"Mai Vàng nhân ái" của Báo Người Lao Động đã cho tôi thêm động lực để tiếp tục sáng tác và truyền lại những gì mình có cho lớp trẻ" - nhạc sĩ - nhà giáo Cao Văn Lý - xúc động bày tỏ.
Đóng góp bền bỉ
Khoảnh khắc nghe tên mình được xướng lên ở hạng mục vinh danh "Mai Vàng nhân ái", nhạc sĩ Cao Văn Lý chỉ mỉm cười, lặng lẽ đón nhận niềm vui. Nụ cười ấy chứa đựng một đời âm nhạc đi qua nhiều vùng đất, nhiều giai đoạn lịch sử, với bao nhiêu giai điệu đã trở thành "cái chung" của sân khấu cải lương, của vọng cổ, của ký ức người Nam Bộ.
Nhạc sĩ Cao Văn Lý (giữa) được vinh danh “Mai Vàng nhân ái” tại Lễ trao Giải Mai Vàng lần thứ 31-2025. (Ảnh: HOÀNG TRIỀU)
Có mặt tại lễ trao Giải Mai Vàng lần thứ 31, các nhạc sĩ là học trò ruột của ông như Đức Trí, Thái Huân, Cẩm Lệ đã mang hoa đến chúc mừng thầy. Ông ôm chặt các học trò, lòng ngập tràn hạnh phúc. "Tôi thấy các học trò ngày càng trưởng thành, những sáng tác và công việc của họ được khán giả, đồng nghiệp ghi nhận - đó là điều khiến tôi vui nhất" - nhạc sĩ Cao Văn Lý bộc bạch.
NSND Trần Minh Ngọc nhìn nhận: "Những cống hiến của nhạc sĩ Cao Văn Lý cho âm nhạc truyền thống, đặc biệt là làm mới các giai điệu mang âm hưởng ngũ cung, là hướng đi mang tính đột phá. Quan trọng hơn, những sáng tác của ông đều hướng đến tác phẩm thuần Việt, xứng đáng được vinh danh".
Nhạc sĩ Cao Văn Lý tên thật là Phạm Lý, sinh năm 1937, lớn lên trên mảnh đất Hồng Ngự (Đồng Tháp), cha là nghệ nhân nhạc lễ - nhạc tài tử; mẹ là nghệ nhân ca tài tử có tiếng. Mười một tuổi, ông đã theo đội văn nghệ thiếu nhi địa phương, rồi đoàn văn công Long Châu Sa, chơi kèn và đàn mandolin. Năm 1954, ông là học sinh miền Nam tập kết ra Bắc; năm 1957 theo học Trường Âm nhạc Việt Nam, sau đó được chọn sang Liên Xô học lý luận âm nhạc, chỉ huy dàn nhạc tại Học viện Âm nhạc quốc gia Moskva. Trở về nước, ông biên tập chương trình âm nhạc của Đài Phát thanh Giải phóng; sau 1975 phụ trách chương trình dân ca của Đài Tiếng nói Việt Nam II tại TP HCM. Về sau, ông giảng dạy tại Nhạc viện TP HCM cho đến khi nghỉ hưu.
"Mai Vàng nhân ái" kết nối nghĩa tình (*): Gắn kết cộng đồng, lan tỏa yêu thươngLà người con của miệt sông nước, ông đau đáu trước nguy cơ thất truyền của các điệu hò. Năm 2007, được lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp tạo điều kiện, ông cùng vợ về quê thực hiện công trình "Sưu tầm, nghiên cứu, phục hồi điệu hò Đồng Tháp". Công trình đã nghiệm thu năm 2010, góp phần làm sống lại một di sản; đến năm 2018, hò Đồng Tháp được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Dù tuổi đã cao, sức khỏe kém, ông vẫn sẵn lòng đi dạy hò khi được mời. Tiến sĩ Lê Hồng Phước (Trường ĐH KHXH&NV - ĐHQG TP HCM) nhận xét: "Về Đồng Tháp nghe những câu hò là mang ơn ông, bởi nhờ ông cất công sưu tầm, làm mới mà vẫn giữ được nguyên vẹn hồn cốt của hò Đồng Tháp". NSND Bạch Tuyết khi dàn dựng vở "Đoạn tuyệt" của Sân khấu Vàng, bà đã đưa hò Đồng Tháp vào cao trào cuộc tình của 2 nhân vật Loan và Dũng, gây xúc động cho khán giả.
"Tết này tôi ăn Tết vui lắm. Ký ức về đêm nhận "Mai Vàng nhân ái" của Báo Người Lao Động khiến lòng tôi vẫn còn lâng lâng, xúc động…"
Đêm 29-1, ánh đèn Nhà hát Thành phố rực rỡ. Phần thưởng "Mai Vàng nhân ái" được trao như lời tri ân dành cho một đời lặng lẽ gieo hạt. Với nhạc sĩ Cao Văn Lý, đó là niềm vui hiền hòa, là động lực để tiếp tục viết, tiếp tục dạy, tiếp tục giữ gìn những điệu lý - điệu hò đã trở thành mạch nguồn của âm nhạc Nam Bộ. Và ở tuổi xế chiều, ông vẫn tin rằng: khi cái đẹp được trao truyền, âm nhạc sẽ không bao giờ mất đi như mùa xuân luôn tươi mới, trẻ trung.
