Ngành du lịch nhiều tranh cãi tại quốc gia cấm phụ nữ đi học

Một người phụ nữ mặc burqa ở Herat, Afghanistan. Ảnh: Joan Torres.

Nằm ẩn mình giữa dãy Hindu Kush hùng vĩ giữa Nam Á và Trung Đông,

Nam du khách sử dụng minivan để di chuyển, ghé tham quan Thánh đường Hồi giáo Xanh tại Mazar-i-Sharif, thung lũng Bamyan, Panjshir,... trong chuyến đi đến Afghanistan hồi đầu tháng 1. Ảnh: Joan Torres.

Afghanistan hiện không cấp e-visa hay visa tại cửa khẩu cho phần lớn quốc tịch. Công dân Việt Nam muốn xin visa phải thực hiện đầy đủ theo quy trình lãnh sự. Các chuyến bay kết nối Afghanistan chủ yếu quá cảnh qua các trung tâm trung chuyển lớn như Dubai hoặc Istanbul.

Chính phủ Afghanistan khẳng định rằng đất nước này "an toàn, có nhiều cảnh đẹp và luôn chào đón du khách".

"95% du khách có quan điểm tiêu cực về Afghanistan do thông tin sai lệch trên truyền thông và các luận điệu tuyên truyền trên khắp thế giới", ông Khobaib Ghofran, người phát ngôn Bộ Thông tin và Văn hóa Afghanistan, nói.

Ông cho biết phụ nữ chỉ chiếm tỷ lệ nhỏ trong số du khách đến Afghanistan và hiện chưa có quy định thành văn về trang phục hay hành vi của nữ du khách nơi công cộng.

Mắc kẹt

Thực tế an ninh Afghanistan vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tháng 5/2024, một vụ tấn công tại Bamiyan khiến 6 người thiệt mạng, trong đó có 3 du khách Tây Ban Nha

Dù vậy, một bộ phận nhỏ du khách quốc tế vẫn tìm đến Afghanistan như một điểm đến "du lịch mạo hiểm". YouTuber Kieran Brown - người từng đặt chân đến hơn 130 quốc gia - đã có chuyến đi 10 ngày tại Afghanistan.

Nam du khách không ít lần bị lực lượng Taliban dừng xe lại kiểm tra giấy tờ và các vật dụng khi đi du lịch tại Afghanistan. Ảnh: Joan Torres.

Hay như Zoe Stephens, quản lý tour du lịch quốc tế, đã đến Afghanistan 3 lần trong năm ngoái. Cô mô tả Herat là thành phố "tương đối thoải mái", song thừa nhận việc chạm trán "cảnh sát đạo đức" - những người có thể soi mói trang phục của bạn hoặc đuổi bạn ra khỏi một số địa điểm nhất định hay các trạm kiểm soát của Taliban là điều khó tránh khỏi.

James Willcox, chủ công ty Untamed Borders và tác giả cẩm nang du lịch Afghanistan, cho rằng du lịch giúp thế giới nhìn đất nước này ở "quy mô con người", thay vì chỉ qua lăng kính chiến tranh và khủng bố. Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc "bình thường hóa" du lịch Afghanistan cũng có thể làm phức tạp và góp phần bình thường hóa một chế độ hạn chế quyền phụ nữ, điều vẫn gây nhiều tranh cãi.

Bên cạnh đó, một số nhà phê bình cho rằng du lịch có thể làm giảm nhẹ nhận thức về chế độ Taliban, vốn áp đặt nhiều hạn chế nghiêm ngặt đối với quyền của phụ nữ.

Du khách trong chuyến du lịch ở Afghanistan. Ảnh: Zoe Stephens.

Hiện nhiều chính phủ châu Âu và các quốc gia trên thế giới vẫn khuyến cáo công dân không du lịch đến Afghanistan do nguy cơ khủng bố và khả năng hỗ trợ hạn chế. Anh, Ireland và Đức đều đã phát đi cảnh báo chính thức về tình hình an ninh và "những vi phạm nhân quyền nghiêm trọng" tại nước này. Việc đến một quốc gia nằm trong "danh sách đỏ" có thể khiến bảo hiểm du lịch mất hiệu lực.

Năm 2026, hộ chiếu Afghanistan xếp hạng 101 thế giới, cho phép công dân nhập cảnh không cần visa vào 24 quốc gia và vùng lãnh thổ - một trong những hộ chiếu yếu nhất toàn cầu.