Đại biểu Lê Hoàng Anh - Ảnh: Quốc hội
Đặt câu hỏi lấy vốn dài hạn ở đâu để đi đường dài khi nền kinh tế dựa gần như vào một nguồn là tín dụng ngân hàng, đại biểu Lê Hoàng Anh (Gia Lai) nêu vấn đề là không thể đi đường dài bằng nguồn vốn ngắn hạn.
Nghịch lý vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất
Chỉ ra một nghịch lý là vốn có sẵn nhưng không chảy vào sản xuất, đại biểu dẫn chứng là tiền gửi của dân đã vượt 11,2 triệu tỉ đồng, người dân còn giữ khoảng 500 tấn vàng, xấp xỉ 12% GDP. Trong khi đó, trái phiếu doanh nghiệp chỉ khoảng 11% GDP, mục tiêu 20% vào năm 2025 chưa đạt. Theo đại biểu, cái thiếu không phải là vốn mà là đường dẫn vốn.
“Thiếu đường dẫn trong nước, vốn sẽ tìm đường ra ngoài. Không ít doanh nghiệp công nghệ do người Việt sáng lập, phục vụ khách hàng Việt nhưng công ty mẹ đặt ở ngoài Việt Nam, mỗi lần gọi vốn thành công, giá trị tăng thêm lại được ghi nhận ở nước ngoài. Chúng ta giữ được nhà máy, nhưng vốn và quyền quyết định lại đặt ở nơi khác” - đại biểu Hoàng Anh nêu thực tế.
Chỉ ra nguyên nhân từ thể chế pháp luật khi có thực tế là nhiều doanh nghiệp vẫn chưa dám tin luật vừa ban hành sẽ “đứng yên đủ lâu” để để tính chuyện đầu tư dài hạn. Vì vậy, yêu cầu về sự ổn định và tiên liệu được của pháp luật, đảm bảo tiêu chí luật ban hành nhanh để tháo gỡ, nhưng phải ổn định mới giữ được vốn là vấn đề đặt ra.
Từ thực tiễn đó, đại biểu Hoàng Anh kiến nghị cần cụ thể hóa chủ trương cho vay theo dữ liệu, dòng tiền, ngân hàng dùng dữ liệu hóa đơn điện tử, dữ liệu thuế, dữ liệu xuất nhập khẩu thay cho tài sản bảo đảm là đất.
Đồng thời, Chính phủ sớm ban hành cơ chế cho phép doanh nghiệp lập công ty holding tại Trung tâm tài chính, doanh nghiệp đưa công ty mẹ từ nước ngoài về với chi phí thuế hợp lý. Sớm vận hành thực chất Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia theo hướng góp vốn mồi vào quỹ tư nhân chuyên nghiệp, cho nhà đầu tư tư nhân quyền mua lại phần vốn nhà nước khi thành công.
Cùng đó, ông cũng đề xuất cần nối tiết kiệm của dân với doanh nghiệp qua quỹ hưu trí tự nguyện, quỹ mở và nghiên cứu thí điểm chứng chỉ vàng. Bổ sung các chỉ tiêu theo dõi: quy mô trái phiếu doanh nghiệp so với GDP, và tỉ lệ tiết kiệm của người dân đi qua định chế đầu tư để nuôi vốn dài hạn và niềm tin dài hạn để những doanh nghiệp người Việt, vốn của người Việt tạo ra giá trị gia tăng ở lại Việt Nam.
Đại biểu Trần Quốc Tuấn (Đoàn Vĩnh Long) - Ảnh: GIA HÂN
Cũng cùng quan điểm, đại biểu Trần Quốc Tuấn (đoàn Vĩnh Long) cho rằng cần khơi thông nguồn vốn cho sản xuất, giúp doanh nghiệp vay được vốn với chi phí hợp lý. Báo cáo thẩm tra ghi nhận lãi suất bình quân khoản vay mới khoảng 9,12%/năm, tăng 1,03 điểm phần trăm so với cuối năm 2025; tín dụng 9 tháng tăng 11,7%, cao hơn mức tăng 10,7% của huy động vốn.
“Đề nghị Chính phủ cần tiếp tục chỉ đạo sát sao hơn nữa, về số dư nợ tín dụng tăng đã đi vào đâu, đã tạo ra năng lực sản xuất nào và có dòng tiền trả nợ hay không, để làm cơ sở đánh giá chất lượng phân bổ nguồn vốn tín dụng?
Theo tôi, một nền kinh tế có thể tăng trưởng nhanh trong ngắn hạn nhờ vốn vay, nhưng tăng trưởng bền vững phải dựa vào dự án tạo ra sản phẩm, năng suất và dòng tiền” - đại biểu Tuấn nêu vấn đề.
Cùng đó, đại biểu Tuấn cũng đề nghị có giải pháp giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa vay vốn thông qua bảo lãnh tín dụng, xem xét dòng tiền, hợp đồng và đơn hàng. Thanh toán đúng hạn các khoản hoàn thuế, không ảnh hưởng đến dòng tiền của doanh nghiệp. Hướng dòng vốn đến các doanh nghiệp có phương án sản xuất khả thi. Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý đối với các dự án tồn đọng để sớm đưa vốn, đất đai và công trình vào phục vụ sản xuất, đời sống.
Quốc hội thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế xã hội - Ảnh: Quốc hội
Chỉ ra vấn đề cần nhận diện đầy đủ rủi ro, thách thức để kiểm soát và bảo đảm hiệu quả sử dụng ngân sách, đại biểu Hoàng Quang Hàm (đoàn Tây Ninh) bày tỏ băn khoăn khi dự toán 2027 chứa đựng rủi ro thực thi rất lớn.
Dẫn chứng thực tế là dự toán thu từ nhà, đất chiếm 23%, trong điều kiện thị trường bất động sản suy giảm; tỉ lệ huy động vào ngân sách là 20,2% GDP cao hơn nhiều so với mức dự kiến bình quân 18% của cả giai đoạn 2026-2030. Vì vậy, việc hoàn thành dự toán thu là một thách thức lớn, tiềm ẩn áp lực nếu mở rộng cơ sở thu.
Thêm nữa, dư nợ và phát sinh vay 2026 chủ yếu là nguồn trong nước (trái phiếu chính phủ và vay ngân quỹ) đều hạn hẹp. Đặc biệt, 42% số tiền vay là để trả nợ cũ - cho thấy rủi ro về huy động vốn, lãi suất, rất áp lực để tiếp tục tăng nguồn cho đầu tư.
Trong vốn đầu tư công, có 237.000 tỉ, chiếm 37% số vốn giải ngân là tạm ứng chưa thu hồi, thành động lực tăng trưởng, cho thấy rủi ro thực thi đầu tư công rất lớn và tiềm ẩn giảm hiệu quả sử dụng ngân sách. Cùng đó, hiệu quả sử dụng ngân sách không đảm bảo, phân bổ vốn dồn vào cuối năm, ngân sách chậm phát huy...
Từ thực tiễn, đại biểu Hàm đề nghị cần giữ kỷ luật ngân sách, không tăng sức ép lên điều hành vay. Khẩn trương phân bổ, giao chính thức tổng số vốn để khắc phục tình trạng này. Các chính sách mới ban hành cần sắp xếp thứ tự ưu tiên, đánh giá nguồn lực, đảm bảo khi ban hành, tốc độ tăng chi thường xuyên không cao hơn tốc độ tăng GDP, tăng thu.
