Trọng dụng nhân tài, nguồn lực quan trọng đặc biệt để TP.HCM bứt phá

Từ định hướng đổi mới công tác cán bộ, nhân sự, xây dựng chiến lược nhân tài được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tại Hội nghị Trung ương 4, câu chuyện đặt ra là làm sao trọng dụng đúng người tài, phát huy cao nhất nguồn lực tài năng.

Và tại hội nghị quán triệt, triển khai nghị quyết Trung ương 4 ngày 26-10, Bí thư Thành ủy TP.HCM Trần Lưu Quang yêu cầu nhận diện, đánh giá, thu hút, trọng dụng và phát huy nguồn lực nhân tài, bởi đây là lực lượng quan trọng để TP.HCM phát triển vượt bậc.

Đánh giá nhân tài chủ yếu bằng sản phẩm, kết quả

Để làm rõ những yêu cầu này từ góc độ nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực, báo Tuổi Trẻ trao đổi với chuyên gia, NCVCC, TS Hồ Bá Thâm - Viện trưởng Viện Triết học Lượng tử và Trí tuệ Việt, nguyên Phó chủ tịch Hội Khoa học Phát triển nguồn nhân lực, nhân tài TP.HCM. Chuyên gia Hồ Bá Thâm cho rằng thành phố cần tiếp tục đổi mới tư duy và hoàn thiện cách phát hiện, đánh giá và sử dụng nhân tài, gắn với yêu cầu của từng lĩnh vực, vị trí.

Theo chuyên gia Hồ Bá Thâm, trước hết cần tái định nghĩa nhân tài. Nhân tài có hai mặt không tách rời là phẩm chất, năng lực và kết quả hoạt động, trong đó kết quả là mặt quan trọng, hiện thực nhất. Nhân tài không chỉ là người hoàn thành xuất sắc trên một lĩnh vực mà còn phải có cách nghĩ, cách làm và kết quả khác biệt, mới, thậm chí ít người nghĩ và làm được.

Do vậy, người giỏi, thành thạo cao chưa chắc là nhân tài thực sự, mà có thể chỉ giỏi thực hành hơn là có tài năng sáng tạo. Người tài cũng thường chỉ nổi trội ở một mặt. Người giỏi chuyên môn chưa chắc phù hợp với vị trí quản lý, lãnh đạo, cũng như người có năng lực điều hành chưa chắc là chuyên gia xuất sắc trong một lĩnh vực cụ thể.

Vì vậy, việc đánh giá, lựa chọn, bố trí và trọng dụng nhân tài cần căn cứ vào yêu cầu từng vị trí, ngành nghề, phù hợp với chuyên môn và sở trường.

Từ đó, công tác nhân sự, cán bộ, chuyên gia và chính sách nhân tài cần được liên thông để phát hiện, đánh giá, trọng dụng đúng người. Đồng thời, cần đổi mới tư duy, cách làm, bổ sung những nhận thức mới, không dừng ở kinh nghiệm cũ mà nâng công tác tài năng lên tầm khoa học, có hệ thống và căn cơ.

Trọng dụng nhân tài, nguồn lực quan trọng đặc biệt để TP.HCM bứt phá - Ảnh 2.

"Thực tế là công tác cán bộ, nhân sự và công tác nhân tài là ba mặt không nên nhập chung mà cần được chuyên môn hóa và phối hợp. Đánh giá nhân tài cũng không thể chỉ dựa vào bằng cấp, kiến thức hay trí thông minh mà cần nhìn cả sự say mê, ý chí, khả năng vượt khó, kiên trì theo đuổi công việc và nhất là phải căn cứ vào kết quả, chất lượng, sự khác biệt và tác dụng xã hội.

Với tài năng theo nghề nghiệp, từng ngành nghề cần có tiêu chí phù hợp để đánh giá chất lượng sản phẩm, hiệu quả và đóng góp thực tế, nhất là ở những công việc khó, lớn, nhiều thách thức, thay vì chỉ dựa vào việc hoàn thành công việc hay danh hiệu đã có", chuyên gia Hồ Bá Thâm nói.

Trọng dụng nhân tài, nguồn lực quan trọng đặc biệt để TP.HCM bứt phá - Ảnh 3.

Phát hiện nhân tài từ nhiều nguồn, chú trọng hơn nguồn lực chuyên gia

Theo chuyên gia Hồ Bá Thâm, TP.HCM không chỉ cần thu hút chuyên gia, nhà khoa học tài năng từ nước ngoài mà còn phải phát hiện, phát huy người tài đang có trong nước, tại địa phương, đơn vị. Nguồn nhân lực này không chỉ ở cơ quan nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu mà còn tại doanh nghiệp, tổ chức xã hội, nghề nghiệp và nhiều lĩnh vực khác.

TP.HCM có thể phối hợp bài bản hơn với các trường đại học để phát hiện người trẻ có năng lực, đồng thời làm việc với các hội nghề nghiệp, tổ chức chuyên môn để nhận diện chuyên gia giỏi, tài năng.

Cũng cần xây dựng cơ sở dữ liệu về nhân tài ở các lĩnh vực, cấp độ theo hướng thiết thực, giúp thành phố biết rõ chuyên môn, thế mạnh, kinh nghiệm, khả năng đóng góp và tài năng thực sự. Quan trọng không chỉ là có tên trong danh sách mà phải xác định ai phù hợp với công việc nào, có thể tham gia giải quyết những nhiệm vụ khó và phát huy tài năng ra sao.

Trọng dụng nhân tài, nguồn lực quan trọng đặc biệt để TP.HCM bứt phá - Ảnh 4.

Chuyên gia Hồ Bá Thâm nhấn mạnh chính sách phát triển, trọng dụng nhân tài, nhất là tài năng trẻ, nhân tài chuyên môn, chuyên gia và nhân tài lãnh đạo, quản trị, cần gắn với nhu cầu cụ thể của thành phố cả hiện tại và tương lai. Với những lĩnh vực ưu tiên, cần đột phá, TP.HCM có thể xác định mục tiêu, xây dựng kế hoạch phát hiện, đào tạo, thu hút và sử dụng nhân tài phù hợp.

Đồng thời, thành phố cần tạo môi trường để người có năng lực được làm việc, nghiên cứu, tiếp cận nguồn lực và có cơ hội phát triển lâu dài, kể cả ngoài khu vực nhà nước, doanh nghiệp. Đặc biệt, cần quan tâm hỗ trợ nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu nền tảng và tạo điều kiện để người tài vượt qua khó khăn, phát huy năng lực.

Các chính sách về thu nhập, nhà ở, điều kiện làm việc cần đi cùng việc ghi nhận, tôn vinh đóng góp. Việc này không chỉ dành cho cán bộ lãnh đạo, quản lý có thành quả nổi trội mà cần chú ý hơn đến các nhà chuyên môn, chuyên gia. Việc TP.HCM quan tâm, chăm lo cho những người có nhiều đóng góp xuất sắc cũng cho thấy chính sách trọng dụng, tôn vinh nhân tài có tác dụng tích cực.

"Tuy nhiên, để tạo nguồn lực nhân tài, chuyên gia tài năng cho tương lai, thành phố cần có tầm nhìn chiến lược cơ bản, dài hạn hơn, nhất là với yêu cầu của những lĩnh vực khoa học và công nghệ mới, đòi hỏi đầu tư nghiên cứu và đào tạo bền bỉ lâu dài như trí tuệ nhân tạo, hay lượng tử cả mặt khoa học, công nghệ, triết học, tư duy.

Những lĩnh vực này cần được tính toán bằng các đề án riêng, gắn với mục tiêu phát triển và kế hoạch chuẩn bị nhân lực cụ thể. Chúng ta phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn, căn cơ hơn nữa về công tác nhân tài, điều mà gần dây Đảng và Nhà nước ta cũng như TPHCM đã chú trọng hơn", chuyên gia Hồ Bá Thâm cho hay.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm phát biểu tại Hội nghị Trung ương 4 ngày 8-10-2026

Lấy phát hiện, đào tạo nhân tài trong nước làm nền tảng lâu dài. Cơ quan sử dụng phải giao việc xứng tầm, tạo điều kiện làm chủ công nghệ, xây dựng đội ngũ, chuyển giao tri thức; ghi nhận, đãi ngộ công bằng giữa người được thu hút và người đang cống hiến. Tôn trọng chuyên môn, chấp nhận rủi ro nghiên cứu có kiểm soát