Đặc sản nào ở Tây Bắc 'không nuôi vẫn có', được ví như thần dược phòng the?

Sâu chít là ấu trùng của một loài côn trùng thường sống trong thân cây chít (hay còn gọi là cây đót) mọc trên rừng. Chúng thường cắn đục thân cây làm cây ngừng sinh trưởng. Sâu chít được tìm thấy nhiều ở vùng Tây Bắc.

Sâu chít tươi thường được chế biến thành nhiều món ăn như rang, nướng, rán trứng, xào lá chanh…

Tùy nhu cầu thưởng thức mà người dân có thể sử dụng sâu chít tươi hoặc phơi/sấy khô, làm nguyên liệu ngâm rượu.

Không chỉ được chế biến thành nhiều món ngon, sâu chít còn được xem như “thần dược”, thuốc bổ vì mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.

Theo Đông y, sâu chít có vị cam, tính ấm, có tác dụng bổ phế, ích thận, an thần, thường được dùng để chữa chứng thận âm dương lưỡng hư. 

Sâu chít cũng được dùng để hỗ trợ chữa các bệnh như ho, suyễn, thổ huyết, mang lại hiệu quả trong việc điều trị chứng thận dương suy vi. Nhiều người còn tin sâu chít giúp tăng cường sinh lực, ví chúng như “thần dược phòng the”.

Theo bác sĩ Hoàng Sầm - Chủ tịch Viện Y học Bản địa Việt Nam, tính đến hiện tại chưa có công trình khoa học nào khẳng định sâu chít có tác dụng tăng cường sinh lý nhưng nhiều người vẫn tin và truyền tai nhau công dụng cường dương, tráng khí của loài sâu này.

Tuy nhiên, sâu chít có giá trị dinh dưỡng cao vì 30% cơ thể chúng là protein. Sâu chít còn chứa 17 loại amino acid cần thiết cho sự phát triển của cơ thể với hàm lượng cao gấp 3 lần đông trùng hạ thảo. Vì vậy, có thể sử dụng sâu chít làm món ăn bồi bổ sức khỏe nhưng không nên lạm dụng để tránh gây dị ứng, sốc phản vệ.

Theo người dân địa phương, sâu chít thường xuất hiện vào thời điểm cuối thu đầu đông, kéo dài khoảng 4 tháng. Lúc này, bà con bắt đầu vào rừng, tìm kiếm những cây chít để thu hoạch sâu.

Ảnh: Vũ Thị Ngọc

Xôi nhộng ong đất là món ăn truyền thống của đồng bào dân tộc Thái ở tỉnh Điện Biên và một số địa phương thuộc khu vực vùng núi Tây Bắc.

Món xôi này thường xuất hiện vào khoảng từ tháng 8 đến tháng 10 hằng năm. Bởi đây là thời điểm nhộng ong đất và trám đen - các nguyên liệu chế biến xôi, bước vào mùa thu hoạch và đạt chất lượng bậc nhất.

Không chỉ xuất hiện trong các bữa cơm đoàn tụ, dịp giỗ chạp, cưới hỏi, xôi nhộng ong đất hiện còn góp mặt trong thực đơn nhà hàng hay được bà con chế biến để chiêu đãi khách quý ghé thăm.

Sâu đá (hay còn gọi là sâu nước, rết nước) có hình dáng khá giống các loài sâu và ấu trùng khác nhưng không có lớp lông bên ngoài. Chúng sống dưới những tảng đá ở nơi khe suối, xuất hiện ở 1 số tỉnh Tây Bắc như Lào Cai, Lai Châu.

Theo người dân địa phương, những khu vực càng có nhiều tảng đá nằm gần nhau và nước chảy xiết thì càng có nhiều sâu đá.

Tuy nhiên, sâu đá không bơi trong nước mà sống bám chặt vào những tảng đá. Muốn bắt được chúng, bà con phải đợi khi nước cạn, khéo léo lật nhẹ từng tảng đá lên rồi bắt.

Khoảng từ tháng Giêng đến tháng 4 âm lịch, khi suối cạn nước, nhất là lúc xuất hiện những cơn mưa đầu mùa hè là thời điểm sâu đá nhiều và đạt chất lượng nhất.

Khi ấy, người địa phương rủ nhau đi dọc các bờ suối, lật từng khe đá để bắt sâu.

Ảnh: Hoa Ban Food

Nhiều người coi bọ xít là loài côn trùng “ác mộng” nhưng với bà con dân tộc Thái ở Tây Bắc, đây được xem như đặc sản không tốn tiền mua, có hương vị hấp dẫn sau khi chế biến.

Món đặc trưng nhất là bọ xít rang lá chanh.

Để món ăn chuẩn vị nhất, bà con thường bắt loại bọ xít non chưa mọc ra cánh cứng ở cây vải, cây nhãn.

Sau khi bắt về, người ta ngâm bọ xít vào nước măng chua khoảng 15-20 phút để khử hết mùi hôi. Theo kinh nghiệm của bà con, bọ xít rất sợ mùi măng chua và loại nước này có tác dụng khử mùi hôi côn trùng rất tốt.

Bọ xít ngâm xong bị bỏ đầu, cánh, chân và ruột, sau đó rửa lại với nước lần nữa cho sạch, để ráo rồi đem chiên.

Người địa phương thường chiên bọ xít với mỡ lợn để món ăn có độ béo ngậy và thơm hơn so với dùng dầu.