Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan - Ảnh: GIA HÂN
Theo Bộ trưởng, đây không chỉ là thành tựu y học hiện đại mà sau mỗi ca ghép thành công là trao thêm hy vọng cho bệnh nhân được quyền sống. Vì vậy, để khắc phục những vướng mắc đang đặt ra, dự thảo được hoàn thiện trên cơ sở tiếp thu tối đa các ý kiến, kinh nghiệm thế giới và quan điểm của Tổ chức Y tế thế giới.
"Việc lựa chọn giải pháp như thế nào để phù hợp với văn hóa của người Việt Nam, phù hợp với đặc điểm, tâm lý, tình cảm của người Việt Nam là yếu tố quan trọng nhất" - Bộ trưởng nhấn mạnh.
Mở rộng cơ hội hiến tạng để cứu người
Theo đó, bà Lan nhấn mạnh tinh thần dự thảo luật là mở rộng các cơ hội hiến tạng để cứu người, nhưng không đánh đổi sự an toàn, quyền và lợi ích hợp pháp của người hiến. Đặc biệt, không tạo điều kiện cho việc ép buộc, lừa dối hay lạm dụng khi thi hành luật.
Đặc biệt, dự luật giải tỏa nút thắt là băn khoăn lớn trong việc đăng ký hiến. Đó là người đăng ký hiến chỉ áp dụng cho người từ đủ 18 tuổi trở lên. Đồng thời, để tăng cường việc kiểm soát, ngăn chặn các hành vi mua bán, mua bộ phận cơ thể người và bảo vệ người hiến, dự luật cũng quy định chặt chẽ khi bổ sung nhiều nội dung.
Ví dụ như tăng tuổi người được hiến lên 25 tuổi, quy định xác minh nhân thân, mối quan hệ giữa người hiến và người được ghép. Đảm bảo tính độc lập trong đánh giá điều kiện hiến, tư vấn và lấy ghép, bổ sung các hành vi bị nghiêm cấm khi tăng lên 21 nhóm hành vi…
Đối với nội dung được nhiều đại biểu quan tâm là việc thực hiện với người dưới 18 tuổi, Bộ trưởng Y tế cho hay dự thảo đã quy định rõ: Người dưới 18 tuổi chỉ được hiến mô tái sinh thuộc danh mục do Bộ Y tế ban hành, ví dụ như tế bào gốc tạo máu, tế bào llympho từ máu ngoại vi và đáp ứng các điều kiện chặt chẽ.
Đặc biệt, tuyệt đối cấm lấy mô không tái sinh, bộ phận cơ thể người sống dưới 18 tuổi. Quy định này nhằm làm rõ trước những băn khoăn của dư luận về việc có thể cho phép lấy bộ phận cơ thể người để buôn bán.
Cùng đó, bổ sung quy định không được lấy bộ phận cơ thể người hiến khi còn sống và bất cứ khi nào người hiến cũng được quyền từ chối và phải thực hiện theo nguyện vọng.
Việc triển khai chỉ được thực hiện ở các cơ sở đủ điều kiện. Việc tư vấn cho người hiến mô tái sinh khi còn sống phải được thực hiện độc lập, đặc biệt là đối với những người dưới 18 tuổi.
Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan giải trình trong phiên thảo luận sáng 2-11 - Ảnh: GIA HÂn
Tôn trọng quyền đồng ý của trẻ em là trên hết, trước hết
Tiếp thu các ý kiến của đại biểu, bà Lan cho hay nội dung này sẽ được hoàn thiện để đảm bảo cùng với sự đồng ý của cha mẹ thì quyền và sự đồng ý của trẻ em trên hết, trước hết. Tức là đặt nguyện vọng của trẻ em trên hết theo đúng tinh thần bảo vệ trẻ em khi tham gia Công ước năm 1992.
Đồng thời, dự thảo quy định, người tư vấn cũng không phải là người khám chữa bệnh, chẩn đoán và quyết định.
Đối với người không đăng ký hiến, không có nguyện vọng nhưng chết não, chết tuần hoàn, gia đình mong muốn người đó tiếp tục ở cuộc sống mới, thì sẽ có quy định thể hiện trong văn bản đồng ý. Dự thảo sẽ sửa đổi để phù hợp hơn, thể hiện được tinh thần nhân văn chia sẻ của gia đình người hiến.
Đối với triển khai thực hiện, dự thảo hoàn thiện để đảm bảo việc điều phối hoạt động này thông qua hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia, truy vết trong quá trình thực hiện, kiểm tra, đánh giá với các tiêu chí rất rõ ràng. Các hành vi nghiêm cấm đưa ra nhằm bảo tính công bằng, cân bằng, công khai, không phân biệt độ tuổi, giới tính, vùng miền, dân tộc...
Cùng đó, để đảm bảo quyền của người đã đăng ký hiến với nguyện vọng của gia đình, Bộ trưởng cho hay việc đảm bảo phù hợp với phong tục tập quán của người dân Việt Nam vẫn là trên hết. Có nghĩa, trên hết vẫn là tôn trọng quyền quyết định của gia đình với tinh thần "nghĩa tử là nghĩa tận".
“Dự luật được xây dựng nhằm đảm bảo tính nhân văn, nhân đạo, khắc phục vướng mắc trong thực tiễn. Vì vậy, khi có mất mát đau thương xảy ra thì cần phải minh bạch các quy định, quy trình, có hành lang pháp lý để bảo vệ kể cả người hiến, các bác sĩ khi triển khai và phòng tránh lạm dụng. Với tinh thần đó chúng tôi lắng nghe ý kiến của nhân dân để hoàn thiện dự án này một cách chặt chẽ, khả thi hơn" - Bộ trưởng nói.
