Hen suyễn là bệnh viêm mạn tính đường hô hấp, ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên thế giới. Suy giảm chức năng phổi không chỉ khiến bệnh khó kiểm soát mà còn làm tăng nguy cơ biến chứng và tử vong, kể cả ở những người không mắc bệnh phổi - Ảnh: AI
Trong nghiên cứu mới đăng trên tạp chí Thorax, các nhà khoa học đã phân tích dữ liệu của 2.206 người mắc hen suyễn, gồm 1.165 trẻ em tham gia nghiên cứu GACRS tại Costa Rica và 1.041 người trưởng thành thuộc nghiên cứu ODOLLFA.
Nhóm nghiên cứu đo nồng độ vitamin A và vitamin D trong máu, đồng thời đánh giá chức năng phổi thông qua các chỉ số hô hấp quan trọng như FEV1, FVC và tỷ lệ FEV1/FVC.
Vitamin A liên quan đến chức năng phổi
Kết quả cho thấy cả trẻ em và người lớn có nồng độ vitamin A cao hơn đều sở hữu chức năng phổi tốt hơn so với những người có mức vitamin thấp.
Ngoài các chỉ số hô hấp, nhóm nghiên cứu còn phân tích những thay đổi biểu sinh - cơ chế điều hòa hoạt động của gene mà không làm thay đổi trình tự ADN - thông qua microRNA (miRNA) và methyl hóa DNA.
Phân tích cho thấy vitamin A có thể ảnh hưởng đến hàng trăm gene liên quan đến phản ứng viêm và hoạt động của phổi thông qua các cơ chế biểu sinh này.
Vitamin D có thể liên quan đến quá trình làm chậm lão hóa sinh học
Ở nhóm người trưởng thành, các nhà khoa học ghi nhận thêm một phát hiện đáng chú ý.
Những người có nồng độ vitamin D từ 30ng/ml trở lên không chỉ có chức năng phổi tốt hơn mà còn xuất hiện ít dấu hiệu lão hóa biểu sinh hơn so với nhóm thiếu vitamin D.
Lão hóa biểu sinh phản ánh tốc độ già hóa của tế bào thông qua những thay đổi trong hoạt động của gene dưới tác động của yếu tố môi trường và sinh học. Đây được xem là một trong những chỉ dấu quan trọng đánh giá tuổi sinh học của cơ thể.
Theo nhóm nghiên cứu, kết quả cho thấy việc duy trì đủ vitamin D có thể góp phần hỗ trợ chức năng hô hấp và làm chậm quá trình lão hóa sinh học ở người mắc hen suyễn.
Các tác giả cũng lưu ý tình trạng thiếu vitamin D khá phổ biến ở bệnh nhân hen suyễn và thường liên quan đến mức độ bệnh nặng hơn, kiểm soát triệu chứng kém, nhu cầu sử dụng corticosteroid dạng hít cao hơn và nguy cơ xuất hiện các cơn hen cấp.
Phát hiện mở ra hướng nghiên cứu mới
Nghiên cứu xác định 248 gene chịu ảnh hưởng của vitamin A và vitamin D thông qua các phân tử microRNA. Phần lớn các gene này tham gia điều hòa phản ứng viêm và duy trì chức năng hô hấp.
Theo các nhà khoa học, điều này cho thấy vitamin A và vitamin D có thể tác động đến sức khỏe phổi thông qua các cơ chế sinh học phức tạp, thay vì chỉ đóng vai trò bổ sung dinh dưỡng.
Tuy nhiên, trong bài xã luận đăng cùng số của tạp chí Thorax, TS Sze Man Tse và TS Genevieve Mailhot (Trung tâm Nghiên cứu CHU Sainte-Justine và Đại học Montreal, Canada) cho rằng kết quả hiện mới cho thấy mối liên quan, chưa đủ bằng chứng để khẳng định vitamin A và vitamin D là nguyên nhân trực tiếp giúp cải thiện chức năng phổi.
Theo hai chuyên gia, cần thêm các thử nghiệm lâm sàng để xác định liệu việc bổ sung vitamin có mang lại lợi ích thực sự trong điều trị hen suyễn hay không.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người bệnh không nên tự ý sử dụng vitamin A hoặc vitamin D liều cao nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Trong tương lai, những hiểu biết về vai trò của dinh dưỡng đối với hoạt động của gene có thể góp phần phát triển các chiến lược dinh dưỡng cá thể hóa, hỗ trợ điều trị hen suyễn hiệu quả hơn cho từng nhóm bệnh nhân.
