Nhiều lô đất đấu giá xong rồi để cỏ mọc, không đưa vào sử dụng - Ảnh: QUANG THẾ
Sáng nay, ngày 23-10, theo chương trình kỳ họp Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính, thừa ủy quyền của Thủ tướng, sẽ trình bày về dự án Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.
Theo đề xuất của Bộ Tài chính, đất bỏ hoang sẽ chịu thuế suất 0,2%, cao gần 7 lần mức 0,03% áp dụng với đất ở trong hạn mức.
Giá đất tăng mạnh, thuế 0,2% có đủ sức ngăn đầu cơ?
Giáo sư Đặng Hùng Võ - nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường - đặt vấn đề cần xác định mức thuế suất bao nhiêu đối với đất bỏ hoang là phù hợp. Liệu mức 0,2% có đủ sức buộc người để đất bỏ hoang phải đưa đất vào sử dụng hay không.
Theo ông Võ, cần đặt mức thuế trong tương quan với tốc độ tăng giá bất động sản. Ông dẫn ví dụ phân khúc nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ, năm 2014 giá khoảng 11 triệu đồng/m², đến năm 2024 đã tăng lên 33 triệu đồng/m².
Có thể nói giá bất động sản đã tăng gấp ba lần sau 10 năm, tương đương mức tăng 200% so với giá ban đầu. Nếu tính bình quân đơn giản, mức tăng giá tương đương 20% mỗi năm so với giá ban đầu. Mặt khác, bảng giá đất của Nhà nước - căn cứ để tính tiền thuế sử dụng đất phi nông nghiệp, thường thấp hơn rất nhiều so với giá thị trường.
Nên với mức thuế suất đề xuất đối với đất bỏ hoang chỉ là 0,2%, ông Võ nhận định sẽ không có tác dụng đáng kể trong việc hạn chế tình trạng găm giữ đất. Một bộ phận người dân vẫn tiếp tục đưa vốn vào đất để chờ tăng giá rồi bán kiếm lời như thời gian qua.
Chuyên gia đề xuất đánh thuế đất bỏ hoang thật cao, 10% để không còn tình trạng găm đất - Ảnh: T.L
Thuế phải đủ cao, có thể 10% để không còn lợi khi găm đất
Trao đổi với Tuổi Trẻ, ông Nguyễn Đức Kiên - nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội - cho rằng mức thuế suất 0,2% vẫn còn thấp.
Theo ông Kiên, thuế phải được thiết kế sao cho người có nhu cầu sử dụng đất thực sự, đưa đất vào sản xuất, kinh doanh có lợi hơn nhiều so với người ôm đất chờ tăng giá. Thực tế, tình trạng găm giữ đất để chờ thời cơ bán kiếm lời không hiếm.
"Cần đánh thuế đủ cao để những người không có nhu cầu sử dụng phải trả lại đất, thay vì tiếp tục nắm giữ với kỳ vọng giá đất tăng. Đất đai là tài nguyên, cần được khai thác hiệu quả, phục vụ sản xuất, kinh doanh và tạo ra giá trị cho nền kinh tế - xã hội" - ông Kiên khuyến nghị.
Đồng tình với việc tăng mạnh thuế suất, ông Phạm Nguyễn Toan - Phó chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam - cho rằng điều quan trọng trước tiên là phải xác định rõ thế nào là đất bỏ hoang, với các tiêu chí cụ thể, đủ căn cứ để thực hiện chính sách thuế.
"Lỗi để đất hoang do doanh nghiệp hay do Nhà nước mới là quan trọng. Còn khi xác định lỗi do doanh nghiệp để găm giữ, đầu cơ đất thì đánh thật cao, 10%", ông Toan đề nghị.
Về tiêu chí xác định đất bỏ hoang, ông Kiên dẫn quy định của pháp luật đất đai: sau 18 tháng kể từ khi nhận quyết định giao đất mà không đưa đất vào sử dụng, chủ đầu tư được gia hạn thêm 12 tháng. Nếu hết thời gian gia hạn mà vẫn không đưa đất vào sử dụng thì phải trả lại đất theo quy định.
Trong khi đó, ông Cấn Văn Lực - thành viên Hội đồng tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia - ủng hộ đánh thuế cao đối với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng nhằm chống lãng phí nguồn lực.
Theo ông Lực, đất đai là nguồn lực quan trọng cho đầu tư phát triển. Đất được đưa vào sử dụng hiệu quả không chỉ giúp hạn chế lãng phí mà còn nâng cao trách nhiệm của nhà đầu tư đối với người mua nhà và các bên liên quan.
Theo ông, kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy đánh thuế cao đối với đất bỏ hoang là một trong những công cụ hạn chế tình trạng giữ đất mà không đưa vào khai thác.
Bổ sung thuế với đất bỏ hoang để chống lãng phí
Bộ Tài chính cho biết việc bổ sung quy định thuế đối với đất bỏ hoang nhằm thực hiện Nghị quyết 21 của Ban Chấp hành Trung ương, hướng tới mục tiêu đến năm 2030 khắc phục tình trạng sử dụng đất lãng phí, đất bỏ hoang.
Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành đã có một số quy định nhằm điều tiết việc sử dụng đất tiết kiệm, hiệu quả.
Cụ thể, đối với đất ở, luật áp dụng biểu thuế lũy tiến từng phần: thuế suất 0,03% với diện tích trong hạn mức; 0,07% với phần diện tích vượt không quá ba lần hạn mức và 0,15% với phần diện tích vượt trên ba lần hạn mức.
Đối với đất sản xuất, kinh doanh phi nông nghiệp, thuế suất hiện hành là 0,03%. Đất sử dụng không đúng mục đích, đất chưa sử dụng theo đúng quy định chịu thuế suất 0,15%, trong khi đất lấn, chiếm chịu thuế suất 0,2%.
Tuy nhiên, luật hiện hành chưa quy định mức thuế suất riêng đối với trường hợp đất bỏ hoang, không đưa vào sử dụng hoặc chậm đưa vào sử dụng. Vì vậy, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định nhằm tăng điều tiết đối với loại đất này, góp phần hạn chế đầu cơ và thúc đẩy sử dụng đất hiệu quả hơn.
