ngôn ngữ múa Việt.

Tác phẩm gồm bốn phần: Mùa đông, Mùa thu, Mùa hạ, Mùa xuân, tương ứng với các chương hồi Buộc gió, Lặng gió, Gió mùa, Gió say. Âm nhạc được chuyển soạn từ tổ khúc Bốn mùa của Vivaldi qua lăng kính đương đại của Max Richter, tạo nên một lớp nền vừa quen thuộc vừa mới mẻ, nâng đỡ cảm xúc người xem.

Ngay từ khi hình thành ý tưởng, ê-kíp đã lựa chọn Neo-Classic - sự kết hợp giữa nền tảng ballet hàn lâm và tinh thần của múa đương đại. Nhưng điểm đáng chú ý hơn cả là nỗ lực Việt hóa chính ngôn ngữ ấy. Không chỉ kể chuyện Việt bằng hình thức phương Tây, Dó đi xa hơn khi khai thác sâu ngôn ngữ múa Việt: từ động tác cuộn ngón tay đến những biểu tượng quen thuộc trong đời sống dân gian.

do111.jpg Chất liệu dân gian như nơm, quạt giấy, chiếu hoa hay giấy dó trở thành chất liệu tạo nên "Dó".

Trên sân khấu, các diễn viên đứng trên giày mũi cứng của ballet nhưng phần thân trên lại chuyển động theo tinh thần đương đại, mềm mại và linh hoạt. Sự kết hợp ấy đòi hỏi một trình độ kiểm soát cơ thể và cảm thụ tinh tế, khi mỗi chuyển động vừa phải chính xác, vừa phải có hồn.

Chia sẻ với PV VietNamNet, NSƯT Phan Lương cho biết, nếu ballet cổ điển châu Âu hướng tới những đường nét vươn cao, thoát khỏi trọng lực, thì trong Dó, cơ thể lại được kéo gần về phía mặt đất. Trọng tâm hạ thấp, những chuyển động xoắn, cuộn, trượt trở thành ngôn ngữ chủ đạo, gợi nhịp điệu lao động của cư dân nông nghiệp, gợi hơi thở của một nền văn minh lúa nước.

do222.jpg

Lấy cảm hứng từ những chất liệu dân gian như nơm, quạt giấy, chiếu hoa hay giấy dó, tác phẩm không dừng lại ở việc đưa văn hóa lên sân khấu, mà biến chính những chất liệu ấy thành cấu trúc vận động. Những đạo cụ quen thuộc bỗng trở thành biểu tượng: chiếc nơm không chỉ là dụng cụ lao động mà còn là hình ảnh của sự gò bó, của vòng tròn đời sống, của những chu kỳ lặp lại từ xuân - hạ - thu - đông.

"Điều mà ê-kíp theo đuổi không phải là sự kết hợp Đông - Tây đơn thuần, mà là một sự đảo chiều thẩm mỹ. Trong Dó, vẻ đẹp không nằm ở sự bay bổng lý tưởng hóa, mà ở chính sự gắn kết với mặt đất, với đời sống, với những gì gần gũi nhất", NSƯT Phan Lương chia sẻ.

2513823078419370788.jpg Khán giả hào hứng với những đạo cụ rất Việt Nam xuất hiện trong vở ballet. 

Ảnh: Phạm Sỹ

Ê-kíp 'Dó' tất tay để tạo ra vở ballet thuần ViệtTổng đạo diễn Trần Hương Na cho biết, ê-kíp đã đầu tư "tất tay" và xác định không có lợi nhuận, thậm chí lỗ để tạo ra một vở ballet đương đại thuần Việt "Dó".