Tuổi nghỉ hưu giáo viên: Giảm xuống 55-60 hay để thầy cô có 'biên độ' lựa chọn?

Giáo viên giảng dạy tại TP.HCM - Ảnh: QUỲNH TRÂM

Kiến nghị giảm tuổi nghỉ hưu giáo viên xuống 55 tuổi với nữ, 60 tuổi với nam đang nhận được những góc nhìn khác nhau. Có ý kiến cho rằng giáo viên lớn tuổi dễ gặp khó khi theo kịp công nghệ, nhưng cũng có thầy cô ngoài 70 tuổi vẫn đứng lớp tốt.

Từ thực tế này, một số hiệu trưởng, chuyên gia cho rằng thay vì một mốc tuổi chung, có thể nghiên cứu "biên độ" nghỉ hưu, dựa trên sức khỏe, chuyên môn và nguyện vọng của từng giáo viên.

Giáo viên lớn tuổi có 'sức ì', khó theo kịp công nghệ?

Ông Nguyễn Phúc Viễn - Hiệu trưởng Trường THPT Chợ Gạo (Đồng Tháp) - cho biết đây là vấn đề ông rất quan tâm. Theo ông, có thể cân nhắc đưa tuổi nghỉ hưu của giáo viên về mức trước đây, 55 tuổi đối với nữ và 60 tuổi đối với nam.

Qua thực tế giảng dạy và quản lý, ông Viễn nhận thấy tuổi càng cao, một bộ phận giáo viên bắt đầu có sức ì trong công việc. Tình trạng này không xảy ra với tất cả giáo viên lớn tuổi, nhưng theo quan sát của ông, có ở khá nhiều người.

Đặc biệt khi AI và công nghệ số phát triển nhanh, một bộ phận giáo viên tiếp cận, cập nhật và sử dụng công nghệ còn chậm. Với giáo viên lớn tuổi, chuyện theo kịp những thay đổi liên tục này thường khó khăn hơn.

Ngoài ra, ông Viễn cho rằng nếu tuổi nghỉ hưu trở lại mức 55 tuổi với nữ, 60 tuổi với nam thì cũng có thể tạo thêm cơ hội cho nhiều giáo viên trẻ tham gia giảng dạy. Người trẻ thường có lợi thế hơn trong tiếp cận công nghệ và những cách dạy mới.

"Tuy nhiên, đây không phải câu chuyện riêng của ngành giáo dục. Tuổi nghỉ hưu còn liên quan đến chính sách lao động, tiền lương, bảo hiểm xã hội và nguồn nhân lực. Mỗi thay đổi vì thế đều cần được tính toán ở nhiều mặt", ông Viễn nói.

Ông Huỳnh Thanh Phú - Hiệu trưởng Trường THPT Bùi Thị Xuân (TP.HCM) - chia sẻ thực tế ở những giáo viên lớn tuổi thường có hai xu hướng khá rõ.

Có những thầy cô vẫn rất linh hoạt, còn đam mê và cách dạy vẫn hấp dẫn. Với họ, đi dạy vẫn là công việc cuốn hút chính mình và tạo được hứng thú cho học sinh.

Một số người khác giảm dần nhiệt huyết, sức hút trong giờ học cũng không còn như trước. Công việc lúc này có thể trở thành nhịp lặp lại "ngày qua ngày".

"Gừng càng già càng cay"

Bên cạnh đó, Hiệu trưởng Huỳnh Thanh Phú cho rằng có nhiều nhóm giáo viên đặc thù. Chẳng hạn, giáo viên mầm non hay giáo viên giáo dục thể chất phải vận động nhiều, công việc đòi hỏi sức khỏe. Sau tuổi 50, một số người đã rất vất vả nếu phải duy trì cường độ làm việc như trước.

Với một số môn học khác, kinh nghiệm tích lũy lâu năm lại là lợi thế. Có giáo viên càng nhiều tuổi càng vững nghề, xử lý lớp học tốt, chuyên môn sâu và vẫn giữ được nhiệt huyết. Ông Phú dùng cách nói "gừng càng già càng cay" để nói về những trường hợp này.

Vì vậy theo ông, có thể nghiên cứu một "biên độ" khoảng tuổi nghỉ hưu linh hoạt hơn. Giáo viên còn sức khỏe, còn đam mê, vẫn đáp ứng tốt yêu cầu chuyên môn thì có thể tiếp tục đứng lớp. Người thấy sức khỏe giảm hoặc không còn muốn tiếp tục có thể chủ động được nghỉ hưu sớm hơn.

"Cơ chế linh hoạt có thể phù hợp hơn một mốc tuổi giống nhau cho mọi giáo viên. Khoảng tuổi nghỉ hưu nếu được đặt ra cũng phải tính cùng tiền lương, quỹ lương, bảo hiểm xã hội và các quy định về lao động", ông Phú nói.

TS Nguyễn Thị Thu Huyền - chuyên gia giáo dục - nêu góc nhìn tuổi tác chưa đủ để kết luận một giáo viên còn phù hợp với nghề hay không.

Bà dẫn thực tế tại một số trường quốc tế ở Việt Nam có giáo viên nước ngoài đã nghỉ hưu tại nước họ nhưng vẫn sang Việt Nam giảng dạy. Có người tiếp tục đứng lớp ở tuổi 70, thậm chí 80 và vẫn làm tốt công việc.

Tại Việt Nam, bà nhận thấy nhiều thầy cô sau khi nghỉ hưu cũng tiếp tục làm nghề. Có người sang trường tư giảng dạy, có người làm quản lý, có người tiếp tục dạy thêm. Những trường hợp này cho thấy một giáo viên đến tuổi nghỉ hưu chưa có nghĩa là đã hết khả năng làm nghề.

Do vậy, bà cho rằng khi bàn về tuổi nghỉ hưu cần nhìn vào sức khỏe, năng lực chuyên môn, khả năng thích ứng và nhiệt huyết của từng người. Giáo viên lớn tuổi vẫn có thể dạy tốt nếu còn sức khỏe, chuyên môn và hứng thú với nghề. Giáo viên trẻ có lợi thế về tuổi tác, sức khỏe và khả năng tiếp cận công nghệ, nhưng trẻ hơn chưa đồng nghĩa sẽ dạy tốt hơn.

"Dù vậy, đây vẫn là vấn đề liên quan đến rất nhiều yếu tố từ tiền lương, bảo hiểm xã hội đến nguồn lao động... không chỉ dừng lại ở giáo dục", bà Huyền nói.