Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu - Ảnh: GIA HÂN
Sáng 6-11, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Thủ tướng Lê Minh Hưng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú cùng các đại biểu Quốc hội dự kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên (9-11-1946 - 9-11-2026).
Phát biểu tại đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu rõ ngày 9-11-1946, tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa I đã thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, khẳng định quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, đoàn kết toàn dân, bảo đảm quyền tự do dân chủ, thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của Nhân dân, được xác lập thành những nguyên tắc nền tảng của Nhà nước mới.
Qua các giai đoạn cách mạng, những giá trị cốt lõi của Hiến pháp năm 1946 được kế thừa, phát triển trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Hiến pháp năm 2013 và việc sửa đổi, bổ sung một số điều vào năm 2025 tiếp tục thể chế hóa những bước phát triển trong nhận thức và thực tiễn tổ chức quyền lực Nhà nước.
Trong tiến trình ấy, quyền con người, quyền công dân ngày càng được coi trọng, tổ chức và hoạt động của Nhà nước từng bước được đổi mới.
Kỷ niệm 80 năm Hiến pháp đầu tiên là dịp tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam. Đó là độc lập dân tộc gắn với quyền làm chủ của Nhân dân, quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, việc nghiên cứu, hoàn thiện Hiến pháp phải được chuẩn bị thấu đáo, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và củng cố niềm tin của Nhân dân.
Các đại biểu dự kỷ niệm - Ảnh: GIA HÂN
Bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng và thực hiện nghiêm
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu một số định hướng lớn, trong đó phải bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng và thực hiện nghiêm, chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Hiến pháp.
Mọi hoạt động xây dựng pháp luật, tổ chức bộ máy và thực thi quyền lực nhà nước phải tuân thủ Hiến pháp. Mọi cơ quan, người có thẩm quyền phải hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp, pháp luật và chịu trách nhiệm về việc thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, thực hiện định hướng của Bộ Chính trị tại Kết luận 17, cần tổ chức tốt việc tổng kết thi hành Hiến pháp năm 2013, chuẩn bị cơ sở lý luận, thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất sửa đổi tổng thể Hiến pháp. Việc tổng kết, đánh giá cả những nội dung được sửa đổi, bổ sung năm 2025 và làm rõ giá trị cần kế thừa, những vấn đề cần hoàn thiện.
Quá trình này phải đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy trí tuệ của Nhân dân, được tiến hành khoa học, dân chủ, thận trọng, đúng thẩm quyền và trình tự hiến định.
Nghiên cứu sửa đổi phải gắn với tiếp tục thực hiện nghiêm Hiến pháp hiện hành. Yêu cầu xuyên suốt là củng cố nền tảng chính trị, pháp lý của chế độ, bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân.
Nhân dân là chủ thể của quyền lực nhà nước. Quyền làm chủ phải được bảo đảm trong việc tham gia xây dựng chính sách, giám sát hoạt động công quyền và quyết định những vấn đề theo quy định của Hiến pháp và pháp luật.
Trong đó, Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Trọng trách ấy phải được thể hiện bằng những quyết sách vì lợi ích của Nhân dân, sự phát triển lâu dài của đất nước...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm
80 năm trước, Quốc hội khóa I đã kết tinh ý chí, trí tuệ và khát vọng của Nhân dân trong bản Hiến pháp đầu tiên. Trách nhiệm của chúng ta hôm nay là phát huy những di sản ấy bằng một Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa liêm chính, có năng lực hành động, kiến tạo phát triển và chịu trách nhiệm trước Nhân dân bằng những quyết sách bảo vệ lợi ích quốc gia và mở rộng cơ hội phát triển cho các thế hệ mai sau.
Quang cảnh lễ kỷ niệm - Ảnh: GIA HÂN
Không để quy định này mở đường, quy định khác lại tạo ra rào cản
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh không ngừng nâng cao chất lượng thể chế và những quyết sách quốc gia trên nền tảng Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài.
Việc hoàn thiện pháp luật phải cụ thể hóa đầy đủ các nguyên tắc hiến định, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật và sự gắn kết giữa các lĩnh vực, "không để quy định này mở đường, quy định khác lại tạo ra rào cản".
Đồng thời phải tạo điều kiện cho đổi mới, sáng tạo có trách nhiệm, kiểm soát rủi ro vì lợi ích công, không đặt ra những rào cản bất hợp lý đối với sự phát triển.
Quốc hội cần nâng cao chất lượng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đặt mỗi quyết sách trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.
Các quyết định về ngân sách, đầu tư, sử dụng tài nguyên phải tính đầy đủ hiệu quả, khả năng cân đối nguồn lực và tác động đến các nhóm xã hội.
"Phát triển hôm nay phải tạo thêm năng lực cho ngày mai, không để lợi ích trước mắt làm tổn hại môi trường, sự ổn định và cơ hội của các thế hệ tiếp theo", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định.
Bên cạnh đó việc trình, thẩm tra và thảo luận chính sách phải dựa trên căn cứ thực tiễn, đánh giá đầy đủ tác động, làm rõ các lựa chọn và điều kiện thực hiện.
Chính phủ, các cơ quan trình chính sách và cơ quan thẩm tra phải chịu trách nhiệm về đề xuất, kiến nghị của mình, bảo đảm khách quan, có chính kiến, ngăn ngừa lợi ích cục bộ chi phối, làm sai lệch mục tiêu chính sách...
Theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động lập hiến, lập pháp, đi trước một bước về thể chế, nghiên cứu kỹ lưỡng để quyết định những vấn đề khó, những việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ, mở đường cho đổi mới sáng tạo, hiệu lực, hiệu quả, để đất nước phát triển nhanh, bền vững.
