Cơ chế DPPA được xây dựng tại Luật Điện lực cho phép mở rộng đối tượng tham gia - Ảnh: NGỌC HIỂN
Trong báo cáo thẩm định dự án sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực do Bộ Tư pháp công bố, nhiều ý kiến góp ý của các bên được công bố. Trong đó, điểm đáng chú ý là ý kiến của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) liên quan đến cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) mà dự thảo đưa ra, cho phép mở rộng nhóm đối tượng khách hàng tham gia cơ chế này sẽ gồm đơn vị bán lẻ điện và đơn vị phát điện.
Lo trục lợi chính sách, chưa đánh giá đầy đủ việc thu hồi chi phí
Theo EVN, cần đánh giá kỹ lưỡng hiệu quả, tác động của việc bổ sung đơn vị bán lẻ điện tham gia cơ chế DPPA, tránh phát sinh cơ chế trục lợi chính sách. Đồng thời đánh giá cụ thể đối tượng bị ảnh hưởng trong trường hợp áp dụng cơ chế thu hồi chi phí để thu hút phát triển cơ chế mua bán điện trực tiếp.
Tập đoàn này nêu ra lý do theo quy định hiện hành về cơ chế mua bán điện trực tiếp, đơn vị bán lẻ điện không phải là khách hàng sử dụng điện trực tiếp. Vì vậy, việc bổ sung đối tượng này tham gia cơ chế mua bán điện trực tiếp có thể ảnh hưởng lớn đến cơ cấu khách hàng, doanh thu của các tổng công ty điện lực và tạo cơ chế để các đơn vị này hưởng lợi không hợp lý từ việc tham gia cơ chế DPPA.
Đồng thời, EVN cho rằng nếu cơ chế thu hồi chi phí chưa được đánh giá đầy đủ, có thể dẫn đến việc chi phí của nhóm khách hàng tham gia DPPA giảm nhưng phần thiếu hụt lại do EVN hoặc các tổng công ty điện lực, hoặc các khách hàng còn lại phải gánh chịu, tạo sự bất bình đẳng giữa các nhóm khách hàng.
Trong phần tiếp thu, giải trình các ý kiến, Bộ Công Thương lại cho rằng việc đẩy mạnh cơ chế mua bán điện trực tiếp, góp phần tăng quyền lựa chọn của khách hàng sử dụng điện trong việc tiếp cận, lựa chọn đơn vị cung cấp điện phù hợp với nhu cầu là nhiệm vụ được giao tại Nghị quyết 70 của Bộ Chính trị.
Với Luật Điện lực 2024 được ban hành, đã quy định đối tượng tham gia là đơn vị phát điện và khách hàng sử dụng điện lớn. Trên cơ sở đó, Chính phủ ban hành Nghị định 80 và Nghị định 57 quy định cơ chế DPPA giữa đơn vị phát điện năng lượng tái tạo và khách hàng sử dụng điện lớn.
Mở rộng đối tượng tham gia giúp thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh
Theo Bộ Công Thương, đây là cơ chế mua bán điện mới bên cạnh mua bán điện truyền thống với EVN, nên việc triển khai còn nhiều rụt rè. Tính đến 1-6-2026, sau gần hai năm ban hành cơ chế DPPA, mới chỉ có một trường hợp tham gia cơ chế này qua lưới quốc gia.
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của loại hình năng lượng tái tạo (gió, mặt trời) và nhu cầu cấp thiết của khách hàng sản xuất, đặc biệt trong khu công nghiệp, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 253 cho phép mở rộng đối tượng tham gia cơ chế DPPA là đơn vị bán lẻ điện tại các khu công nghiệp và khu công nghệ.
Theo đó, Bộ Công Thương cho rằng việc bổ sung đối tượng đơn vị bán lẻ điện tại mô hình khu, cụm nhằm mở rộng khả năng tiếp cận cơ chế mua bán điện trực tiếp với khách hàng sử dụng điện lớn đang hoạt động trong mô hình khu, cụm.
Từ đó, cơ chế này sẽ thúc đẩy thị trường điện cạnh tranh, khuyến khích sử dụng điện từ năng lượng tái tạo và đảm bảo thực hiện hiệu quả mục tiêu của cơ chế DPPA theo chủ trương của Đảng, Quốc hội và Chính phủ.
Ngoài ra, việc phát triển cơ chế DPPA cũng là bước đầu của thị trường bán lẻ điện cạnh tranh tại Việt Nam. Đó chính là thời điểm mà khách hàng được lựa chọn đơn vị bán điện chứ không phải duy nhất lựa chọn EVN.
"Việc quy định nội dung này tại dự thảo luật là cần thiết và không làm phát sinh chính sách mới" - Bộ Công Thương khẳng định và giữ nguyên nội dung dự thảo luật như đã trình trước đó về việc mở rộng cơ chế DPPA sẽ gồm các khách hàng sử dụng điện lớn, đơn vị bán lẻ điện và đơn vị phát điện.
