Đông đúc người bệnh chờ đến lượt khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM ngày 17-9 - Ảnh: XUÂN MAI
Tâm lý "có bệnh cứ lên tuyến trên cho yên tâm"
Ghi nhận của Tuổi Trẻ sáng 17-9 tại các bệnh viện Ung bướu TP.HCM, Chợ Rẫy và Đại học Y Dược TP.HCM… cho thấy người bệnh đến đăng ký khám từ rất sớm, khiến khu vực tiếp nhận và nhiều khoa khám chật kín.
Khi trời còn chưa sáng, nhiều bệnh nhân, nhất là người từ các tỉnh, đã xếp hàng chờ lấy số với mong muốn được khám sớm. Trong "biển người" đó đa phần là bệnh nhân từ các tỉnh đi cùng người nhà, mang theo hành lý, túi xách với khuôn mặt mệt mỏi chờ khám.
Tại khu vực đăng ký siêu âm, chụp X-quang BHYT ở Bệnh viện Ung bướu TP.HCM, dù mới hơn 9h sáng nhưng nhân viên y tế tại đây đã thông báo "hết số", bệnh nhân đăng ký phải đợi qua ngày vì quá đông. Nếu muốn làm trong ngày, bệnh nhân phải đăng ký dịch vụ ngoài giờ.
Dù tỉnh Khánh Hòa có bệnh viện chuyên khoa ung bướu, nhưng chị H.K. cho hay chị vẫn quyết định vào TP.HCM điều trị ung thư cổ tử cung giai đoạn 3B vì tin tưởng chất lượng điều trị tại đây.
Sau khi được nội soi, lấy mẫu xét nghiệm và phát hiện bệnh, chị không điều trị tại địa phương mà vào thẳng Bệnh viện Ung bướu TP.HCM.
"Ở địa phương cũng có bệnh viện điều trị ung bướu nhưng cứ lên tuyến trên cho yên tâm. Những lần trước, khi phẫu thuật tôi đều vượt tuyến dù có BHYT", chị K. nói.
Dòng người đổ về Bệnh viện Ung bướu TP.HCM vào ngày 17-9 để thăm khám bệnh - Ảnh: THU HIẾN
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Võ Hồng Minh Phước - Phó giám đốc Bệnh viện Ung bướu TP.HCM - cho hay trung bình mỗi ngày bệnh viện tiếp nhận khoảng 4.800 - 5.000 người bệnh đến khám và điều trị. Riêng khoa hóa trị tiếp nhận 650 - 700 người bệnh, khoa xạ trị khoảng 750 - 800 người bệnh mỗi ngày. Đáng nói bệnh nhân từ các tỉnh đến chiếm 75%.
Số lượng người bệnh đông, bệnh viện đã tổ chức triển khai tiếp nhận và khám bệnh sớm từ 5h sáng; tăng số ca xạ bắt đầu từ 5h sáng và kết thúc khoảng 24h; tổ chức mổ ngoài giờ hành chánh và ngày thứ Bảy; hóa trị ngoài giờ ngày thứ Bảy…
Theo lãnh đạo bệnh viện, nguyên nhân do một phần tâm lý của bệnh nhân muốn lên tuyến trên cho yên tâm, chất lượng tuyến trên ngày càng tốt, ý thức khám, tầm soát của người dân ngày càng tăng...
Số lượt bệnh nhân đến khám tại Bệnh viện Ung bướu TP.HCM tăng liên tục qua các năm - Đồ hoạ: THU HIẾN
Muốn người bệnh đến điều trị phải tạo niềm tin
BS.CKII Phạm Thanh Việt - Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy - cho rằng việc lượng người bệnh đến khám tăng cao (riêng ngày 7-9 lên đến 10.000 lượt, cao nhất từ trước đến nay) cho thấy người dân tin tưởng vào năng lực chuyên môn của bệnh viện.
Tuy nhiên điều này cũng đặt ra nỗi lo về chất lượng phục vụ khi số lượng người bệnh tăng nhưng không gian, cơ sở vật chất của bệnh viện vẫn không thay đổi tương ứng.
Phân tích nguyên nhân khiến người bệnh tập trung về Chợ Rẫy khám chữa bệnh, ông Việt cho rằng bên cạnh sự tin tưởng của người dân, một số quy định hiện nay cũng khiến người bệnh có xu hướng lên tuyến cuối.
Một nguyên nhân khác là sau khi người bệnh phẫu thuật tại bệnh viện tuyến cuối sẽ có xu hướng muốn tiếp tục được chính bệnh viện, bác sĩ đã điều trị theo dõi vì cảm thấy an tâm hơn.
Theo Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, để giảm tình trạng người bệnh dồn tuyến cuối, bệnh viện đang đẩy mạnh đào tạo, chuyển giao kỹ thuật và hỗ trợ nâng cao năng lực cho các bệnh viện tuyến dưới. Khi chất lượng điều trị và uy tín của bệnh viện địa phương được nâng lên, người dân sẽ có thêm niềm tin và tự nguyện lựa chọn khám, chữa bệnh tại địa phương.
Về dự án xây dựng Bệnh viện Chợ Rẫy cơ sở 2, ông Việt cho biết dự án đã có thời gian tạm dừng và hiện đang được khởi động trở lại.
Một chuyên gia y tế cơ sở cho rằng khi thông tuyến, người bệnh có xu hướng chọn bệnh viện tuyến cao nhất vì tin tưởng chất lượng chuyên môn. Tuy nhiên, việc người bệnh dồn lên tuyến cuối dễ gây quá tải, ảnh hưởng chất lượng phục vụ và khiến y tế tuyến cơ sở khó phát triển.
Người bệnh chờ đợi khám tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM trưa 17-9 - Ảnh: XUÂN MAI
Từ góc độ tâm lý học, ThS Nguyễn Trần Phước (chuyên gia tâm lý, nhà nghiên cứu xã hội học) giải thích người bệnh có xu hướng tìm đến bệnh viện tuyến cuối có thể được lý giải qua hai tác nhân. Thứ nhất, bệnh tật thường tạo ra cảm giác lo lắng và sợ hãi, từ đó thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm sự an toàn.
Người bệnh có xu hướng ưu tiên những cơ sở được tin tưởng về năng lực chuyên môn, đội ngũ bác sĩ và khả năng xử lý các tình huống phức tạp. Chính vì thế, họ vẫn lựa chọn bệnh viện tuyến cuối là nơi điều trị do cảm nhận nơi đây đem lại sự an tâm và mức độ tin cậy cao hơn.
Thứ hai, những câu chuyện về các ca điều trị thành công, lời giới thiệu "truyền tai" từ người thân, bạn bè hoặc những đánh giá tích cực của cộng đồng có thể củng cố "biểu tượng" về chức năng của bệnh viện tuyến cuối, đây là một sự lựa chọn đáng tin cậy.
Hơn 9h sáng tại khu vực siêu âm của Bệnh viện Ung bướu TP.HCM đã hết số - Ảnh: THU HIẾN
Y tế cơ sở không mạnh lên thì mọi nỗ lực giảm tải chỉ mang tính tình thế
Theo ông Tăng Chí Thượng - Giám đốc Sở Y tế TP.HCM - thực tiễn đã chỉ rõ "nút thắt" để giải quyết bài toán "có bệnh lên tuyến trên" mấu chốt nhất vẫn nằm ở tuyến y tế cơ sở như trạm y tế xã.
Khi trạm y tế chưa đủ sức tạo niềm tin là nơi khám chữa bệnh đầu tiên, phòng bệnh từ sớm, từ xa thì toàn bộ cấu trúc phân tầng phía trên sẽ bị méo mó.
Người dân bỏ qua tầng đầu tiên, dồn lên tầng cao hơn, khiến tuyến trên quá tải, còn tuyến dưới không phát huy được vai trò là "người gác cổng" của hệ thống y tế. Nói một cách thẳng thắn, nếu tuyến cơ sở không mạnh lên thì mọi nỗ lực giảm quá tải tuyến trên sẽ chỉ mang tính tình thế.
Đến năm 2030, Bộ Y tế đặt mục tiêu xây dựng 200 bệnh viện vệ tinh trên cả nước. Người bệnh sẽ được điều trị chất lượng tuyến trên ngay tại địa phương, không còn cảnh vất vả di chuyển lên các tuyến trên - Nguồn: Bộ Y tế - Đồ họa: TTO
